Asielzoekers uitzetten? Dat kunnen ze in Duitsland als de beste!

Uitspraak rechter Darmstadt zorgt voor debat over asielbeleid, en in de vergelijking doet Berlijn het niet veel beter dan Den Haag

ANTOINE VERBIJ

BERLIJN - Een Duitse rechter meende te weten dat een Somalische asielzoeker in Nederland niet kan rekenen op "een menswaardig bestaan". De vluchteling was in Nederland uitgeprocedeerd en probeerde in Duitsland opnieuw asiel aan te vragen. Volgens de Europese regels moest de rechter hem naar Nederland terugsturen, maar dat zou de rechter hebben geweigerd.

De uitspraak van de rechter is in Nerderland op veel onbegrip gestuit. Is de asielpolitiek in Duitsland dan zoveel beter en menswaardiger?

Wie afgaat op de vaak heftige debatten in Duitsland over het asielbeleid, krijgt de indruk dat het hoogst omstreden is. Neem alleen al Berlijn, waar hongerstakende asielzoekers in een tentenkamp voor veel commotie zorgden. Tot een paar weken geleden bivakkeerden asielzoekers uit heel Duitsland in een tentenkamp op de centraal gelegen Oranienplatz. Ze hadden daar vanaf de herfst van 2012 gezeten.

Het waren veelal Afrikaanse vluchtelingen met weinig kans op asiel. Ze waren uit verschillende uithoeken van Duitsland naar Berlijn gemarcheerd om te protesteren tegen het Duitse asielbeleid.

Hun grieven golden twee punten. Ten eerste hun beperkte bewegingsvrijheid. Asielzoekers mogen de stad of gemeente waar ze zijn ondergebracht, niet verlaten. Ten tweede het verbod om te werken. Asielzoekers mogen de eerste negen maanden na hun asielaanvraag geen arbeid tegen loon verrichten. Voor hun onderhoud wordt gezorgd.

De ruim tachtig asielzoekers op de Oranienplatz hebben voor veel rumoer gezorgd. De 'senator' ('wethouder') voor veiligheid, Frank Henkel (CDU), wilde er het liefst de politie op afsturen. Maar de 'regerende burgemeester', Klaus Wowereit (SPD), zocht een diplomatieke oplossing. Integratiesenator Dilek Kolat wist de asielzoekers naar vaste onderkomens te praten.

Maar daarmee was de rust in Berlijn rond asielzoekers nog lang niet weergekeerd. De meeste Berlijners staan welwillend tegenover vluchtelingen. Van alle kanten brachten mensen hulpgoederen naar het tentenkamp op de Oranienplatz. Brandhout voor de kachels en fornuizen, kleding voor de koude winter. Omwonenden kwamen geregeld een praatje maken.

Elders in de stad gaat het er minder vriendelijk aan toe. De rechtse demonstraties bij een schoolgebouw in de wijk Hellersdorf, waar vooral Syrische vluchtelingen huizen, zijn inmiddels tot bedaren gekomen. Maar een door asielzoekers gekraakte, lege school in het centrum is een voortdurende bron van onrust en criminaliteit.

Minder vriendelijk gaat het er ook in de zogeheten 'afschuifcentra' (uitzetcentra) aan toe. Duitsland voert een restrictief uitzetbeleid. Bij het minste of geringste (onjuiste informatie, geen of valse papieren, wetsovertredingen) kunnen asielzoekers het land worden uitgewerkt, goedschiks dan wel kwaadschiks. In de Berlijnse wijk Grünau staat een groot uitzetcentrum.

Minister van binnenlandse zaken Thomas de Maizière (CDU) wil de regels voor het uitzetten van asielzoekers aanscherpen. Hij wil het makkelijker maken om asielzoekers die het land uit moeten, in detentie te nemen. Dat is hem op kritiek komen te staan van de staatssecretaris voor integratie Aydan Özoguz (SPD): "De plannen hellen wel heel erg naar één kant over."

Het ministerie verdedigt de aangescherpte regels met Europese richtlijnen. De gerenommeerde organisatie Pro Asyl ziet daarentegen een golf van arrestaties aankomen. "Natuurlijk komen de vluchtelingen niet op een normale manier het land binnen. Maar om ze dan meteen vast te zetten, is niet in orde", zegt een woordvoerder van Pro Asyl.

De organisatie windt zich ook op over het asielbeleid voor vrouwen en kinderen. Pro Asyl heeft heftig geprotesteerd tegen een in Beieren vervaardigd, vrolijk stripboek voor kinderen die terug moeten naar hun land van herkomst. "Wij weten uit bezoeken aan terugkeerlanden dat het voor kinderen traumatisch is om school en vrienden achter te laten."

Op de Oranienplatz in Berlijn staat nog altijd in grote letters de leus: 'Kein Mensch ist illegal' (Geen mens is illegaal). Daar denkt de minister van binnenlandse zaken kennelijk anders over, meent Pro Asyl.

undefined

Minder dan 2 procent

Duitsland is trots op zijn asielbeleid. Maar mensen hebben daar verschillende redenen voor. Conservatieve politici wijzen op de scherpe daling van het aantal asielaanvragen de afgelopen tien jaar. De daling komt door de Europese afspraken, waardoor asielzoekers teruggestuurd mogen worden naar waar ze Europa zijn binnengekomen.

Linkse politici wijzen er daarentegen op dat Duitsland van alle Europese landen veruit de meeste asielzoekers opneemt. In 2012 deden in Duitsland 77.500 vluchtelingen een asielaanvraag. Duitsland is wel het grootste land van de EU. Per hoofd van de bevolking hebben landen als Oostenrijk, Zweden en Malta meer asielzoekers.

De stijging van de afgelopen paar jaren komt vooral door de burgeroorlog in Syrië. Veel vluchtelingen krijgen in Duitsland een tijdelijke verblijfsvergunning. Minder dan 2 procent krijgt asiel.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden