Asscher wíl wel hard optreden tegen radicalen, maar het mag niet

Vicepremier Lodewijk Asscher.Beeld anp

Moskeeën sluiten als daar haat wordt gepreekt? Dat kan zo maar niet. Islamitische stichtingen verplichten om hun giften uit het buitenland te melden? Dat is nogal drastisch. Maar we gaan er naar kijken. Veel verder kwam minister Lodewijk Asscher woensdag niet, in een Kamerdebat over moslimradicalisme.

Bij het toespreken van een kritische Tweede Kamer houdt Asscher (Sociale Zaken) voortdurend zijn voet op de rem. De groep moslims die een radicale vorm van de islam aanhangt en die 'de vrijheid van anderen inperkt', groeit, zo stelt hij. Zij krijgen vaak hulp van buitenlandse ultra-orthodoxe organisaties. Inderdaad: dat is reden tot zorg. Maar je kunt als overheid niet zo maar bepalen dat geloofsgemeenschappen geen giften uit het buitenland meer mogen ontvangen.

Hebben gemeenten wel scherp in het oog met wiens geld de moskee in hun stad of dorp is betaald, wil SP-Kamerlid Sadet Karabulut weten. "Vaak niet", geeft Asscher toe. Kan het kabinet dan religieuze instellingen verplichten om daar transparant over te zijn, vraagt Sjoerd Sjoerdsma van D66 zich af. "Dat gaat tamelijk ver", vindt Asscher. "Maar we gaan ernaar kijken."

Gemeentebesturen staan soms vreemd te kijken als een islamitische gemeenschap op een klein stukje grond ineens een imposant gebedshuis uit de grond stampt, merkt Achmed Marcouch (PvdA) op.

Die lokale bestuurders zijn soms bang dat daar een buitenlandse club van twijfelachtig allooi achter zit. Wat gaat het kabinet voor hen doen? "Meer kennis verstrekken", antwoordt Asscher. Hij probeert gemeenten te ondersteunen. Bijvoorbeeld door ze te helpen de juiste kritische vragen te stellen aan de moskeebestuurders. Maar nee, drastisch ingrijpen kunnen de gemeenten niet.

De Kamer is er niet gerust op
Het debat vormt het vervolg op een reeks moties die de Kamer in november indiende over het salafisme, een uiterst conservatieve stroming in de soennitische islam. Vrijwel alle moslimterroristen zijn salafist, constateerde de AIVD vorig jaar al. Maar lang niet alle salafisten zijn terroristen. Aan de andere kant: salafisme kan wel een 'emanciperende werking' hebben, en een geest ontvankelijker maken voor jihadisme. Al was het alleen maar omdat salafisme zich tegen westerse samenlevingen keert.

De Kamer was er niet gerust op. Ze riep het kabinet onder meer op te onderzoeken of alle salafistische organisaties verboden konden worden. Nee, antwoordde Asscher in februari. Je kunt ze alleen individueel verbieden, als er sprake is van strafbare gedragingen.

Met buitenlandse 'haatpredikers' ligt dat vast anders, opperen CDA, VVD, en de groep Bontes-Van Klaveren woensdag. Wie hier komt om onverdraagzaamheid te prediken moeten we toch buiten kunnen houden?

Asscher herhaalt daarop wat hij al eerder had gezegd: meestal is dat erg lastig. "Mensen die vanuit de Europese Unie naar Nederland willen, kun je niet tegenhouden. Je kunt wel het strafrecht in stelling brengen als er strafbare uitlatingen worden gedaan."

Het kabinet probeert om verkondigers van haat geen podium te geven, bezweert Asscher. "We proberen hen visa te ontzeggen." Maar meestal kun je zulke predikers alleen bestraffen als je ze in Nederland op heterdaad betrapt op haatprediking. In de woorden van Asscher: "Als ze een strafbare uiting doen, kunnen we daarop reageren."

'De verwachtingen worden steeds hoger'
Binnenkort komen hij en minister Koenders van buitenlandse zaken met een uitgebreidere, schriftelijke reactie. In die brief presenteren ze waarschijnlijk ook wat nieuwe maatregelen. Een lijst met salafistische organisaties is ook in de maak, al is die naar verwachting pas volgend voorjaar af. Vooral die laatste mededeling levert hem vanuit Kamer sikkeneurig reacties op. "Hoe langer het duurt, hoe hoger de verwachtingen worden", waarschuwt CDA'er Pieter Heerma.

Kan de minister intussen niet regelen dat er alle koranscholen onder scherp toezicht komen te staan, vraat SP'er Karabulut zich af. NRC Handelsblad berichtte eerder dit jaar dat een koranschool in de Utrechtse wijk Overvecht kinderen leerde dat ze niet-moslims moesten vermijden. En hun blik af te wenden als ze een andersgelovige tegenkwamen.

Scholen als die houden we zeker tegen het licht, verzekert Asscher. Maar alle koranscholen in de gaten houden? Dat gaat volgens hem veel te ver. "Met zulk breed toezicht vind je die ernstige gevallen niet." En dus zit er wat de minister betreft maar één ding op: alert zijn. Zodat hij kan ingrijpen als het misgaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden