'Assad bombarderen is geen optie, maar IS moeten we bestrijden'

Interview VVD wil snel besluit over militair optreden boven Syrië. Kamerlid Han ten Broeke: Afwachten geeft Rusland, Turkije en Iran te veel ruimte.

Het argument waarmee Nederland Islamitische Staat niet bombardeert boven Syrië is tot een cirkelredenering verworden. Dat denkt VVD-Kamerlid Han ten Broeke, die ontevreden is over het verloop van de strijd. Militair optreden boven Syrië is afhankelijk gemaakt van een politieke oplossing die voorkomt dat Assad of radicale rebellen profiteren. Ten Broeke denkt dat die afwachtende houding juist ruimte geeft aan landen als Rusland, Turkije en Iran om zich actief met het conflict te bemoeien.

De VVD wil een snel besluit over bombarderen boven Syrië. Defensieminister Jeanine Hennis (VVD) drong daar onlangs nog op aan. Volgens haar kan IS zo beter bestreden worden. Minister van buitenlandse zaken Koenders (PvdA) blijft juist benadrukken dat er eerst een politieke strategie moet zijn en dat hij zich niet laat opjagen door de Kamermeerderheid die boven Syrië wil bombarderen.

Ten Broeke: "Ik ben het met Koenders eens dat parlementen niet bombarderen, maar ik mis wel een duidelijke analyse van het kabinet. De internationale coalitie is nu niet op de goede weg. Dat komt voor een groot deel omdat van de zestig landen die bombarderen, trainen of wapens leveren in Irak, er maar zes actief zijn boven Syrië. IS verliest terrein in Irak, maar kan in Syrië uitbreiden en het regime van Assad verzwakken.

"Er moet dus een strategie voor beide landen komen. De strijd in Syrië is een oorlog bij volmacht geworden waarin onder meer Rusland, Iran, Turkije en Saudi-Arabië actief zijn. Die landen promoten hun eigen agenda. Rusland bouwt bases in Syrië om invloed te houden, terwijl Turkije de Koerden bombardeert. Ze opereren in een vacuüm omdat wij geen strategie voor Irak en Syrië samen hebben."

Het argument tegen bombarderen in Syrië is dat zolang er geen politieke strategie is voor een toekomst zonder Assad, bombardementen tegen IS juist zijn positie versterken.

"Die strategie is er inderdaad niet. Maar door daar zo op te hameren, beland je in een cirkelredenering. We zijn zo druk met analyseren hoe we tot een oplossing voor Syrië zonder Assad kunnen komen, dat ons beleid stil ligt. Ik wil ook niet verder met Assad. Hij is een vreselijke massamoordenaar. Maar je ziet dat standpunten verschuiven. De VS hebben de vervanging van Assad op de lange baan geschoven.

"Als we denken dat we in Syrië schone handen kunnen houden, grijpen anderen de kans om vuile handen te maken. Ik zie bij de landen die zich wel actief mengen in Syrië ook geen initiatieven voor een politieke oplossing zonder Assad. Maar omdat zij het voortouw nemen in de strijd hebben ze ook het diplomatieke initiatief. We wachten nu af met welke voorstellen Poetin maandag rond de algemene vergadering van de Verenigde Naties komt."

Als wij ons in de strijd mengen, komt een politieke oplossing dan wel dichterbij?

"Er komt pas een politieke oplossing voor Syrië als de strijdende partijen inzien dat ze geen militaire overwinning kunnen behalen. Dan kunnen frontlinies bestandslijnen worden. Dat stadium is nog ver weg. Uiteindelijk zullen verschillende groepen in Syrië regionaal zelfbestuur moeten krijgen. Dan moeten we ook rond de tafel met vertegenwoordigers van de alawieten. Het beste historische scenario is Bosnië, maar nu lijkt het meer op Cambodja. Daar schoof de Rode Khmer na 15 jaar Pol Pot aan de kant en sloot een vredesakkoord.

"Wat mij verbaast aan de nadruk op een politieke strategie voor Syrië, is dat het suggereert dat die er in Irak wel is. Ik vraag me af wat die dan is. We opereren in de praktijk als luchtmacht voor de Koerden en de sjiieten die de dienst uitmaken in Bagdad. We missen de soennitische bondgenoten die nodig zijn om IS ook in eigen gebied te verslaan. We kunnen pas winnen als we de soennitische stamhoofden aan onze kant krijgen."

Het bombarderen van IS in Syrië wordt soms gezien als aanpak van de vluchtelingencrisis bij de bron. Maar de meeste Syriërs lijken te vluchten voor Assad.

"Assad zorgt voor de meeste vluchtelingen. Maar Assad bombarderen is nu geen optie meer omdat Rusland met straaljagers aanwezig is aan zijn zijde. Dat is geen reden om dan ook IS maar te laten zitten. Die groep bedreigt Europa rechtstreeks met aanslagen. Bovendien hebben luchtaanvallen tegen IS in Irak ook levens gered van yezidi's en ervoor gezorgd dat de Koerden veilig konden blijven in hun eigen regio."

Erdogan maakt draai

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan houdt niet langer vast aan het vertrek van zijn Syrische ambtgenoot Bashar Assad. De vreedzame oplossing die Erdogan voor Syrië zoekt 'kan zonder Assad, maar ook met Assad worden vervolgd', zei hij gisteren. De Turkse president voegde toe dat 'niemand een toekomst voor Assad in Syrië ziet', maar zijn uitspraak is toch opmerkelijk. Tot dusver sloot Erdogan uit dat Assad deel kon uitmaken van een vredesproces in Syrië. Erdogan voegt zich in een koor van westerse leiders die Assad niet meer uitsluiten. Zo zei de Duitse bondskanselier Angela Merkel donderdag dat Assad moet worden betrokken bij pogingen om de burgeroorlog te bezweren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden