Atleten Nederland met argusogen bekeken

Nieuwe dopingonthullingen lijken schokkend, maar nuancering is nodig

Dopingbestrijding in de sport: ondanks de miljoenen euro's die daarin worden gestoken, schiet het maar niet op. De ogenschijnlijk alarmerende cijfers die afgelopen weekeinde naar buiten kwamen - tussen 2001 en 2012 zou een derde van de medaillewinnaars op WK's en Spelen op de loopdisciplines verdachte dopingtests hebben afgeleverd - veroorzaakte de gebruikelijke verontwaardiging, beschuldigingen en ontkenningen. Zoals dat al decennia gaat.

Wel is er een verschil. In de tijd van de Koude Oorlog, toen op sportief gebied de 'Duitse Doping Republiek' in gevecht was met de 'Verenigde Spuiters', moesten insiders worden vertrouwd op hun overtuiging dat in de atletiek het merendeel van de medailles met doping werd binnengehaald. Die theorie werd pas later bevestigd, onder meer toen de Stasi-archieven van de DDR werden geopend.

Dat doping ondanks geïntensiveerde controles in de atletiek nog wijdverbreid is, is ongewijzigd de overtuiging van insiders en wordt (net als in het wielrennen) bevestigd door steeds grotere dopingschandalen. Dat controles met enige vindingrijkheid zijn te ontwijken is bekend. Dat positieve tests in Rusland en Kenia kunnen worden afgekocht, zoals documentaires van de ARD toonden, is schokkend.

Wat de recente berichtgeving van ARD, de Sunday Times en het Noordhollands Dagblad daaraan toevoegt, geeft een indicatie van de omvang van het probleem bloeddoping. Maar ook hier: er zijn geen harde bewijzen op grond waarvan grote aantallen atleten kunnen worden geschorst. Daarvoor zijn 12.365 testresultaten op 5000 atleten over tien jaar een te wankele basis.

Wat dat betreft vat de Nederlandse dopingexpert Douwe de Boer de zaak in één zin treffend samen: "De cijfers lijken schokkend, maar daarbij moeten we relativeren en nuanceren." Met het gemiddelde van amper twee controles per atleet, zijn de bloedprofielen te laag voor conclusies. Doping kan de ongewone waarden verklaren, net als onder meer ziekte en training op hoogte. Toch vindt De Boer onder de 71 Nederlanders met afwijkende waarden enkele bovengemiddeld afwijkende profielen die "om nadere uitleg van de atleet vragen".

Herman Ram, voorzitter van de Dopingautoriteit, komt tot een gelijkluidende nuancering. "Maar ik sluit niet uit dat er rotte appelen tussen zitten. Helemaal schoon is een illusie." Zijn probleem: wegens geldgebrek zijn te weinig vervolgcontroles mogelijk. En weinig controles maakt verdacht.

In het Noordhollands Dagblad zegt dr. Ashenden, voormalig lid van het biologisch-paspoortpanel van de internationale wielerunie UCI: "Er is geen twijfel dat de atletiek tijdens de Olympische Spelen en WK's door bloeddoping is gegijzeld". Zijn collega Parisotto: "De IAAF heeft gefaald als het aankomt op doeltreffend optreden. Want, als je een vergelijking met het huidige wielermetier maakt, dan is de atletiek ziek en het wielrennen aan de beterende hand."

Nederland heeft zich dankzij prestaties van een handvol atleten opgewerkt tot land van enige betekenis. Nu bij negen Nederlandse atleten die deze maand deelnemen aan de WK in Peking afwijkende bloedwaarden zijn aangetroffen, zal die ontwikkeling met argusogen worden gevolgd. Al zal ook voor alle anderen deelnemers gelden: uitnemend presteren is verdachter dan ooit, zonder dat direct bewijs voor manipulatie voorhanden is. Dat is door onuitroeibare corruptie en een falend controlesysteem de tragiek van de hedendaagse topsport.

Roskam: Logisch dat atleten van ons erbij staan

Van de 23 Nederlandse atleten die eind deze maand deelnemen aan de wereldkampioenschappen atletiek in Peking, zijn bij negen tussen 2001 en 2012 bij dopingcontroles afwijkende bloedwaarden aangetroffen. In totaal gaat het om 71 Nederlanders met in totaal 142 afwijkende bloedwaarden, zo meldde gisteren het Noordhollands Dagblad. Onder hen medaillewinnaars op internationale toernooien.

De cijfers komen uit de door een klokkeluider doorgespeelde databank van de internationale atletiekfederatie IAAF die 12.365 bloedtesten van 5000 atleten bevat. Volgens de Nederlandse dopingdeskundige Douwe de Boer zijn daarbij Nederlandse atleten van wie de waarden "om nadere uitleg vragen".

Ad Roskam, technisch directeur van de atletiekunie, vraagt zich af wat hij met dit nieuws moet. "In het artikel staat ook een heldere nuancerende toelichting. Afwijkende bloedwaarden kunnen ook komen door ziekte, extreme inspanning, hoogtetraining, menstruatie. Ik moet de eerste topsporter nog leren kennen die niet een van die zaken meemaakt. Het is logisch dat een aantal atleten van ons erbij staat, dat is de consequentie van het vak dat ze uitoefenen. Op iedere Nederlander is op enig moment wel een afwijkende bloedwaarde te vinden. Ik weet niet of er zaken tussen zitten met echt bizarre bloedwaarden. Dat is allicht mogelijk, we weten dat doping voorkomt, we moeten niet naïef zijn. Dan hoop ik dat die nader worden onderzocht."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden