Askruisje voor protestanten: hoe de vastentijd de oecumene vooruithelpt

De vastentijd is voor veel kerken een tijd van inkeer, bezinning en het terugvinden van God. Maar het betekent ook werk aan winkel. Vaak word je dan als argeloze kerkganger bedolven onder de projecten en activiteiten. Het maandblad Kerk in Den Haag staat er vol mee. Van een tentoonstelling met beelden die de graflegging van Christus uitbeelden, een dag rond de Matthäus Passion, tot een avond over Jezus' laatste woorden. De aankondiging van deze laatste activiteit wordt geïllustreerd met een afbeelding van Jezus aan het kruis. Ernaast staat een advertentie van Reinboud Schoenemaker, letselschadeadvocaat: "Uw letsel, mijn zorg." Een wonderlijke samenloop van omstandigheden.

Rob van Essen schrijft in hetzelfde blad over de toenemende populariteit van het askruisje, teken van boete en inkeer, onder protestanten. Ze moeten daarvoor wel gaan shoppen in een oud- of rooms-katholiek filiaal. "Dat houdt het besef

levend dat geen enkel kerkgenootschap kan claimen te kunnen bestaan zonder de inspiratie en gaven van andere delen van het lichaam van Christus." En zo helpt de vastentijd de oecumene vooruit.

Misschien moeten al die protestanten die onlangs een askruisje hebben gehaald maar niet Mariënburg Magazine (van en voor kritische katholieken) gaan lezen. Daarin staat een stukje over katholiek vasten dat alle vooroordelen tegen de roomsen bevestigt. Zo mochten katholieken vroeger op woensdag en vrijdag in de vastentijd geen zuivelproducten tot zich nemen, maar zo weet Mariënburg Magazine: "Een simpele aalmoes aan de pastoor en het mocht wel. Je kreeg een briefje als bevestiging, later bekend als het boterbriefje." Ook vlees was een probleem, maar toch ook weer niet. "In een klooster werden tijdens de vastentijd bij de volle maaltijden zoveel extra voorafjes en toetjes ingevoerd dat de paters met Pasen in gewicht waren toegenomen." Bezint eer Gij begint, protestanten!

Over vasten in afgeleide zin gaat het in het interview met filosoof en cabaretier Tim Fransen in Vrij Nederland. Hij wordt gezien als de grote cabaretbelofte van ons land. In 2014 won hij de publieksprijs en juryprijs van het Leids Cabaretfestival. In zijn meest recente show legt hij uit dat Nietzsche met de uitspraak 'God is dood' waarschuwde tegen spirituele leegte. 'Een leegte die nu behoorlijk handig wordt uitgebuit door Roy Donders.'

Fransen is vegetariër, toch ook een vorm van vasten. Hij eet geen vlees en ook geen vis. Vissen kunnen namelijk pijn lijden. Fransen haalt de filosoof Peter Singer aan die zegt dat er geen criterium is dat de mens van dieren onderscheidt zonder dat we ook zwaar geestelijk gehandicapte mensen buitensluiten van onze morele consideratie. "Het enige criterium is volgens Singer: kan een wezen pijn lijden of niet? Zodra een wezen dat kan, hebben we een moreel probleem." Overigens eet Fransen wel mosselen en oesters, want "Ik denk niet dat die een erg ontwikkeld zenuwstelsel hebben." De vraag is of hier de filosoof of de cabaretier aan het woord is.

Bij de vastentijd hoort tegenwoordig 'The Passion' zoals eitjes al tijdenlang bij een geslaagd Paasfeest niet mogen ontbreken. Dit jaar komt het spektakel, waarin Nederlandstalige evergreens schijnbaar moeiteloos in het lijdensverhaal van de Heer worden geperst, naar Amersfoort. Dat is niet zo ver van de woonplaats van Piet de Jong, columnist van het Christelijk Weekblad, nieuws- en opinieblad voor gelovig Nederland. Ik zou zeggen: ga eens kijken. Je kunt zelfs op de fiets. Voor Piet is dat te simpel gezegd. Zijn vrouw zegt: "doe maar niet." Piet zelf aarzelt. 'Is God mens geworden tot op de straat?', vraagt hij zich af. 'Gaat het bij Jezus niet om navolging, luisteren en gehoorzamen, en niet om kijken en beleven?' Het blijft de hele column onduidelijk hoe dit gaat aflopen.

En zo gaan we verder op weg naar het Paasfeest. De weg is al eeuwenlang dezelfde. Maar nu is er een onzekere factor bijgekomen. Gaat Piet de Jong uit Wijk bij Duurstede op Witte Donderdag naar Amersfoort?

Of kiest hij toch voor zijn vrouw?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden