Athene krijgt nog een paar dagen om het vege lijf te redden; zondag beslissende top

Bij de eurozone top vandaag waren de leiders aanwezig: (vlnr) Bondskanselier Angela Merkel, voorzitter van de Europese Commissie Jean Claude Juncker, president van de Europese Centrala Bank Mario Draghi, Franse president Francois Hollande, Spaanse premier Mariano Rajoy, Griekse premier Alexis Tsipras en de Italiaanse premier Matteo Renzi.Beeld REUTERS

De regeringsleiders van de eurozone geven de Griekse regering nog een paar dagen om zichzelf van een 'Grexit' te redden. "De finale deadline is echt eind deze week", zei 'EU-president' Donald Tusk gisteren na opnieuw een ingelaste top over de Griekse crisis. "Helaas kunnen we het slechtste scenario niet langer uitsluiten." Zondag moet er een beslissende top plaatsvinden.

Uiterlijk donderdag moet er een geloofwaardig Grieks pakket voorstellen liggen waarmee Athene aanspraak zou kunnen maken op het Europese noodfonds ESM. Dat verzoek om hulp wordt vervolgens op waarde geschat door de instituties die de geldschieters vertegenwoordigen. Vervolgens komt er in het weekeinde weer een reeks ingelaste spoedvergaderingen aan.

Op zondag komen niet alleen de 19 eurozone-leiders bijeen, maar de regeringsleiders van alle 28 EU-landen. Daar worden de gevolgen besproken van ófwel de ultieme reddingsboei die Griekenland zal worden toegeworpen, ófwel een onvermijdelijk vertrek van het land uit de eurozone.

Er viel weinig te bespreken
De spoed-top van vanavond en de ministeriële eurogroep-bijeenkomst die daaraan vooraf ging, werden getekend door verwarring, ergernis, somberheid en frustratie.

De Griekse regering had het vóór het referendum van zondag met de nodige stelligheid gezegd: als er een 'nee' uitrolt, hebben we binnen een paar dagen een akkoord met de geldschieters. Maar de nieuwe Griekse minister Tsakalotos van financiën kwam gisteren naar Brussel zonder nieuw voorstel. Daardoor begonnen de regeringsleiders gisteravond in mineur aan hun eurozonetop, de tweede in korte tijd die geheel in het teken van Griekenland stond. "Ik ben zeer somber over deze top", zei premier Rutte bij aankomst.

Eigenlijk was de Italiaanse premier Matteo Renzi gisteravond de enige regeringsleider die niet meezong in het koor van doemdenkers over de nabije financiële ineenstorting van Griekenland. "Ik maak me niet zozeer zorgen over een technische oplossing voor Griekenland. Met een beetje goede wil komt die er wel. Wat me meer zorgen baart, is dat Europa slachtoffer is geworden van zijn eigen procedures."

Een discussie over de fundamenten
Renzi zei dat bij aankomst in Brussel, waar de negentien regeringsleiders van de eurozone voor de tweede keer in ruim twee weken tijd waren opgetrommeld voor een spoed-top. En net als de vorige keer leek het verspilde moeite. Tenzij ze, daartoe aangezet door Renzi, bereid zouden zijn tot een stevige discussie over de fundamenten van hun muntunie.

Maar de voorzitter van alle EU-toppen, Donald Tusk, wil dat gesprek liever op een ander moment voeren. Eerst even de Griekse noot kraken.

Na de belofte van de Griekse regering vorige week, rekenden de eurolanden erop dat premier Tsipras en zijn nieuwe minister van financiën Tsakalotos met een nieuw voorstel in Brussel zouden verschijnen. Maar al 's middags tijdens de ministeriële eurogroep-bijeenkomst die aan de eurozone-top vooraf ging, bleek dat Tsakalotos niets bij zich had. En dat terwijl de situatie in Griekenland kritiek is, met onbetaalde rekeningen, gesloten banken en kapitaalrestricties.

"We dachten dat de Grieken vandaag met een voorstel zouden komen", aldus de Litouwse president Grybauskaité bij aankomst, duidelijk geërgerd. "Dat schijnt nu morgen te komen. Met deze Griekse regering is het altijd 'mañana'."

Tussenoplossing
In de avonduren leek er alsnog een Atheens voorstel te zijn opgedoken. Volgens persbureau Reuters vragen de Grieken om een overbruggingskrediet voor de komende maanden om de ergste nood te lenigen. In die tijd kan worden onderhandeld over een nieuw leningenpakket voor de komende twee tot drie jaar, uit het Europese noodfonds ESM. Maar dat voorstel verdween weer net zo snel uit de geruchtenmachine als het daarin terecht was gekomen.

Zo werd het breekpunt - een onvermijdelijke keuze voor een 'Grexit' - ook gisteravond niet bereikt. De regeringsleiders willen het onderhandelingsproces met Griekenland nog een allerlaatste kans geven. Maar dan moet Athene wel bliksemsnel een 'geloofwaardig' plan voorleggen aan de europartners. Uit alles wat de bewindslieden zeiden, blijkt dat zo'n plan nauwelijks mag afwijken van de hervormingseisen waar de Griekse bevolking zo hard 'nee' tegen heeft geroepen.

Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem schetste het traject dat de komende dagen moet worden doorlopen om Athene uitzicht te bieden op een ultieme reddingsboei. "De Griekse regering zal de eurogroep uiterlijk morgenochtend (woensdag, red.) een brief sturen met het verzoek tot steun uit het ESM. Daarover kan de eurogroep nog dezelfde dag telefonisch vergaderen. Als eerste stap zal ik dan de instituties vragen om de financiële situatie in Griekenland te beoordelen, waaronder de financiële behoefte en de schuldhoudbaarheid. Dan brengen de instituties verslag uit aan ons en zullen we kijken of we formeel met de onderhandelingen kunnen beginnen. Dit alles moet in een paar dagen gebeurd zijn."

Waar ligt de grens?
Het geduld van de meeste landen met de regering-Tsipras mag dan op zijn, met name Frankrijk spant zich de laatste dagen in om Griekenland in de eurozone te houden. Ook voor Tusk is dat een erezaak. "Tusks streven blijft om de integriteit van de eurozone te bewaren, maar wel binnen bepaalde grenzen", aldus een EU-functionaris gisteravond in de marges van de top.

De Griekse ministerswissel op financiën heeft al wel een positieve uitwerking op de sfeer in de eurogroep. Volgens een bron dichtbij het overleg hebben enkele ministers, onder wie de Spanjaard De Guindos, hun waardering overgebracht aan nieuweling Tsakalotos. Die zou zich bij zijn debuut veel bescheidener hebben opgesteld dan zijn voorganger Varoufakis en open hebben gestaan voor de suggesties van zijn collega's.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden