Asma al-Assad, een vrouw als een roos

Is Asma al-Assad geliefde of gijzelaar? Schrijver Ernest van der Kwast spit kranten door, op zoek naar berichten over de liefde, en maakt zijn eigen verhaal.

Tweeënhalf jaar terug, nog niet zo heel lang geleden in een mensenleven, maar wel in dat van Asma al-Assad, was ze 'een roos in de woestijn' genoemd in de maart-editie van Vogue. Er stonden prachtige foto's in, glamour op glanzend papier. Het was een portret van geluk, dat van een familie, dat van een vrouw die midden in het leven staat.

De first lady van Syrië werd omschreven als 'de stralendste en meest magnetische van alle presidentsvrouwen'. De woorden waren afkomstig van journaliste Joan Julliet Buck die, toen de burgeroorlog in al haar hevigheid losbarstte, een storm van kritiek over zich heen kreeg en niet veel later te horen kreeg dat haar contract niet werd verlengd. Buck had meer dan dertig jaar bij het magazine gewerkt en was zeven jaar lang, van 1994 tot 2001, hoofdredacteur geweest van de Franse Vogue. Ze was de enige Amerikaanse ooit die eindverantwoordelijk was geweest voor een Frans magazine. In een persverklaring liet Buck weten dat ze zich ongemakkelijk had gevoeld tijdens het interview met Asma el-Assad, maar dat de redactie daar niets van wilde weten, die is altijd op zoek naar knappe presidentsvrouwen. 'Zij combineren macht, schoonheid en elegantie.'

Asma was in Londen geboren, onder een spectaculair gesternte. Het was augustus, de aarde trok door de Persëiden-zwerm. Het jaar 1975. Haar moeder was diplomate, haar vader werkte als cardioloog in het Cromwell Hospital. Ze waren beiden uit Syrië afkomstig, geboren in Homs. Ze stuurden hun dochter naar een lokale Church of England-school, waar ze 'Emma' werd genoemd door haar vriendinnen, maar algauw maakte ze de overstap naar het Queens College, een private meisjesschool. Het zou de weg vrijmaken voor een succesvolle toekomst, die ze tegemoet ging nadat ze was afgestudeerd aan het King's College in Londen. Een bachelor in Computer Science en in Franse Literatuur.

Ze was de droom van haar ouders die in vervulling ging. Ze zagen haar in een mantelpakje naar haar werk gaan. Alles grijs; haar hakken, haar rok, haar oorbellen. Zelfs haar slipje, ze was keurig opgevoed. Asma begon haar carrière bij de Deutsche Bank Group waar ze toetrad tot de hedgefondsdivisie, maar niet veel later ging ze voor J.P. Morgan werken. Het was natuurlijk een stapje omhoog, heel haar leven bestond uit deze stapjes. Ze was mooi en intelligent, de wind blies in haar rug.

Toen ontmoette ze haar toekomstige echtgenoot, Bashar al-Assad. Hij studeerde oogheelkunde in Londen en raakte betoverd door haar schoonheid: haar ranke lichaam, haar ongelofelijk gave gezicht, geen lijntje, zelfs niet bij haar ogen die donker als Kalamata olijven waren. O, de saaiheid van de vrouwen die zijn ouders aan hem hadden voorgesteld! Asma was pas een vrouw.

Een vrouw waarmee je in een presidentieel vliegtuig kon zitten, waarmee je over de rode loper kon gaan terwijl iedereen zijn adem inhield. Een roos van een vrouw.

Dit had hij haar allemaal verteld, dit had hij haar beloofd. Ze trouwden in de decembermaand van het jaar 2000 in Syrië. De wind blies Asma drie kinderen in haar schoot: twee zoons, Hafez en Karim, en een meisje met hetzelfde gezicht als haar moeder: Zein. Haar naam betekende schoonheid.

Asma hield zich bezig met vrouwenrechten, ze kwam op voor de armen en wilde het onderwijs verbeteren. Er zijn talloze foto's van haar met talloze kinderen. Maar wat opvalt, zijn de talloze jurken en designer outfits. Toen de Filipijnse president Ferdinand Marcos met zijn vrouw moest vluchten na de volksopstand in 1986 werd een schoenenverzameling van 2.700 paar gevonden. Ze waren allemaal van zijn vrouw. Toen The Guardian begin vorig jaar 3.000 gelekte mails van de Syrische president en zijn vrouw publiceerde, kwam uit dat Asma al-Assad gedurende de belegering van Homs online voor een vermogen aan spullen had gekocht, waaronder peperdure pumps van Christian Louboutin, de hakken een ongelofelijke hoogte van 14 centimeter.

Zoals de gave gebouwen doorzeefd waren met mortieren, zo was haar imago geruïneerd. Maar er werd haar nog een kans geboden. Vrouwen van over de hele wereld vroegen haar om op te komen voor de vrede en om haar echtgenoot te dwingen te stoppen met het bloedvergieten.

Uit een van de gelekte mails bleek dat Bashar zijn vrouw een liedje van Blake Shelton had gestuurd: God Gave Me You. 'I've made a mess of me/ The person that I've been lately/ Ain't who I wanna be./ But you stay here right beside me/ Watch as the storm goes through/ And I need you.'

Ze bleef naast hem staan, althans zo luidde de verklaring die ze zou hebben gezonden aan The Times: 'De president is de president van Syrië, niet van een fractie van de Syriërs, en zijn vrouw steunt hem in die rol.' Daarna was het een lange tijd stil - het gerucht ging dat Asma het land is ontvlucht -, maar na de zomer verschenen er foto's van haar op het Instagram-account van de Syrische president. We zien haar poseren met burgers en soep serveren aan behoeftige families. We zien honger, maar we zien vooral een first lady die afgevallen is, graatmager. We zien een gijzelaar.

Ze staat naast hem, ze ligt naast hem, ze zit naast hem. Ze poetst haar tanden naast hem. 's Nachts zit ze rechtop in bed. Terwijl hij slaapt, luistert ze naar de geluiden in de verte. Ze kan soms haar tranen niet tegenhouden. Elke nacht denkt ze hetzelfde: ze is geen roos meer. Ze is zand en stof. Nog niet helemaal, maar ze voelt, nee, ze weet dat het haar lot zal zijn, een te worden met de woestijn. Ze is bang naast hem.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden