Artsen nemen het heft in eigen handen tegen varkenspest: 'Een gelukje dat de ziekte nog niet hier is'

De Afrikaanse varkenspest is alleen nog maar aangetroffen bij wilde zwijnen, maar boeren zijn bang voor besmetting van hun varkens. Beeld ANP

België gaat varkens preventief afmaken vanwege de Afrikaanse varkenspest in dat land. Nederland is vooralsnog alleen maar 'alert'. Dierenartsen vinden dat niet genoeg en komen in actie.

Hij is nu dertig jaar veearts, zegt Sam de Snoeck, en de geschiedenis lijkt zich te herhalen. Als hij deze dagen bij varkensboeren over de vloer komt, bespeurt hij zorgen en vrees. Net als eind jaren negentig. Toen waarde de klassieke varkenspest rond in Nederland. Bijna tien miljoen varkens werden afgemaakt - preventief of omdat ze al ziek waren. "Wie dat heeft meegemaakt", zegt De Snoeck, "is nu opnieuw bang."

Geen vaccin of medicijn

Ditmaal ligt die andere variant van de varkensziekte op de loer, de Afrikaanse varkenspest. Die dook deze maand plotseling op in België. In de provincie Luxemburg, honderdvijftig kilometer van de Nederlandse grens, werd deze maand een dood everzwijn gevonden dat met Afrikaanse varkenspest besmet bleek te zijn. Een schokkende ontdekking, want de ziekte moest helemaal zijn overgesprongen vanuit Polen of Roemenië. Het aantal besmette wilde zwijnen in België loopt gestaag op; er zijn nu vijftien gevallen van Afrikaanse varkenspest vastgesteld.

Dat is een direct gevaar voor vleesvarkens op boerderijen, want de ziekte is zeer besmettelijk en er is geen vaccin of medicijn tegen. "Het virus moet door mensen naar België zijn gebracht", zegt veearts De Snoeck, die als specialist in varkensziekten verbonden is aan een praktijk in het Brabantse Nederweert. "Van dier op dier kan het zich nooit zo snel over zo'n grote afstand verplaatsen."

De Belgische minister van landbouw heeft een 'besmette zone' van zo'n twintig bij dertig kilometer vastgesteld. Daarbinnen zullen alle varkensboerderijen preventief worden geruimd. Het gaat om zo'n zestig bedrijven. Voor deze uitzonderlijke maatregel - er is nog geen enkel vleesvarken besmet - heeft België de steun van de Europese Commissie. Die zal een deel van de schadevergoeding voor de varkensboeren voor haar rekening nemen.

Alert

Nederland neemt voorlopig geen extra maatregelen om een uitbraak van Afrikaanse varkenspest tegen te gaan. Wel zijn alle betrokkenen 'alert', volgens minister Schouten van landbouw. Die houding vindt De Snoeck te afwachtend. "Je moet het gevaar beslist niet onderschatten. Het is een gelukje dat de ziekte nog niet in Nederland is."

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) publiceerde deze zomer in verschillende talen een flyer met tips om te voorkomen dat de Afrikaanse varkenspest het land binnengebracht wordt. Toeristen krijgen bijvoorbeeld het advies om geen etenswaren uit Oost-Europa mee te nemen. Die flyer, weet De Snoeck, is te vinden op de website van de NVWA maar wordt niet actief verspreid. "Wat heb je er dan aan? De NVWA zegt geen tijd te hebben om ze te verspreiden en het ministerie zegt er geen geld voor te hebben."

Prullenbakken

Daarom neemt De Snoeck samen met collega-dierenartsen en varkenshouders zelf het heft in handen. Morgen gaan ze bij tankstations langs de snelweg tussen Maastricht en Eindhoven posters en flyers ophangen om het publiek te waarschuwen om geen vleeswaren in prullenbakken op parkeerplaatsen te deponeren. "Als dierenarts vind ik preventie essentieel."

De Snoeck hoopt dat bezorgde boeren, burgers of dierenartsen ook langs de A1 vanaf de Duitse grens flyers zullen verspreiden, omdat hier veetransporten vanuit besmette gebieden in Oost-Europa passeren.

Anders dan het ministerie van landbouw raadt De Snoeck biologische varkensboeren die hun dieren buiten hebben lopen aan om die op te hokken. "Zo vermijd je contact met wilde zwijnen en loop je minder risico. Je kunt ook een hekwerk plaatsen, maar als een everzwijn een zeug ruikt, houdt niets hem tegen."

Afschieten? Ophokken? Oliedom!

De Afrikaanse varkenspest is tot nu toe alleen nog gevonden in wilde zwijnen. Om besmetting van vleesvarkens te voorkomen, roepen boeren op wilde zwijnen af te schieten. "Die schietreflex is oliedom", zegt de programmamanager veehouderij van de Dierenbescherming. Opgejaagde zwijnen slaan op de vlucht, legt hij uit op de website van de vereniging, en verspreiden zo het virus alleen maar verder. "En het publiek pikt de jacht niet." Ook in ophokken van varkens ziet de Dierenbescherming niets.

Lees ook:

Roemenië ruimt megastal met 140.000 varkens wegens Afrikaanse varkenspest'

De grootste varkensstal van Roemenië, en een van de grootste van Europa, is getroffen door de Afrikaanse varkenspest.Alle 140.000 varkens van het bedrijf in Braila worden geruimd en gedood.

Nederlandse boeren vrezen voor hun vee: Afrikaanse varkenspest komt dichterbij

Afrikaanse varkenspest heerste al in Oost-Europa, maar heeft nu opeens wilde zwijnen in België gedood. Boeren vrezen voor hun vleesvarkens, want er bestaat geen vaccin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden