Asielsysteem EU piept en kraakt

Vluchtelingen die door een Italiaans marineschip opgepikt zijnBeeld AFP

De druk op het Europese asiel­systeem neemt flink toe. In de eerste vijf maanden van dit jaar lag het percentage asielaanvragen twintig procent hoger dan vorig jaar. En dat terwijl de 28 Europese lidstaten in 2013 al ruim 100.000 asielaanvragen meer te verwerken kregen dan in 2012 - een stijging van een derde.

De cijfers die het Europese Ondersteuningsbureau voor Asielzaken (EASO) gisteren naar buiten bracht, bezorgen Brussel kopzorgen. Vandaag buigen de Europese ministers van justitie en binnenlandse zaken zich in Milaan over de problemen die de aanhoudende stroom asielzoekers met zich meebrengt.

De Italiaanse premier Renzi beschuldigde Europa vorige week al van hypocrisie. Enerzijds wordt er moord en brand geschreeuwd als wrakke boten vol vluchtelingen vergaan voor de Italiaanse kust, anderzijds zijn de ministers van de afzonderlijke lidstaten niet bereid om meer geld uit te trekken voor de opvang van vluchtelingen en de bescherming van de buitengrenzen.

Daarom zal Renzi vandaag in Milaan opnieuw benadrukken dat er een gezamenlijk Europees vluch­telingenbeleid moet komen. Dat is nodig om de toegenomen stroom Syriërs, Eritreeërs en Oekraïners naar Europa te reguleren.

Vluchtelingen uit Oekraïne
De instroom van Syriërs is al een paar jaar aan de gang, maar de toename van de twee andere nationaliteiten is nieuw. Zo lag het gemiddelde aantal Oekraïense aanvragen de laatste twintig jaar stabiel op honderd per maand. Maar tussen maart en mei steeg dit gemiddelde naar 2000 aanvragen per week.

Van alle EU-staten krijgt Duitsland veruit de meeste aanvragen te verwerken: vorig jaar ruim een kwart van de 435.760 asielzoekers. Daarmee lijkt het Frankrijk definitief voorbijgestreefd als land dat de meeste aanvragen ontvangt.

Voor Russen en Syriërs vormt Duitsland het land van voorkeur, redeneert de EASO, evenals voor mensen uit de westelijke Balkanlanden. Die laatste groep doet bijzonder veel aanvragen, ook al wordt daarvan gemiddeld maar 3,8 procent goedgekeurd. Europabreed krijgt 34,4 procent van de asielzoekers groen licht.

Nederland staat Europees gezien op plek 9; het verwerkte vorig jaar 3,9 procent van alle asielaanvragen. In totaal zo'n 17.000. Staatssecretaris Fred Teeven (veiligheid en justitie) vreest dat dat aantal eind dit jaar hoger zal liggen. Toen in mei in één week tijd duizend asielzoekers aanklopten, sloeg Teeven alarm. Hij vroeg burgers om verdachte zaken, die konden wijzen op mensensmokkel, bij de politie te melden.

Grenscontroles
Veel meer kon hij niet doen, want Europese regels verbieden uitgebreide grenscontroles. Om die regels te veranderen moet Nederland met de lidstaten om tafel, zoals vandaag en morgen in Milaan gebeurt.

De Nederlandse inbreng zal daarbij gericht zijn op betere opvang in de regio, in de hoop dat vluchtelingen niet meer zullen proberen om met gammele bootjes de oversteek naar Europa te maken. Ook wil Nederland investeren in een betere bewaking van de zuidgrens.

Ondertussen is Teeven druk doende om nieuwe opvanglocaties te regelen. Voormalige asielzoekerscentra worden weer in gebruik genomen, net als gevangenissen. Teeven sluit niet uit dat op termijn tentenkampen worden ingericht, iets wat in de jaren negentig gebeurde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden