Assad kan voorlopig rekenen op zijn loyale elitetroepen

'Regulier leger in Syrië is niet te vergelijken met dat in Egypte'

Al dagen gonst het in Syrië van de geruchten. In de zuidelijke stad Daraa zouden Syrische militairen van de Vijfde Divisie weigeren op demonstranten te schieten. Soldaten, maar ook officieren zouden zich tegen hun meerderen keren en zich aansluiten bij de protestbeweging. In sommige gevallen zouden zij voor hun desertie geëxecuteerd zijn.

Door de gebrekkige informatie die uit Syrië komt, is niet duidelijk op wat voor schaal dit gebeurt. Duidelijk is wel dat de demonstranten de berichten omarmen: zonder steun van de militairen, zonder een breuk in het Syrische veiligheidsapparaat, staan zij als puntje bij paaltje komt immers machteloos.

Ze speculeren daarom op een scenario zoals zich dat in Tunesië en Egypte voltrok, waar het leger uiteindelijk de zittende president liet vallen. Oppositieleden schreven deze week in een open brief aan het Syrisch regime dat ze streven naar een overgangsregering onder leiding van opperbevelhebber Dawoed Rajha en minister van defensie Ali Habib. De laatste zou positief staan tegenover de demonstranten, wist een van de ondertekenaars de New York Times alvast te melden.

Reinoud Leenders, Syrië-expert aan de Universiteit van Amsterdam, is sceptisch over een dergelijk scenario. "De minister van defensie kan vervangen worden. En alle militaire eenheden die ertoe doen in Syrië staan onder leiding van familie of vertrouwelingen van president Basjar Assad." In Syrië is de positie van het leger volgens Leenders niet te vergelijken met die in Egypte of Tunesië. "Het reguliere leger is in Syrië, anders dan in Egypte, een ongemotiveerd, verwaarloosd stelletje. Er is decennialang niet in geïnvesteerd, en het is afhankelijk van dienstplichtigen die helemaal geen zin hebben om hun dienstplicht te vervullen."

Dat betekent ook dat ze waarschijnlijk geen zin hebben om op hun eigen landgenoten te schieten, denkt Leenders. Maar die taak is dan ook vooral gereserveerd voor andere eenheden dan die van het reguliere leger. Voor de Vierde Divisie bijvoorbeeld, een elitekorps onder leiding van Maher Assad (broer van de president) dat volgens ooggetuigen dood en verderf zaait in Daraa. De mensen die voor deze divisie vechten zijn geselecteerd op loyaliteit, stelt Leenders, en worden daarvoor ook aanmerkelijk beter betaald dan gewone militairen.

Daarnaast is er de Republikeinse Garde, en zijn er verschillende trouwe veiligheidsdiensten. "Vlak na Assads aantreden in 2000 trokken die allemaal hun eigen plan", stelt Leenders. "Maar in de loop van de jaren heeft hij alle diensten onder één coördinerend orgaan gebracht dat hij zelf voorzit. Sindsdien heeft hij de touwtjes stevig in handen." Volgens de Amerikaanse deskundige Anthony Cordesmann zouden er alles bij elkaar 120.000 manschappen zijn die deel uitmaken van speciale eenheden, veiligheidsdiensten en paramilitaire organisaties - allemaal extra loyaal aan het regime.

Als er al gevaar dreigt voor Assad, zo denkt Leenders, dan komt het uit deze hoek en niet uit die van de demonstranten of van overlopende militairen. "Sinds de jaren zestig zijn er na het neerslaan van interne opstanden altijd couppogingen geweest in Syrië. Officieren die bloed aan hun handen hebben, willen beloond worden. Zo niet, of als ze vrezen vervolgd te worden vanwege dat bloed, dan zijn ze een bedreiging voor het regime." Maar daar schieten de huidige demonstranten waarschijnlijk niet veel mee op.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden