Augiasstal van te machtige eigenaar

Atlete Joelia Stepanova die het Russische dopingschandaal aan het rollen bracht, mag niet meedoen met de Olympische Spelen Beeld AP

Klokkenluider Joelia Stepanova mag als dank in Rio toekijken hoe tweevoudig dopingzondaar Justin Gatlin een gooi doet naar de belangrijkste olympische titel.

Onder alle Russische dopingbagger waarmee de olympische sport zich heeft laten overspoelen, rest scepsis en cynisme bij oude, nobele waarden. In een persverklaring van de internationale judofederatie IJF van zondagavond werden ze alle in één zin bijeengebracht.

"Eer, moed, bescheidenheid, fair play, respect voor de tegenstander, discipline, zelfbeheersing en vriendschap. Met deze waarden en principes is judo klaar voor Rio."

In het persbericht werd duidelijk gemaakt dat 84% van de olympische deelnemers zonder problemen door de dopingcontroles is gegleden; voor zover die testen enige waarde hebben. Over de zojuist tot de Olympische Spelen toegelaten Russen geen woord. Dagen eerder had de judofederatie bij monde van voorzitter Marius Vizer haar afschuw uitgesproken over een eventuele uitsluiting.

Persoonlijke vriend
Vizer is een persoonlijke vriend van Ruslands president Vladimir Poetin, die weer erevoorzitter is van de IJF. Zo stroomt veel Russische bloed door de aders van de internationale sportfederaties, die de beslissing van het IOC om Rusland te verwelkomen op de Olympische Spelen toejuichen. Dit in tegenstelling tot de leden die ze vertegenwoordigen, alle zelfverklaarde schone sporters buiten Rusland, en alle anti-dopinginstanties.

Nu we het over waarden hebben, laten we de olympische van het IOC erbij pakken. De in de Olympische Agenda 2020 bijgestelde waarde, waarmee Thomas Bach in 2014 op de troon belandde, en vervolgens op als eerste telefonische felicitatie die van Poetin in ontvangst nam.

"De olympische beweging staat helemaal voor schone atleten. Zij zijn onze beste ambassadeurs, onze rolmodellen, ze zijn onze schat. Daarom moeten we allereerst onze schone atleten beschermen, tegen doping, matchfixing, manipulatie en corruptie. Daarvoor moeten we onze denkwijze veranderen. We moeten elke cent overwegen in het gevecht tegen deze duivels, niet als kosten maar als investering in de toekomst van onze olympische sport."

Tekst loopt door onder foto.

Amerikaan Justin Gatlin werd twee keer op doping betrapt, maar mag wel meedoen aan de Olympische Spelen. Beeld afp

Druppel
Het IOC is een non-profit organisatie die elke olympiade miljarden dollars genereert. Een druppel daarvan, de 'overwogen cent', gaat naar dopingbestrijding. Naar het niet zo onafhankelijk gebleken wereld anti-dopingagentschap Wada, dat klaagt over te kleine budgetten. Bijna was er geen geld geweest voor de Canadese jurist Richard McLaren, wiens onderzoek naast fraude met dopingstalen tijdens de Winterspelen van Sotsji een vrijwel alle olympische sporten omvattend dopingsysteem blootlegde.

Nu blijkt dat Rusland vanaf 2010 alle duivels vertegenwoordigde die het IOC al decennialang in woord bevecht, zonder tot harde daden te komen. Of het moeten de tot acht jaar uitgestelde hertesten van oude stalen zijn waarvan de tientallen positieve gevallen en daarmee gepaard gaande medaillewisselingen bevestigen hoe veelomvattend het dopingprobleem is.

Niet alleen in Rusland overigens. Maar de meeste Russen die in Rio mogen deelnemen, zo is de kennis van nu, hebben jarenlang geprofiteerd van een tot in de puntjes georganiseerd dopingprogramma. Daar doen negatieve testen in het buitenland niets aan af.

Gemiste kans
Volgens de Britse drievoudige olympische speerwerpster Goldie Sayers heeft het IOC met toelating van de Russen 'de grootste gelegenheid uit haar historie gemist om de toewijding en opoffering van schone atleten te eren'. De Russische macht reikte zelfs zover, dat de als staatsvijand beschouwde klokkenluider Joelia Stepanova niet in het olympische strijdperk mag treden.

De internationale atletiekfederatie IAAF had haar als dank voor bewezen diensten - zonder haar was het Russische dopingschandaal vermoedelijk nooit echt aan de oppervlakte gekomen - onder neutrale vlag deelnamegerechtigd verklaard. Ze liep op de EK in Amsterdam, maar het IOC dwarsboomde haar olympische wens met een discutabele beslissing.

Russen die op doping zijn betrapt en hun straf hebben uitgezeten, mogen niet deelnemen in Rio. Dat geldt ook voor Stepanova, die binnen het systeem dat ze verafschuwde in 2013 positieve tests inleverde. Die waren niet vernietigd, zoals bij minstens 643 andere Russen wel gebeurde. Drie jaar eerder had ze voor het eerst met Wada contact gezocht over de dubieuze Russische praktijken.

Osaka regel
Het is een terugkeer van de 'Osaka regel' waarmee het IOC dopingovertreders automatisch wilde uitsluiten van de eerstvolgende Olympische Spelen. Die regel werd door sporttribunaal Cas in 2011 juridisch onhoudbaar verklaard vanwege dubbel straffen.

Nu gebeurt het toch, zij het selectief. Zodat de situatie is ontstaan dat de Amerikaan Justin Gatlin, tweemaal betrapt op doping, in Rio een gooi mag doen naar de meest begeerde olympische titel, die op de 100 meter. En dat Stepanova, die voor de onthullingen haar leven op het spel heeft gezet en met man en kind in ballingschap leeft, als gast mag toekijken. Volgens een verklaring van de ethische commissie van het IOC voldoet ze niet aan "de ethische vereisten om deel te nemen aan de Olympische Spelen".

Het doet de vraag rijzen hoe blij het IOC werkelijk is met deze klokkenluider die de augiasstal opende van een te machtige eigenaar. En daarmee klaarblijkelijk een berg hypocrisie heeft blootgelegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden