Atleten zakken onder dieptepunt

HELSINKI - Het doek is gevallen, het dieptepunt van Praag '78 is vrijwel zeker overtroffen. Met de nogal onnozele eliminatie van Marko Koers in de halve finale van de 800 meter, werd gisteren de laatste hoop voor de Nederlandse equipe keihard weggevaagd.

ROB VELTHUIS

Met nog een compleet weekeinde te gaan zit er tijdens de Europese kampioenschappen niets meer in het vat. De marathonploeg van vijf man hoopt al op een negende klassering waar morgen slechts elf landenequipes aan de start verschijnen. Met een beetje mazzel haalt het estafette-kwartet van de vrouwen vandaag de finale, waarin het kan figureren.

Vijfentwintig mensen aan de start van de Europese kampioenschappen; slechts de door velen reeds afgeschreven sprintster Nelli Cooman werd in de ondermaatse 100 meter-finale vijfde. Zestien jaar geleden telde de equipe één kop meer en was de teleurstelling ook groot. Gerard Tebroke - met een vorstelijk Nederlands record - en Harrie Schulting werden er vijfde. Voor het overige bestonden de prestaties uit een genante aaneenschakeling van eliminaties.

In Helsinki werd die strijdwijze zoals verwacht driftig gekopieerd. Door niemand werd ook maar een persoonlijk record benaderd. Bovendien was het niveau van het toernooi in Praag van een veel hoger gehalte. Wereldkampioenschappen bestonden nog niet, een lucratief Grand Prix-systeem idem dito. Heel Europa stond tot de teentoppen geladen aan de start.

Wel is er een treffende overeenkomst tussen twee van de donkerste momenten uit de Nederlandse atletiek. Destijds liep Jos Hermens in topvorm zijn achillespezen aan barrels; in de Finse hoofdstad zette Ellen van Langen de toon door zich terug te trekken voor de 800 meter. Het bleek een tik waarvan de onervaren oranje brigade niet meer bijkwam. Ofschoon teamleiding en atleten er naar buiten toe nogal luchtig overheen stapten, is het gewoon een ijzeren wet dat met dergelijke tegenvallers de toon wordt gezet.

In Helsinki kan slechts worden geconcludeerd dat de neergang van de Nederlandse atletiek, die reeds een decennium lang gestalte kreeg, in een dramatische stroomversnelling is geraakt. Natuurlijk zijn er enkele toppers, maar vastgesteld moet worden dat ze veelvuldig van de evenwichtsbalk vallen. Geblesseerd, overtraind of een combinatie van beiden. Valt de flinterdunne bovenlaag weg, dan is er ineens niets meer.

Wat is er mis met de Nederlandse atletiek? Wie in Europa om zich heen kijkt, ziet dat steeds meer kleine landen in staat zijn via topsportprojecten inspiratie op te wekken. Een landje als België had er aan de vooravond van de EK een hard hoofd in, maar staat inmiddels al op drie medailles. Een land als Noorwegen werpt zich met elan op een zo breed mogelijk topsportgebied. Daar ging de rigoureus bijl in oude, achterhaalde structuren. Met de nieuwe top van de NOC kan ook in Nederland niet worden ontkend dat de voorwaarden om topsport te bedrijven steeds beter worden. Maar tegelijkertijd zijn er steeds minder mensen die zich opofferingen willen getroosten. Nationaal niveau, dan is men al tevreden, zeker als ze daarmee als dank een bijdrage in de kosten ontvangen en een kostbaar automobiel onder het gat krijgen geschoven. Wat heeft bijvoorbeeld het spelen met de horden zoals Robin Korving dat doet, met topsport te maken? André Bolhuis maakte dit jaar zijn plannen bekend voor een Olympische kernploeg. Het vele geld dat uit gokspelletjes naar de sport wordt geschoven, zal voor een groot deel in de hoogste kwaliteit worden geévesteerd. Op basis van de resultaten in Helsinki kan geen atleet daar aanspraak op maken.

Het stimuleren van sporters is niet alleen een kwestie van geld aandragen. Dat heeft (West)Duitsland lange tijd ervaren en gaat er nog steeds onder gebukt; ondanks de Sporthilfe zakte en zakt nog steeds het prestatieniveau van de Olympische sporten langzaam in.

Het wordt evalueren binnen de KNAU. De conclusie dat het selectiesysteem veel te soepel is geweest, heeft technisch directeur Bert Paauw met zijn weifelende houding eigenlijk al vastgesteld. Voor de WK van volgend jaar en de Spelen van Atlanta zullen echte eisen moeten worden gesteld. Limieten zijn geen doel, maar een middel om op internationaal niveau te kunnen presteren. De groep afgevaardigden zal, indien de blessure-malaise zich voortzet, de tien niet te boven gaan. Een ramp is dat niet. Integendeel, er wordt veel ellende mee voorkomen. Velen komen met een kater thuis die de motivatie totaal weggedrukt. Velen van Helsinki zien we niet meer terug. In de meeste gevallen terecht, maar er wordt ook onnodig talent door in de kiem gesmoord. We kwamen om te leren, was een veelgehoorde kreet. De les moet de komende maanden worden getrokken.

Maar wordt straks wel serieus gezocht naar de oorzaken van de ontluistering? Hoe komt het dat toppers als Van Langen, Toonstra, Maas, Mellaard, Versteeg constant sukkelen met hun gezondheid? Dat atleten die zich als beloften aandienen het jaar erop niets meer van zich laten horen? Worden atleten en trainers van bovenaf wel voldoende gemotiveerd? Waarom was er in Helsinki geen mens in topvorm? Er is binnen de KNAU veel ten goede veranderd de afgelopen jaren. Maar dat er sprake is van dynamiek, dat er een inspirerende werking neerdaalt over de trainingsaccommodaties, in de nationale ploegen? Nee, het ontbreekt ten ene male.

Het kan geen toeval zijn dat juist onder het leiderschap van Herman Buuts er in het begin van de jaren tachtig een selecte groep atleten ontstond die zich onvoorwaardelijk voor de sport opofferde. De man had verstand van zaken, voelde de mentaliteit binnen de topsport haarfijn aan, nam het op voor de sporters, desnoods door enorme ruzie met de bondsofficials te maken. Nu neemt Bert Paauw die functie waar. Hij twijfelt en weifelt en brengt dat over op de atleten, die slechts gedijen in zekerheid. De man is gewoon te aardig voor zijn functie en staat bovendien onder Arie Kauffman, een man die ook niet uit de topsport zelf afkomstig is.

Het wordt tijd dat eens wat wordt gedaan met de ervaring van hen die presteren op topniveau aan den lijve hebben ondervonden. Zoals het NOC Bolhuis en Schenk aan het hoofd van hun sportdelegaties hebben geposteerd. De consequentie is, dat daarmee lastposten binnengehaald kunnen worden. Maar dat is de topsport nu eenmaal eigen. Wie niet over een eigen wil beschikt, wie zich altijd moet aanpassen aan de grauwe middelmaat, kan die ook niet ontstijgen. Die glijdt daar langzaam onder weg, zoals de Nederlandse atletiek in Helsinki is overkomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden