Aspirine hét middel tegen kanker, of toch niet?

Aspirine als behandeling van kanker? Onderzoek moet het uitwijzen. Beeld afp

Aspirine is het nieuwe wondermiddel tegen kanker. Het lijkt erop dat de pijnstiller verschillende vormen van de ziekte kan voorkomen, zo laten diverse onderzoeken zien. Maar er is nog geen enkel bewijs dat aspirine kanker ook kan genezen, nuanceert chirurg Gerrit-Jan Liefers. Hij waarschuwt voor 'medicalisering van de samenleving'.

Aspirine doet allang niet meer alleen dienst als pijnstiller. Ruim 1,1 miljoen mensen in Nederland slikken het witte pilletje omdat ze iets aan hun hart hebben. Al langer is bekend dat het ook beschermt tegen het ontstaan van andere ziekten, zoals kanker.

Het meest recente onderzoek naar de effecten van aspirine op kanker verscheen deze week in Annals of Oncology. De onderzoekers analyseerden alle tot nu toe beschikbare kennis over het onderwerp. Om tot de conclusie te komen dat de kosten-batenanalyse van een aspirinekuur in het voordeel van de baten uitvalt. Wie maar lang genoeg elke dag een dosis aspirine neemt, heeft een verminderde kans op het krijgen van kanker.

"Het lijkt erop dat het dagelijks slikken van aspirine, na stoppen met roken en vechten tegen obesitas, het belangrijkste is dat we kunnen doen tegen kanker", zegt de eerste auteur van het onderzoek, Jack Cuzick. In het rapport adviseert hij iedereen tussen de 50 en 64 jaar om het nemen van aspirine te overwegen, in overleg met de huisarts.

Cuzick's resultaten:

- Aspirine heeft effect als het 5 of zelfs 10 jaar achter elkaar wordt gebruikt.
- Een lage dosering van 75mg per dag gebruiken is al genoeg.
- Mensen tussen de 50 en 65 die 10 jaar aspirine slikken hebben 7% (vrouwen) en 9% (mannen) minder kans op kanker.

Oude wijn, nieuwe zakken
Dr. Gerrit-Jan Liefers, werkzaam bij het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) noemt het onderzoek 'oude wijn in nieuwe zakken'. "Het stapelt de resultaten van verschillende studies bij elkaar op. Dan krijg je een optimistisch verhaal, want de aanwijzingen dat aspirine een gunstig effect heeft op het ontstaan van kanker stapelen zich op."

Dat betekent niet dat iedereen nu massaal aspirine moet slikken, waarschuwt hij. "Dit onderzoek richt zich op de preventie van kanker bij gezonde mensen. Daarmee kan je nooit bewijzen dat het middel als behandeling voor kanker ook echt werkt, want dat kan alleen met prospectief, bij voorkeur placebo-gecontroleerd onderzoek. Met onderzoek naar aspirine als behandeling van kanker kan dat wel. De bewijsvoering moet komen door te kijken naar het effect op zieke mensen."

Liefers deed hier zelf al eerder onderzoek naar door 4.481 mensen met gevorderde darmkanker te onderzoeken. Bijna 40 procent van de patiënten slikten een lage dosis aspirine vanwege hartziekten. Wat bleek? Die aspirineslikkers bleken 35 procent minder kans te hebben om binnen 10 jaar te overlijden in vergelijking met de niet-slikkers.

Dit najaar wordt het onderzoek landelijk vervolgd met steun van de patiëntenvereniging. Aan 1588 patiënten met dikkedarmkanker zal worden gevraagd deel te nemen aan een gerandomiseerd onderzoek. De helft krijgt aspirine voorgeschreven, de andere helft een placebo. Het onderzoek is dubbelblind: noch de proefpersoon, noch de onderzoeker weet tot welke groep de patiënt behoort. De behandeling is gecodeerd, en de betekenis van de code slechts bekend bij de apotheek van de deelnemende ziekenhuizen. "Vijf jaar later wordt het verschil tussen de groepen bekeken", legt Liefers uit. "Uiteraard verwachten we dat de groep die aspirine slikt er beter aan toe is, maar dat weten we pas na dergelijk onderzoek."

Aspirinekuur, of niet?
Op dit moment is het bewijs er nog niet. Dus rijst de vraag: loont het om aan de aspirine te gaan? Liefers waarschuwt voor wat hij 'medicalisering van de samenleving' noemt. "De vraag bij preventieve geneeskunde is: moet je mensen die gezond zijn medicijnen toedienen? Als je dat stimuleert, dan ben je de samenleving aan het medicaliseren. Medicijnen slikken wordt normaal, terwijl fysieke inspanning en reductie van obesitas de risico's op ziekte net zo goed kunnen reduceren."

"Cuzick spreekt van een uiteindelijke reductie (verminderde kans op kanker) van zeven procent bij vrouwen en negen procent bij mannen. Dat is marginaal. En dan moet je wel elke dag een aspirine nemen, tien jaar lang", zegt Liefers.

Bovendien zijn er risico's verbonden aan het gebruik van aspirine, dat maagbloedingen, -zweren en beroertes kan veroorzaken. Die bijeffecten kunnen uiteindelijk zelfs de dood tot gevolg hebben, dus risicoloos is het niet. "Het is een lastige discussie", concludeert Liefers. "Uiteindelijk moet iedereen zijn persoonlijke kosten-batenanalyse maken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden