August Sander, portretteur van het 'universeel menselijke'

In 1929 verscheen een fotoboek van de serie 'Mensen van de twintigste eeuw' van de Keulse fotograaf August Sander (1876-1864). Schrijver Alfred Döblin roemde de kwaliteit van de foto's, hij vond het 'sociologie in beelden, beelden van gezichten in plaats van klederdrachten, dankzij de blik van de fotograaf, zijn observaties, zijn kennis, en vooral ook zijn grote camera'.

Het Fotomuseum van Antwerpen toont vanaf 23 oktober een groot overzicht van Sanders werk. In Nederland was het werk van de Duitse fotograaf voor het laatst te zien in 2007.

Zelf omschreef Sander zijn serie als een 'catalogus van alle kenmerken van het universeel menselijke'. Sander deelde zijn portretten in zeven groepen in: boeren, handwerkers, de vrouw, de drie standen, kunstenaars, de grote stad, en de 'laatste mensen' - de ouderen, de misvormden en de doden. Vooral vanwege die laatste categorie verboden de nazi's in 1936 publicatie van Sanders werk. Toch kwamen er zo'n tienduizend foto's in zijn archief, tot aan zijn dood maakte Sander foto's voor zijn levenswerk. Pas in 1980 werden de foto's samen in een grote publicatie uitgegeven.

Zijn Duitse 'portret-encyclopedie' is een grote inspiratiebron voor bijvoorbeeld Bernd en Hillla Becher en hun leerlingen Thomas Ruff en Andreas Gursky. Minder bekend is dat Sander ook 'commerciële' foto's maakte - botanische studies bijvoorbeeld, en landschappen. In Antwerpen zullen ook die onbekende foto's te zien zijn. Naast een kunstzinnig genie was Sander ook gewoon iemand die geld wilde verdienen met zijn werk - iets dat in de mythologisering van vroege fotografen maar al te vaak wordt weggemoffeld.

Overige tips: Horst P. Horst - Het Nederlands Fotomuseum toont vanaf 26 september werk van de Duits-Amerikaanse Horst P. Horst (1906-1999). Hij was de vaste fotograaf voor Vogue, fotografeerde werk van Coco Chanel, portretteerde Marlène Dietrich en werkte samen met Salvador Dalí.

Charlotte Dumas - Museum De Pont in Tilburg heeft vanaf 10 oktober een tentoonstelling met de fascinerende dierenfoto's van Charlotte Dumas (Vlaardingen, 1977).

Land Art - In het Amersfoortse KadE strijkt vanaf 19 september de 'Expeditie Land Art' neer. Land art-kunstenaars zoals Robert Smithson en Richard Long maakten in de jaren zestig en zeventig ingrepen in de natuur die vaak alleen dankzij foto's en films nog zichtbaar zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden