ASML: veel winst dankzij ingewikkelde machines

Chipmachinefabrikant mede succes dankzij zeldzaam hoge uitgaven aan onderzoek

Als het bedrijfsrestaurant te klein is, gaat het goed met een bedrijf. Het nieuwe restaurant van chipmachinefabrikant ASML in Veldhoven biedt plaats aan 4500 medewerkers die kunnen kiezen uit zes verschillende menu's. Zes, want er werken 85 verschillende nationaliteiten op het bedrijfsterrein in Veldhoven.

Het gaat al jaren goed met de bouwer van grote machines om chips mee te maken, die de afgelopen jaren is uitgegroeid tot een bijna- monopolist op zijn terrein. Het precieze marktaandeel wil topman Peter Wennink nooit geven. Maar dat het boven de tachtig procent ligt, beaamt hij wel. Dat het voor de ingewikkeldste machines nog hoger ligt, beaamt hij ook. De chipmakers Samsung, TSMC en Intel zijn de grootste klanten van het bedrijf.

Bij zo'n sterke positie horen hoge winstmarges. Er zijn niet veel bedrijven die brutomarges van 46 procent halen, zoals ASML. Ook als de hoge kosten voor research worden meegerekend, blijven de marges royaal. ASML spendeerde in 2015 ruim een miljard euro aan onderzoek, 22 procent van de kosten, een voor Nederland zeldzaam hoog percentage.

Voor het zesde achtereenvolgende jaar kwam de nettowinst van ASML boven de een miljard euro uit. Het bedrijf hield 1,39 miljard over aan 2015, de op een na hoogste winst uit zijn historie. De omzet (bijna 6,3 miljard) was wel een record.

Ruim 4 miljard haalde ASML binnen met de verkoop van in totaal 169 machines: 144 nieuwe en 25 gebruikte. Ze kostten gemiddeld 25,1 miljoen euro per stuk en werden bijna allemaal verscheept naar Oost-Azië en de VS.

Ruim 2 miljard kwam binnen met het onderhoud en de verbetering van eerder verkochte machines. Van de ongeveer 4000 machines die ASML in zijn ruim dertigjarig bestaan maakte, werkt ongeveer 95 procent nog. De oude machines worden onderhouden door de eigenaren, zei Wennink, maar de nieuwe(re) door ASML. De servicepoot is de afgelopen jaren sterk gegroeid en zal over vijf jaar een omzet van 3 miljard halen, is de verwachting. De servicetak is niet alleen een zekere, maar ook een belangrijke inkomstenbron voor ASML geworden.

De techniek die ASML voor zijn machines gebruikt (deep ultraviolet, DUV) is inmiddels vrijwel uitontwikkeld. Veel verbeteringen zijn niet meer mogelijk. ASML zet daarom in op een nieuwe techniek (extreme ultraviolet, EUV) waarmee nog sneller nog kleinere chips kunnen worden gemaakt.

De eerste machines draaien inmiddels proef, dit jaar hoopt ASML er zes tot zeven te slijten. Die machines zullen nog niet op hun verwachte maximumcapaciteit draaien, maar, zei Wennink "klanten willen ze toch al hebben". Met het transport, het monteren en het afstemmen van zo'n machine is ongeveer een jaar gemoeid. De nieuwe technologie moet de toch al dominante positie van ASML verder versterken. De machines kosten circa 80 miljoen euro per stuk.

De winsten van ASML zijn dermate hoog - en de kassen en het orderboek zo goed gevuld - dat aandeelhouders op iets extra's kunnen rekenen. Het dividend gaat met 50 procent omhoog (van 0,70 naar 1,05 euro per aandeel) en het bedrijf gaat in twee jaar tijd voor 1,5 miljard euro aan eigen aandelen inkopen. De uitgekeerde winst hoeft dan onder minder aandeelhouders te worden verdeeld. De koers van ASML steeg gisteren met 4,3 procent op een zeer negatief gestemde beurs.

Topman Wennink benadrukte dat niet alleen de andeelhouders profiteren. Het aantal banen steeg vorig jaar met 600 (tot ruim 14.781 vaste en tijdelijke voltijdsbanen) en ASML betaalde een kleine twee miljard aan Nederlandse toeleveranciers. Het personeel deelt mee in de winst.

ASML helpt Nederland vooruit door 'veel belasting' te betalen, aldus Wennink. Over dat laatste kunnen de meningen verschillen: een belastingpercentage van 11,6 procent (van de nettowinst) is niet hoog. Al vinden ze in het bedrijfsrestaurant van ASML wellicht van wel.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden