Atatürk de mens schokt de natie

Atatürk, stichter van de moderne republiek Turkije, mag geen menselijke zwaktes hebben gehad. Toch is er nu een documentaire waarin de Vader der Turken naar voren komt als een mens als ieder ander, met zijn angsten en zwakke punten. De woede in Turkije is groot en richt zich op de maker Can Dundar.

In de film ’Mustafa’ laat de bekende documentairemaker zien dat Atatürk elke dag een fles raki achterover sloeg, bang was in het donker, de ene na de andere sigaret opstak en in een hartverscheurende eenzaamheid is gestorven.

De liefde voor Atatürk is ook zeventig jaar na zijn dood immens in Turkije. De verwachting bij de mensen was dan ook dat Can Dundar, die niet anders bekend staat dan als een Atatürk-bewonderaar, de zoveelste film had gemaakt waarin hun grote idool werd opgehemeld. Voordat de film uitkwam, opperden de kemalisten, aanhangers van Mustafa Kemal Atatürk, dat alle scholieren verplicht moesten worden om deze nieuwe documentaire te zien.

De schok was groot toen de dag kwam dat de film begon te draaien in de bioscopen. De eerste reactie kwam van Deniz Baykal, leider van de republikeinse partij CHP. Hij had de film net gezien, stond voor de uitgang van de bioscoop en zei: „Ik vond het maar niks, deze film. Er wordt zelfs gesuggereerd dat Atatürk een dictator was.”

De filmer kreeg ook felle kritiek van de pers. De vereniging van aanhangers van het gedachtengoed van Atatürk riep op om de film te boycotten. Als laatste liet een groep advocaten uit Izmir weten dat volgens hen Dundar bewust heeft geprobeerd om Atatürk zwart te maken.

Dundar heeft nog niet gereageerd op alle kritiek. Wellicht is de woede van de mensen nog te groot om met hen in discussie te gaan. Maar al deze felle reacties en de publiciteit zorgen er wel voor dat mensen voor het eerst met zijn honderdduizenden naar een documentaire gaan. Er staan lange rijen voor de bioscopen waar Mustafa wordt gedraaid.

Vooral jongeren gaan naar deze film. Een van hen is de 19-jarige Filiz die net uit de bioscoop komt. Ze heeft een rode, ronde bril die haar het imago van een belezen meisje geeft. Ze zegt: „Ik vond het geen geweldige documentaire, maar wel leuk dat voor het eerst de menselijke kanten van Atatürk belicht worden. Critici zeggen dat in deze documentaire wordt gezegd dat Atatürk klein was. Was hij groot dan? Dronk hij dan geen raki? Rookte hij dan niet? We moeten ermee ophouden om de man als een profeet te beschouwen.”

Een van de vooraanstaande Atatürk-aanhangers is journalist Reha Muhtar. Hij zegt op de Turkse televisie: „Natuurlijk had Atatürk zijn menselijke zwaktes. Maar wat heeft het voor zin om ze te laten zien? Hij is de grote leider die het cement is voor ons land. Als je het idee van ’Atatürk, onze grote leider’ kapotmaakt, stort Turkije als een kaartenhuis in elkaar.”

Afbeelding van Mustafa Kemal Atatÿrk (\N)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden