Au! De ING-top krijgt een gevoelige tik op de vingers

Bestuurders en commissarissen van ING aan het begin van de aandeelhoudersvergadering van ING. Beeld ANP

Het komt zelden voor, maar de afgelopen week wel: er waren twee aandeelhoudersvergaderingen van grote Nederlandse beursgenoteerde bedrijven met kans op flink vuurwerk. Bij chipmachinefabrikant ASML viel het geknetter mee. Bij ING knalde het.

Aandeelhoudersvergaderingen? Op papier zijn ze belangrijk. Directie en commissarissen leggen verantwoording af en motiveren genomen besluiten. Aandeelhouders mogen kritiek spuien, vragen stellen en stemmen: over de jaarrekening, het beleid, de beloning van bestuurders en zaken als de uitgifte van nieuwe aandelen.

Zijn aandeelhoudersvergaderingen (ava’s) spannend? Vrijwel nooit. Grote aandeelhouders laten zich vaak niet zien. Zij stemmen vooraf – dat kan. Als ze kritiek op een bestuur hebben, uiten zij die meestal voor de ava, binnenskamers. Soms zijn er boze kleine aandeelhouders op een ava. Soms zijn er actiegroepen die iets eisen. Soms is er verontwaardiging over de hoogte van bestuurdersbeloningen. Maar door de bank genomen hebben directies en toezichthouders weinig te vrezen. Hun aandeelhouders lopen hen zelden voor de voeten.

ASML overtuigt

Vast onderdeel van een ava is het verlenen van decharge aan bestuurders en commissarissen: het is een formeel, juridisch punt; op zich niet erg belangrijk. In de praktijk fungeert het als een soort rapportcijfer. Krijgen bestuurders en commissarissen de decharge niet, dan is dat te zien als een motie van wantrouwen tegen hen. Noem het een gele kaart of een tik op de vingers; een waarschuwing dat het beleid in de ogen van de aandeelhouders niet deugde. Dat het anders moet.

Zo’n gele kaart had getrokken kunnen worden bij ASML. De chipmachinefabrikant was in 2015 slachtoffer van diefstal. Ex-werknemers van Chinese afkomst gingen er met bedrijfsinformatie vandoor. ASML ontdekte de zaak, stapte naar de rechter en kreeg gelijk. Een jury veroordeelde het bedrijf waarvoor de dieven werkten tot een betaling van 223 miljoen dollar. Maar waren er nu onbelangrijke bedrijfsgegevens gestolen of heel belangrijke, zoals anonieme bronnen in media beweerden? En waarom maakte ASML nooit gewag van de kwestie?

ASML-topman Peter Wennink ging woensdag uitgebreid op de zaak in. De vragen, vooral van de Vereniging van Effectenbezitters, zijn kritisch, de sfeer blijft vriendelijk en Wennink geduldig. Nee, zegt hij, het was geen cruciale informatie. Nee, er was geen reden de kwestie te bespreken met commissarissen of te melden in het jaarverslag. En die 223 miljoen? Flink bedrag, toch? ASML krijgt dat geld hoogstwaarschijnlijk niet, zegt Wennink. De rechter moet er nog over besluiten en het bedrijf dat moet betalen, is failliet. Wennink kan niet garanderen dat er geen ASML-kennis in China terecht is gekomen. Toch overtuigt hij: 99,05 procent verleent decharge aan het bestuur.

Motie tegen ING

Hoe anders gaat het bij ING. De bank kreeg vorig jaar een boete van 775 miljoen euro omdat er sinds 2008 veel te weinig was gedaan om witwassen te voorkomen. Bakken kritiek kreeg ING: van De Nederlandsche Bank, van de regering, van politieke partijen. En dinsdag van zijn aandeelhouders. Als er over de decharge wordt gestemd, blijkt 62,5 van de stemmen tegen verlening. Onder de tegenstemmers zijn belangrijke partijen als ISS, een bureau dat aandeelhouders stemadviezen geeft, en grote beleggers, ook buitenlandse. De uitslag komt aan. 62,5 procent tegen? Dat komt zelden voor, weten ING-topman Ralph Hamers en president-commissaris Hans Wijers.

Zelden?

Zelden? Het Financieele Dagblad gaat turven: gemiddeld een keer per jaar stemt een meerderheid van de aandeelhouders tegen het verlenen van decharge aan bestuurders of commissarissen van een Nederlands beursfonds. Maar de kwesties verschillen sterk van elkaar.

Zo krijgen commissarissen van TNT in 2011 geen decharge omdat een meerderheid van de aandeelhouders vindt dat het bedrijf, na de afsplitsing van PostNL, te goed beschermd is tegen overnames. In 2009 krijgen Fortis-bestuurders geen decharge, vanwege ‘vermeend wanbeheer’. In 2007 is een conflict bij Stork. Twee grootaandeelhouders willen dat Stork zich opsplitst, de directie weigert dat. De bestuurders krijgen geen decharge. Kwesties bij andere bedrijven gaan onder meer over het ontbreken van accountantsverklaringen.

Moties van wantrouwen tegen bestuurders komen dus vrijwel nooit voor. Moties tegen een onderdeel van het beleid, of het ontbreken van beleid, zoals bij ING, zijn hoogst uitzonderlijk. Hamers en Wijers zullen de boodschap hebben begrepen: het moet anders. Snel. Anders kan de gele kaart volgend jaar een rode worden.

Lees ook: 

ASML: Diefstal Chinezen stelde niets voor

De diefstal bij ASML was klein bier, een bagatel. Daarom heeft het bedrijf de kwestie niet met de buitenwacht gedeeld

Criminelen konden ongestoord bankieren bij ING

De leiding van de grootste bank van Nederland heeft jarenlang signalen van witwassen genegeerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden