interview

Asscher wil harder weerwoord bieden aan 'salafistische griezels'

Minister Asscher:
Minister Asscher: "Ik zal de geloofsvrijheid van moslims verdedigen."Beeld anp / Martijn Beekman

Minister Lodewijk Ascher van sociale zaken wil geen geloofsstroming verbieden, hoe intolerant die ook is. Maar ook hij noemt het intolerante salafisme een 'ideologie' waartegen op veel manieren moet worden opgetreden. Dat zal de overheid doen, maar Asscher hoopt ook dat moslims zelf de onverdraagzamen een halt toeroepen.

De Tweede Kamer was nogal stellig tegen het salafisme. Negen moties, de één nog strenger dan de ander. Verbaasde dat u?
"Ik zag het als een vertaling van de zorgen die er zijn in Nederland. Dat komt in de Kamer ook tot uitdrukking."

Wat gaat u concreet veranderen?
"Ik vind dat je af moet blijven van het individuele recht te geloven wat je wil. Maar er is wel een grens. Die ligt daar waar iemand de vrijheid van anderen beperkt. Bij het salafisme maakt onverdraagzaamheid tegen anderen en andersgelovigen deel uit van de ideologie. Draag je dat uit, dan is dat strafbaar: in het strafrecht is het afgelopen jaar jurisprudentie ontstaan waaruit blijkt dat ook de rechter vindt dat geloofsvrijheid geen vrijbrief is om mensen te ronselen of haat te zaaien."

Maar vaak is het niet zo duidelijk, toch?
"Als er geen wet wordt overtreden, maar gedrag wel echt als onwenselijk is te kwalificeren, kun je het met andere middelen tegengaan. Burgemeesters kunnen de komst van haatpredikers tegenhouden en frustreren, je kunt kinderen van foute ouders die naar Syrië willen met het jeugdrecht beschermen. Je kunt op lokaal niveau stoppen met subsidie verstrekken. Dat zullen we allemaal doen. Maar het krachtigst tegen een ideologie is weerwoord bieden."

Als zij zeggen dat Nederland niet deugt, zegt u: nietes?
"We moeten ze confronteren met andere waarden en normen. Bij voorkeur gebeurt dat vanuit de islamitische gemeenschap zelf; we beloven de bescherming van mensen die een andere mening vertolken. Maar de overheid kan het ook: we gaan actief waarden als de vrijheid van meningsuiting en gelijke behandeling uitdragen."

Fractievoorzitter Halbe Zijlstra wil het verbod op vervolging van geloofsgenootschappen opheffen. Helpt dat, denkt u?
"Nee. Zijlstra spreekt over een artikel in het burgerlijk wetboek dat in de praktijk geen betekenis heeft. Er zijn geen voorbeelden van organisaties die je zou kunnen verbieden wanneer ze zich verschuilen achter hun kerkgenootschap-zijn."

Zijlstra wil ook graag de bestaande wet strenger toepassen. Hij zegt: dat vervolging soms moeilijk is, moet niemand weerhouden.
"Dat ben ik met hem eens. We moeten handhaven. De grenzen die de rechtsstaat stelt zijn er ter bescherming van mensen. Die moeten een betekenis hebben."

De Kamer had u ook gevraagd om een verbod op moskeeën die betaald zijn uit Saudi-Aarabië of Qatar. U doet dat niet. Waarom niet?
"Het is niet verboden geld te ontvangen. Dat zou gek zijn; Nederlanders zamelen zelf ook veel in. Maar die blinkende moskeeën wekken wel argwaan. Nederland is in wezen een seculiere samenleving waar mensen de vrijheid hebben hun geloof uit te oefenen. Het is problematisch als dan vanuit het buitenland hele grote hoeveelheden oliedollars het land in komen zonder dat duidelijk is wat daar precies de bedoeling van is. We gaan nu in Europa kijken of we daar iets tegen kunnen doen."

U bent benaderd door ouders van Syriëgangers. Hebben zij u beïnvloed?
"Het is goed je te verplaatsen in al die moslims die zich zorgen maken over die griezels die zich op hun kinderen storten. Ouders willen dat hun kind en goede baan vindt en een volwaardige bijdrage levert aan een samenleving waarin het zichzelf kan zijn. In plaats daarvan worden pubers op zoek naar een identiteit belaagd door de kinderlokkers van het kwaad. Daar maken moslimouders zich net zo goed zorgen over."

Maar er is zoveel waar niemand zicht op heeft. Moskeeschooltjes waar geen inspecteur komt. Wat leren ze de kinderen daar?
"Het beste is natuurlijk als ook vanuit de moslimgemeenschap zelf duidelijk wordt gemaakt: we sturen onze kinderen daar niet heen als er intolerantie wordt gepredikt. Dat is veel krachtiger. De scholen op zich moet je niet verbieden. Het is intimiderend voor moslims dat anderen ze steeds vertellen hoe ze hun leven moeten leiden. Die mensen verdienen net zozeer bescherming van hun individuele vrijheden van de overheid als anderen."

U schreef gisteren ook een bijdrage op medium.com. Daarin stelt u dat het voor moslims ook intimiderend is dat de grootste oppositiepartij, de PVV, kandidaat-kamerleden zoekt 'met een afkeer van de islam'.
"Ik zal de geloofsvrijheid van moslims verdedigen. Zij mogen hier ook zichzelf zijn. Ze horen erbij. Tegelijk vraag ik hen om mij te helpen de vrijheid van alle Nederlanders te verdedigen. Dat zij van de moskeeën eisen dat die stoppen met hun onverdraagzaamheid tegen ongelovigen. Dat zij stoppen met dromen over het kalifaat."

Ik had toch de indruk dat de Kamer strengere maatregelen wenste.
"Ik niet. De Kamer zegt in feite: 'Overheid, bescherm de rechtsstaat'. Gedachten verbieden is geen effectief middel dat doel te bereiken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden