'Asielzoekers komen toch'

Het woord 'rust' komt in de vocabulaire van Ahmed Pouri niet voor. Achttien uur per dag zet de voormalige vluchteling uit Iran zich in voor minder fortuinlijke lotgenoten die hun heil in Nederland zochten maar niet kunnen vinden: (uitgeprocedeerde) asielzoekers en (witte) illegalen.

Als coördinator van de vluchtelingenorganisatie Prime (Participating Refugees in Multicultural Europe) heeft hij zijn handen meer dan vol aan alle hulpverzoeken van wanhopige asielzoekers die zich vastklampen aan de laatste strohalm.

De telefoon in het kantoor van Prime -een zolderetage in een pand aan de rand van de Schilderswijk in Den Haag- rinkelt dan ook onophoudelijk, evenals de deurbel beneden. Pouri (47) is gewend aan alle drukte. ,,Toch merk ik dat de druk op de organisatie almaar toeneemt'', verzucht het gezicht van Prime. ,,Justitie voert nu een veel harder vreemdelingenbeleid. Mensen worden zonder pardon op straat gezet. En steeds vaker moeten ook wij 'nee' verkopen.''

Prime beschikt weliswaar over een uitgebreid netwerk aan contacten om noodvoorzieningen te kunnen regelen voor hulpbehoevenden, maar zelfs die bron is niet onuitputtelijk. Ter illustratie moet Pouri een bellende asielzoeker teleurstellen die om onderdak vraagt voor zijn gezin.

De jaarlijkse begroting bedraagt niet meer dan zo'n veertigduizend gulden. De organisatie -tien vaste medewerkers en twintig parttimers- is afhankelijk van giften en donaties, veelal afkomstig van kerken. Daarnaast dragen ook veel (voormalige) asielzoekers een bescheiden financieel steentje bij. Het Haagse kantoor, dat gratis beschikbaar wordt gesteld door de Orde der Witte Paters, is ingericht met onder andere drie aftandse computers en veelal versleten meubilair. De stapel papier in het postvak met het opschrift '(nog) niet betaalde rekeningen' verraadt de netelige financiële positie.

Geld van de overheid wil Prime echter niet, subsidie van andere vluchtelingenorganisaties zoals VluchtelingenWerk krijgt Prime niet. Daarvoor is de Haagse organisatie misschien ook wel te controversieel. Prime schuwt het middel van de actie niet, is waar nodig burgerlijk ongehoorzaam, en spaart in haar persberichten kool noch geit. Prime organiseert demonstraties, symposia, steunt hongerstakingen en levert ongezouten kritiek op het Nederlandse vreemdelingenbeleid.

Pouri verschilt per definitie van mening met Justitie als het gaat om de cijfers die het departement naar buiten brengt: of het nou het aantal zelfmoorden onder asielzoekers betreft, of het aantal hongerstakingen. Eens worden ze het nooit. ,,Neem de instroomcijfers van asielzoekers'', zegt Pouri. ,,Waarom splitst de Immigratie- en naturalisatiedienst die niet in eerste en herhaalde asielverzoeken? Nu lijkt het alsof er veel meer mensen naar Nederland komen dan in werkelijkheid het geval is. Dat is ronduit misleidend. De IND telt aanvragen mee van mensen die allang hier zijn. Vreemdelingenhaat is het resultaat van vreemdelingenbeleid.''

,,Het Nederlandse asielbeleid wordt weliswaar steeds restrictiever'', stelt Pouri vast, ,,maar dat heeft geen enkele invloed op de komst van asielzoekers hier naartoe. Er blijven nu eenmaal veel brandhaarden in de wereld. En naarmate Europa de grenzen verder dichttimmert, is men meer aangewezen op mensensmokkelaars. Zij bepalen waar iemand terechtkomt.''

Ahmed Pouri voelt zich bevoorrecht dat hij destijds als vluchteling niet was overgeleverd aan de ,,willekeur'' die er volgens hem bij de IND heerst. De Iraniër kwam in 1985 op uitnodiging van de Nederlandse ambassade in Turkije naar Nederland. Daarvoor had hij tien jaar lang de opeenvolgende regimes in Iran van de sjah en later Khomeiny ondergronds bestreden. ,,Als ik nu het verhaal over de achtergronden van mijn vlucht zou moeten vertellen om in aanmerking te komen voor een verblijfsstatus, zou ik afgewezen worden. De IND legt sjablonen op ieders vluchtverhaal. Alles moet daarbinnen passen, anders ben je geen echte vluchteling. Justitie gaat ervan uit dat alles wat iemand overkomt volkomen logisch is. Wat daarvan afwijkt, wordt beschouwd als een leugen.''

,,Hoe kan ik duidelijk maken dat ik overleefde waar honderden anderen het leven gelaten hebben? Puur een kwestie van geluk. Ben vaak opgepakt, maar nooit in de gevangenis terechtgekomen. Wist me altijd uit penibele situaties te redden. Ik werd in de tijd van Khomeiny een keer met twee vrienden in Teheran aangehouden. Zat met hen in een auto. Iemand richtte zijn geweer op de chauffeur. Ik haalde onmiddellijk wat geld uit mijn binnenzak en legde dat op het dashboard, om aan te geven dat ik wilde betalen voor het taxiritje. In Iran kon elke auto een taxi zijn, vandaar. Daar kwam ik mee weg. De vriend die achterin zat, deed hetzelfde en mocht ook zijn weg vervolgen. Nog geen vijf minuten later werd ik bij een telefooncel aangehouden door een revolutionair. Ik was bang dat hij zou ontdekken dat ik met 20000 toeman op zak liep: reden genoeg om geëxecuteerd te worden. Mijn geluk was dat er voor vierduizend toeman aan staat obligaties bij zaten. 'Sorry voor het ongemak, broeder', zei die man, en ik kon zo doorlopen.''

Uiteindelijk koos Ahmed Pouri er toch voor naar het buitenland te vluchten. ,,Lange tijd beschouwde ik mensen die vluchtten als verraders. Dat deed je niet. Je had idealen en dromen, en daar vocht je voor, ook als het je dood kon betekenen. Maar op een gegeven moment ontdekte ik dat er niks veranderde. Toen leek het me verstandiger ook weg te gaan.'' Die ervaring heeft Pouri wijzer gemaakt. ,,Ik heb geleerd dat niemand voor een ander de grenzen van diens angst kan bepalen. De een blijft tot het bittere eind, terwijl de ander zich veel sneller uit de voeten maakt. Maar dat wil niet zeggen dat die ander geen reden had om te vluchten.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden