Artsen spelen een grote rol bij het stoppen met roken

Beeld REUTERS

Praktijkondersteuners en artsen weten mensen steeds beter te motiveren om sigaretten te laten staan.

Voor driekwart van de rokers die vorig jaar een serieuze poging waagde om te stoppen is een advies van een huisarts, medisch specialist of tandarts de reden om de laatste peuk te doven, zo blijkt vandaag uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Artsen spelen een grotere rol dan voorheen in het terugdringen van het aantal rokers. Alleen zorgen over de eigen gezondheid en die van de kinderen scoren nog hoger als reden voor een stoppoging.

Volgens het Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG) en het hoofd van de huisartsenopleiding van het VU Medisch Centrum in Amsterdam Nettie Blankenstein, praten huisartsen vaker over stoppen met roken dan vroeger. Dat heeft te maken met maatschappelijke acceptatie, meer kennis in de spreekkamers en meer praktijkondersteuners, zeggen zij.

Praktijkondersteuners zijn verpleegkundigen of doktersassistenten met een tweejarige vervolgopleiding die meedraaien in de huisartsenpraktijk. “Deze groep is de laatste tien jaar sterk uitgebreid. Er is onder meer praktijkondersteuning voor ouderen, hart- en vaatziekte en diabetes.”

Medicijnen

Bij een bezoek van een patiënt aan huisarts of praktijkondersteuner komt roken geregeld aan de orde omdat stoppen vaak meer effect heeft dan nog een pil. Voor een patiënt met de longaandoening COPD, een zwangerschapswens, hartklachten, kortademigheid of diabetes heeft het weinig zin de medicatie te verhogen als hij of zij direct een sigaret opsteekt na het artsbezoek. “De praktijkondersteuners weten hoe zij dat soort adviezen moeten brengen”, zegt Blankenstein. “Zij hebben geleerd zogeheten motiverende gesprekken te voeren. De deskundigheid in de praktijk is vergroot”, zegt Blankenstein.

Rokers hebben meestal meerdere redenen om te stoppen. Zo komt reden nummer een, de gezondheid van de kinderen, nogal eens aan de orde bij huisartsen. “Als we kinderen zien met astma die in een huis wonen met rokers, dan spreken wij de ouders daar op aan”, zegt Monique Verduijn, senior wetenschappelijk medewerker van het NHG.

Dat geldt ook voor gevallen met patiënten die zelf geen sigaret aanraken, maar wel meeroken met bijvoorbeeld de partner.

Elektronische sigaret

Van de rokers die het afgelopen jaar een arts bezochten, kreeg een op de drie het advies geen nieuwe sigaretten of shag meer te kopen, aldus het CBS vandaag. Laagopgeleide, oudere en/of dagelijkse rokers kregen het vaakst een waarschuwing, gevolgd door het advies een nicotinevervanger te gebruiken, professionele begeleiding te zoeken of zich aan te melden bij online hulpprogramma’s.

De elektronische sigaret beveelt het NHG niet aan omdat er nog te veel onzekerheid is over de schadelijke effecten. Ook de e-sigaret kan verslavend werken en sommige stoffen kunnen kankerverwekkend zijn.

Begin deze eeuw kwam roken veel minder ter sprake in de spreekkamers omdat de maatschappelijke weerstand tegen roken minder was. Dat is de laatste jaren veranderd, constateert Verduijn. “De acceptatie is gedaald. Dat maakt het voor artsen makkelijker om te beginnen over stoppen. Patiënten zijn sneller bereid te luisteren.”

Dat zegt nog niets over of ze het het advies uitvoeren. “De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid schreef in haar rapport ‘Weten is nog geen doen’ al dat mensen best weten dat bepaalde handelingen hun leven kunnen verbeteren. Maar dat is geen garantie dat mensen hun gedrag aanpassen. Neem gezondheid, dat noemt iedereen als het belangrijkste dat er is. En al weet iedereen dat roken ongezond is, toch blijven mensen roken.”

Een derde van de rokende Nederlanders van 18 jaar of ouder waagde in 2016 een stoppoging, maakt het CBS vandaag bekend. Dat is evenveel als in de twee jaar daarvoor. Bijna een kwart (24 procent) van de Nederlandse volwassenen gaf in 2016 aan (weleens) te roken. In 2015 was dat 26 procent.

Lees ook:

Een motiverend gesprek helpt om te stoppen met roken

Beeld Trouw | Bron: CBS
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden