Aso-tv? Een nieuw SBS 6-programma wil ons het moreel relativisme in probleemwijken laten zien.

Ze schelden. Slaan. Stelen. En ze zijn er trots op. Ontmoet Geert -'ik ben geen lieverdje'- en zijn buren in Assen-Oost. ,,De Tokkies (een asociale familie die aan onderbuikgevoelens van een grote groep tv-kijkers appelleert-red.) zijn niets vergeleken bij ons.''

Aso-tv. Het is een relatief nieuw fenomeen. Misstanden liggen voor het oprapen en juist dat maakt het genre kwetsbaar: het gevaar van goedkoop scoren loert. Wie wil er niet naar aapjes kijken?

Bart staart glazig in de camera. Biertje in de hand. Met zijn stoppelbaardje en zwarte paardenstaart mag hij zich de nepzigeuner van de wijk noemen. Een baan heeft hij niet. ,,Werken is niets voor mij. Dat moet in je hart liggen. De een werkt tot aan z'n dood en de ander blijft thuis. Dat doe ik.''

Henk is 56 keer veroordeeld. Hij is de tel niet kwijtgeraakt. De gevangenis is volgens hem de hel, maar die wetenschap heeft hij niet kunnen overbrengen op zijn zoons. ,,Ze zijn er nu allebei een maand geweest en ze hebben ervan geleerd.''

Denkt Henk. In de volgende scène verkoopt Herman, de oudste junior, een dvd-speler voor twintig euro aan een schuchter ogende tiener. De toevoeging -'deze is eerlijk'- zet de kijker extra aan het denken.

Ondertussen gaat Maria op de vuist met een andere buurvrouw. ,,Ze beschuldigt mij van inbraak. Ik ga verhaal halen dus als je wat hoort rinkelen, ben ik dat, kun je het opnemen.''

Cameraschuw zijn ze niet, de vijf hoofdpersonen uit de eerste aflevering van het nieuwe SBS 6-programma 'Probleemwijken'. Ze zijn mede daarop geselecteerd. Hoofdredacteur Taco Rijssemus: ,,Het is duidelijk dat de onopvallende buurvrouw journalistiek niet interessant is.''

Televisiewetenschapper Maarten Reesink bestrijdt dat. De docent media en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam vindt het in theorie een goede ontwikkeling dat de lagere sociale klassen nu ook een plek op tv krijgen. ,,Maar dat positieve effect vervliegt'', volgens Reesink, ,,wanneer ze heel stigmatiserend op televisie komen of wanneer er bepaalde mensen uitgelicht worden. Dan leer ik ze niet echt kennen. Dan gaat het heel snel richting aapjes kijken.''

Rijssemus ergert zich aan de kritiek. De titel van de serie is immers niet voor niets gekozen: 'Probleemwijken'. ,,Gezien ons onderwerp is het logisch dat wij naar mensen toe gaan die voor problemen zorgen. Nu krijgen wij de kritiek dat we inzoomen op clichés. Ik snap dat niet.''

,,Wij willen een probleem op de kaart zetten dat zich tot nog toe grotendeels aan het oog van de camera heeft onttrokken. Als de publieke omroep dit zou uitzenden, zou Nederland op zijn grondvesten schudden. Maar wij zitten aan ons imago vast. Zelfs als wij eens een keer iets goeds of bijzonders maken, plakt men toch meteen dat stempel erop: sensatie.''

,,Ik ben er trots op dat wij de problemen in veel achterstandswijken, de uitzichtloosheid en het moreel relativisme, als eerste zo duidelijk in beeld hebben gevangen. Dat is een journalistieke prestatie en heeft niets met effectbejag te maken. Dit gaat verder dan de kijker amuseren.''

De reportageploegen van SBS 6, die bijna een maand in iedere wijk aanwezig waren, ontmoetten aanvankelijk veel open armen. Maar vroege publicaties over het project zorgden voor 'een klein oponthoud' in het opnameschema.

,,Het zijn sociaal zwakke mensen. Achterdocht is snel gekweekt. Maakt SBS geen misbruik van jullie? Zo'n vraag was al genoeg om het vertrouwen aan te tasten dat nodig is om te filmen. Maar dan ga je weer een biertje drinken en is het weer goed.''

Gelukkig? De serie schetst een intrigerend en inderdaad schokkend portret van de andere kant van Nederland, zoals het persbericht belooft. Alleen blijft onduidelijk hoe groot dat andere Nederland is. Bestaat heel Assen-Oost uit types als Henk, Geert, Maria, Herman en Bart?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden