'Asielzoekers in Britse kazernes'

Ten langen leste is nu ook in Groot-Brittannië, zo ongeveer als laatste land binnen de Europese Unie, over het asielbeleid een politieke storm opgestoken.

Er staan voor de volgende maand lokale verkiezingen op het program, en dus wordt er getamboereerd op populaire, soms wat populistische kwesties. En het asielzoekersbeleid is daarbij -zoals in alle West-Europee staten- een van de gevoeligste.

Oppositieleider William Hague heeft de knuppel in het hoenderhok gegooid. In een rede tot de 'Social Market Foundation', gisteravond, is de Conservatieve voorman van leer getrokken tegen het asielbeleid van de Labourregering van Tony Blair. 'Gezond verstand in asielbeleid' moet er komen, zegt Hague, en hij stelt een aantal harde maatregelen voor om de stroom asielzoekers in te dammen. De meest draconische daarvan is wel het voorstel van Hague om alle asielzoekers na binnenkomst direct achter slot en grendel te zetten in vijf zogeheten 'ontvangstcentra'.

Leegstaande kazernes van het Britse leger bijvoorbeeld, waarin de asielzoekers onder strenge bewaking verblijven totdat hun claim is beoordeeld. Versneld beoordeeld ook, binnen zes weken, waarna zij die geweigerd zijn ook zonder pardon of mogelijkheid van beroep het land worden uitgezet.

Het betekent een radicale breuk met het huidige beleid in Engeland waarin asielzoekers over het land worden verspreid en worden opgenomen in de gemeenschap, en waarbij binnen twee maanden hun aanvraag moet zijn beoordeeld. Gezien de enorme wachtlijst, met ruim 100000 asielzoekers, komt dat in de praktijk vaak neer op een wachttijd van soms langer dan een jaar.

Onder Labour, zegt Hague, is Groot-Brittannië veel te soft geworden in het asielbeleid, ,,en we moeten het hard aanpakken''. Bovendien, aldus de Tories, zijn de meeste asielzoekers 'nep' en kostte de opvang de Britse belastingbetaler alleen vorig jaar al zo'n 600 miljoen pond, ruim twee miljard gulden. En die opvangcentra zijn geen concentratiekampen, verzekeren de Conservatieven, 'veilig en beschaafd' zijn ze, eerder dan 'gevangenisachtige strafinstellingen'. Maar vanzelfsprekend, ,,we bieden ze geen vakantieoord aan''.

Door de jaren tachtig en negentig heen was Groot-Brittannië binnen West-Europa letterlijk een eiland wat betreft de instroom van asielzoekers. Slechts mondjesmaat kwamen ze er binnen, maar daar is de afgelopen jaren een kentering in gekomen. Kreeg de immigratie- en naturalisatiedienst in 1998 al 46000 asielaanvragen te verwerken, vorig jaar waren dat er 71160, een stijging van meer dan vijftig procent. De meeste vluchtelingen komen uit de Balkan, voormalig Joegoslavië en Albanië vooral, met Sri Lanka op een goede tweede plaats. De opvang en afhandeling van de aanvragen kraakt in al zijn voegen, en de achterstand is gestegen tot 102870.

De regering-Blair begint zich danig ongemakkelijk te voelen, en terwijl de premier nadrukkelijk stelt rechtmatige asielzoekers te willen helpen, geeft ook hij aan dat er stevig moet worden ingegrepen om de zaak niet geheel uit de hand te laten lopen. Zo heeft minister van binnenlandse zaken Jack Straw al aangekondigd dat asielzoekers over het land worden verspreid, vaak ver van familie en vrienden, en dat ze hun wekelijkse uitkering van 30 pond (zo'n honderd gulden) voor tweederde in vouchers krijgen, voor voedsel en kleding, de rest in cash. Verder kunnen vrachtwagenchauffeurs die verstekelingen meenemen in hun voertuig naar het eiland, op zware boetes rekenen.

Om zijn spierballen te tonen, heeft minister Straw de resterende 3000 Albanees-Kosovaarse vluchtelingen, die tijdens de heetste dagen van de oorlog rond Kosovo, vorig jaar, tijdelijk een veilig onderkomen in Groot-Brittannië kregen, te verstaan gegeven binnen drie maanden terug te keren naar de Balkan. Van de ruim vierduizend Kosovaren die naar Groot-Brittannië vluchtten, zijn er nu duizend vrijwillig teruggekeerd, en Straw vindt de situatie in Kosovo veilig genoeg voor terugkeer van de overigen.

Met zijn 'gezond verstand'-betoog doorbreekt Hague de stille afspraak om het emotioneel gevoelig punt van het asielbeleid uit de hitte van de verkiezingsstrijd te houden. De Tories staan er electoraal echter sinds hun catastrofe bij de parlementsverkiezingen van 1997 nog steeds miserabel voor, en ze willen volgende maand koste wat het kost scoren. Nu is dat niet zó moeilijk, elke regering wordt halverwege de rit bij lokale verkiezingen op de vingers getikt, maar of Hague's getamboereer op het asielbeleid vruchten afwerpt, valt nog maar te bezien.

Uit een peiling blijkt dat de strijd tussen Labour en de Conservatieven over het asielbeleid weinig invloed heeft op de kiezers. Op de vraag welke partij het verstandigst naar voren komt op dat terrein, noemt slechts 16 procent Labour en 15 procent de Tories. De rest van de ondervraagden laat het volledig koud.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden