Artsen maken wet tot wassen neus

Artsen omzeilen steeds vaker de euthanasiewet. Liever nemen ze hun toevlucht tot palliatieve sedatie. Specialisten in de palliatieve zorg maken zich zorgen.

Specialisten uit de palliatieve zorg maken zich steeds meer zorgen over het gemak waarmee artsen in de allerlaatste levensfase van hun patiënten kiezen voor palliatieve sedatie, waarbij de euthanasiewet wordt omzeild.

Dat blijkt uit het boek ’De laatste slaap’ van journalist Rob Bruntink, dat vandaag verschijnt. Het eerste exemplaar wordt tijdens een bijeenkomst in Amsterdam overhandigd aan D66-leider Pechtold. D66 heeft zich altijd sterk gemaakt voor de totstandkoming van de euthanasiewet.

Bij palliatieve sedatie wordt de patiënt maximaal twee weken voor de te verwachten natuurlijke dood in diepe slaap gebracht. Vocht en voedsel worden niet meer toegediend.

Veel artsen zien palliatieve sedatie als een alternatief voor euthanasie, maar dat is in strijd met de richtlijn van de artsenorganisatie KNMG. Het is niet de bedoeling dat de sedatie de dood van de patiënt bespoedigt.

Uit onderzoek naar medisch handelen bij het levenseinde blijkt dat inmiddels tien procent van de sterfbedden eindigt met palliatieve sedatie. Dat terwijl mag worden verwacht dat dit niet meer zou zijn dan twee tot drie procent als de sedatie slechts bij uitzondering als noodgreep wordt toegepast, zoals de bedoeling is van de KNMG.

Bruntink heeft met verschillende hospice-artsen gesproken. Een van hen zegt: „Palliatieve sedatie is een heftige en misschien ook wat grove behandeling; moet een arts echt bij één op de tien sterfbedden zó drastisch ingrijpen?”

Directeur Rob Jonquière van de Nederlandse vereniging voor vrijwillige levensbeëindiging (NVVE) vindt dat artsen die palliatieve sedatie toepassen om de lastige euthanasiewet (meldingsplicht, tweede arts raadplegen, risico voor moord te worden aangeklaagd) te ontduiken, hard mogen worden aangepakt. „Artsen die onder het mom van palliatieve sedatie euthanasie uitvoeren, mogen van mij allemaal naar het medisch tuchtcollege worden gestuurd.”

Bijzonder hoogleraar medische ethiek Henk Jochemsen vindt dat de euthanasiewet zo langzamerhand een wassen neus is geworden. Deze wet is na een jarenlange strijd – onder andere van de NVVE – nog maar vijf jaar geleden tot stand gekomen. Jonquière vindt dat de ’pro-sedatiehouding’ van artsen patiëntonvriendelijk kan uitpakken. Er zijn nu eenmaal patiënten die per se bij volle bewustzijn van het leven afscheid willen nemen. De NVVE-directeur is er fel op tegen als de politiek zou besluiten om palliatieve sedatie onder de euthanasiewet te brengen en daarmee onder controle. Vandaar zijn pleidooi voor een actieve rol van het medisch tuchtcollege. Zo kan justitie buiten de deur worden gehouden.

In het regeerakkoord is afgesproken dat er vooralsnog niet wordt getornd aan de euthanasiewet. De hoop is dat artsen zich aan de richtlijn van hun eigen organisatie zullen houden. Die richtlijn is in 2005 van kracht geworden.

Bruntink vindt dat die richtlijn aan herziening toe is, omdat de criteria voor palliatieve sedatie veel te vaag zijn. „Ze zijn boterzacht. Symptomen als angst, pijn of misselijkheid moeten niet meer te behandelen zijn. Voor de ene arts komt dat moment veel eerder dan voor de andere. Dat hangt af van hun kennis. En hoe weet je of een patiënt nog maar twee weken te leven heeft? Artsen wordt tijdens hun opleiding geleerd heel terughoudend te zijn met het beantwoorden van de vraag: dokter, hoeveel tijd heb ik nog? Dat is heel moeilijk in te schatten. We zouden in navolging van het buitenland sedatie op z’n vroegst een week voor de te verwachten dood moeten starten.”

Een woordvoerster zei gisteren desgevraagd dat de KNMG niet van plan is de richtlijn aan te passen. Wel houdt de KNMG nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen en signalen uit het veld nauwlettend in de gaten, aldus de woordvoerster.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden