Australië begint met zwartepieten

Bijna 200 doden, 1830 verwoeste huizen en 7000 mensen dakloos. Terwijl in de Australische staat Victoria de laatste branden worden geblust, gaan de eerste beschuldigende vingers omhoog.

Met gillende sirenes stuiven drie brandweerwagens door het dorpje Healesville, ongeveer zestig kilometer buiten Melbourne. Dit is een van de plaatsen waar de bosbranden nog altijd woeden.

Aan de horizon tekenen zich dreigende rookwolken af. De bewoners in het bosrijke gebied leven al dagenlang op de toppen van hun zenuwen. Elk moment kunnen er brandende takjes op hun huizen of in hun tuinen vallen; de vonken leggen soms afstanden af van vijftig kilometer.

De ramp is nog lang niet overal voltooid verleden tijd in Victoria. Maar nu het grootste gevaar is geweken, de eerste emoties zijn weggeëbd en de bewoners van afgebrande dorpjes terugkeren naar hun verwoeste huizen, laait het vuur op een ander front op. Deskundigen vragen zich af of deze verwoestende branden niet te voorkomen waren geweest.

Allereerst gaat de beschuldigende vinger naar de brandweer. Die geeft bewoners van bossen en natuurgebieden al twintig jaar het advies om zo lang mogelijk thuis te blijven en de branden te bestrijden. Een nauwkeurig brandplan is daarbij onmisbaar: bewoners moeten het gras van hun tuin kort houden, droge bladeren en takjes opruimen, het dak nathouden en emmers met dweilen klaar hebben staan om neerkomende vonken te doven.

Sommige politici beweren dat deze aanpak in het Australië van 2009 achterhaald is. Het broeikaseffect zou de omvang en intensiteit van de bosbranden verergeren. Cijfers geven de critici gelijk. Bij deze bosbranden zijn opvallend veel mensen in of rond hun huis omgekomen, alle voorbereidingen ten spijt. Hun huis werd hun graf.

„Ik heb inderdaad verhalen gehoord dat uitstekend voorbereide huizen toch ten prooi zijn gevallen aan de vlammen”, zegt brandweercommandant James Dullard. Hij is verantwoordelijk voor de brandbestrijding rond het dorpje Kinglake. „De afgelopen twintig jaar is gebleken dat het thuis bestrijden van branden goed heeft gewerkt. Misschien dat we de adviezen moeten veranderen, maar die roep om verandering klinkt na elke ramp.”

Ander mikpunt van kritiek zijn de Groenen. Die zouden de afgelopen jaren te veel de nadruk hebben gelegd op het sparen van het groen. Gemeenten zouden onder druk van de Groenen hebben tegengehouden dat er in bossen en rond huizen bomen werden gekapt. Daardoor kon het vuur razendsnel om zich heen grijpen, zeggen deze critici. Ze wijzen op een boer in het rampgebied rond Kinglake. Die negeerde het verbod van de gemeente om de bomen op zijn terrein neer te halen. Zijn huis overleefde als een van de weinige gebouwen de vuurzee.

Er zijn meer vragen: waarom heeft de overheid nog geen waarschuwingssysteem per mobiele telefoon ingevoerd? Bij deze extreme bosbrand had bewoners per sms aangeraden kunnen worden om hun huis te verlaten.

Al deze vragen worden nu onderzocht door een onafhankelijke commissie. In de tussentijd heeft de premier van de deelstaat Victoria laten weten dat er hoe dan ook anders gebouwd moet worden in bosrijke gebieden. De huizen moeten volgens hem brandbestendiger worden en schuilkelders krijgen.

Heel wat slachtoffers van deze ramp houden zich niet zo bezig met het gekissebis. Zij willen zo snel mogelijk hun huis tussen het groen en de bomen herbouwen. „De ruimte, de vrijheid, de schone lucht en buren die om elkaar geven; dat vind je nergens anders”, zegt een bewoner van Kingdale die in de puinhopen van zijn huis rondloopt. „Risico’s? Welnee, met een goede voorbereiding overleef je het best.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden