Australië gaat dit weekend weer ‘democratie-worstjes’ roosteren

De Australiërs kiezen zaterdag een nieuw parlement. Stemmen wordt extra aantrekkelijk gemaakt met barbecues. Maar de waardering voor de democratie neemt af.

Zelfs naar Australische maatstaven verliep de verkiezingsstrijd de afgelopen tijd nogal bruut, met allerlei ruige taal en harde aanvallen. De twee belangrijkste partijen, de Liberals en Labor, zagen zich beiden genoodzaakt parlementskandidaten weg te sturen vanwege seksistische, islamofobe en antisemitische uitlatingen. Ook werd een Liberal berispt omdat hij had gesuggereerd dat vrouwen niet de ‘zakelijke vaardigheden’ hebben om net zo veel te verdienen als mannen.

Premier Scott Morrison van de liberalen kreeg vorige week bovendien een ei naar zijn hoofd gegooid door een vrouw die zich kennelijk druk maakte over het strenge immigratiebeleid. En Morrison, lid van een Pinkstergemeente, werd eerder deze week in het nauw gedreven toen hij vragen ontweek over zijn religieuze opvatting aangaande homoseksualiteit.

Zijn opponent Bill Shorten van de arbeiderspartij viel hem daar meteen hard op aan, waarna de premier zich gedwongen zag te verklaren dat homo’s naar zijn overtuiging niet gedoemd zijn om naar de hel gaan. Hij beschuldigde Shorten van ‘wanhopig, makkelijk scoren.’

Komende zaterdag kiest Australië een parlement. De strijd gaat vooral tussen de linkse Labor Party, die in de oppositie zit, en de rechtse Liberal Party, die een coalitie vormt samen met de kleinere, sociaal-conservatievere National Party, die van oudsher veel steun heeft onder boeren.

Opwarming

Anders dan de afgelopen jaren is immigratie deze keer geen al te groot twistpunt, omdat Labor-leider Shorten het huidige strikte immigratiebeleid grotendeels steunt. Wel fel omstreden is de aanpak van de opwarming van de aarde, mede doordat Australië net zijn heetste zomer sinds het begin van de temperatuurregistratie achter de rug heeft. Ook de economie wordt flink bediscussieerd.

Australië boekt al 28 jaar achtereen economische groei. Maar de groei is aan het vertragen en velen hebben het gevoel achter te blijven. De huizenprijzen zijn, ondanks recente dalingen, nog altijd heel hoog in verhouding tot inkomens, en veel mensen hebben hun salaris de laatste jaren nauwelijks zien stijgen.

Labor-leider Bill Shorten, voormalig vakbondsvoorman, belooft vooral meer geld voor zorg, onderwijs en kinderopvang en een snellere reductie van de CO2-uitstoot dan nu gepland is.

Degelijk

Daarbij verzekert Shorten de overheidsfinanciën sluitend te kunnen houden door te snijden in de financiële voordelen voor woningverhuurders en effectenbezitters. Volgens Shorten is een stem voor Labor een keuze voor ‘hoop boven angst’. Hij bespeurt een ‘verlangen naar verandering.’

Intussen hamert de zittende rechtse premier Scott Morrison hoofdzakelijk op zijn eigen degelijkheid. Hij waarschuwt dat Labors ambitieuzere klimaatplannen de economie om zeep zullen helpen. En hij schildert de door zijn opponent beloofde extra bestedingen af als onverantwoordelijk. “Roekeloos uitgeven is geen visie”, zegt hij. “Het is een last voor huidige en toekomstige generaties.”

Volgens peilingen lag Shorten met zijn Labor-partij de afgelopen maanden op voorsprong, maar Morrison leek de laatste tijd in te lopen. Ook valt nog helemaal te bezien hoelang de winnaar op het pluche zal zitten. Want Australië versleet in een decennium maar liefst vijf premiers.

Sinds 2007 heeft geen enkele minister-president zijn hele termijn van drie jaar uitgediend. Het dieptepunt deed zich voor in 2013, toen Labor-politicus Kevin Rudd slechts 83 dagen regeerde. Maar ook Morrison is nog maar sinds augustus premier.

Voor het imago van de politiek lijkt al die turbulentie weinig goeds te hebben gedaan. Uit een recente peiling, gehouden kort voor de laatste premiers wissel in augustus, blijkt dat 60 procent van de Australiërs van mening is dat politici niet integer zijn.

Ook neemt de waardering voor de democratische politiek de laatste jaren af. In 2013 had 72 procent van de Australiërs vertrouwen in de wijze waarop de democratie werkt. Inmiddels is dat nog maar 41 procent. Die trend keren, wordt misschien wel de lastigste opgave voor de winnaar komende zaterdag.

Het belang van de barbecue

Stemmen wordt in Australië extra aantrekkelijk gemaakt doordat bij veel stembureaus wordt gebarbecued. Deze zogenoemde sausage sizzles, waarbij worstjes worden geroosterd, zijn een traditie. De barbecues worden doorgaans georganiseerd door scholen, sportclubs en andere lokale instellingen, die er wat mee bijverdienen. Sommige fans spreken van ‘democratie-worstjes’ en er is zelfs een site – Democracysausage.org – waarop is te zien bij welke stembureaus barbecues zijn.

Politici vertonen zich graag op deze barbecues, maar snijden zich daarbij soms ook in de vingers. Toen de vorige premier Malcolm Turnbull in 2017 een worstje weigerde, kreeg hij de kritiek dat hij een volkse traditie afwees. En toen Labor-leider Bill Shorten werd gefotografeerd terwijl hij, anders dan gebruikelijk, van de zijkant van een worstenbroodje knabbelde, werd hij ook bespot. “Als je de indruk wekt dat je er niet mee vertrouwd bent, is dat net zo erg als wanneer je er niet eentje eet”, aldus politiek verslaggever Annabel Crabb van publieke omroep ABC.

Lees ook:

In Australië draait de economie fantastisch, maar een huis kopen zit er daardoor niet in

Australië heeft dankzij de Chinese grondstoffenhonger al 26 jaar geen recessie beleefd. Een wereldrecord. Maar de Chinezen drijven ook de huizenprijzen op. Starters op de woningmarkt hebben het zwaar.

Australië is bezorgd over de lange arm van China

Europa maakt zich zorgen om de lange arm van Moskou en Ankara, maar in Australië is men bezorgd over bemoeienis uit Beijing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden