Artsen in Venezuela ten einde raad: wie de wantoestanden bekendmaakt, wordt bedreigd

Een arts staat voor de ingang van de spoedeisende hulp van een ziekenhuis in de Venezolaanse hoofdstad Caracas. Beeld AFP

De gezondheidszorg in Venezuela is dramatisch. Vele patiënten sterven onder de ogen van de artsen. Maar wie de ellende bekendmaakt, komt in de problemen.

"In het Academisch Ziekenhuis van de Centrale Universiteit in Caracas is al drie maanden geen stromend water meer. Als je binnenkomt, ruikt het naar uitwerpselen," zegt Efraím Vegas. De 31-jarige chirurg, die tegen wil en dank activist is geworden, is deze week te gast bij het filmfestival Movies that Matter in Den Haag. Hij is een van de hoofdpersonen in de documentaire 'Está todo bien' ('Alles gaat goed'), die een schrijnend beeld geeft van de gezondheidszorg, ooit het visitekaartje van de revolutie in Venezuela. Hij is zichtbaar opgelucht dat hij zijn verhaal kan vertellen.

"De twaalf liften in het gebouw zijn allemaal stuk. Vrouwen moeten voor een bevalling negen verdiepingen trappen klimmen. Nierpatiënten moeten naar de twaalfde voor dialyse." De zesdaagse stroomuitval eerder deze maand leidde tot doden, zegt Vegas. "Patiënten die aan de beademing lagen, zijn gestorven." Maar de ziekenhuizen hebben toch noodgenerators? "Ja, maar vrijwel geen enkele werkt meer," zegt Vegas. Gebrek aan onderhoud, diefstal van onderdelen en het gebrek aan diesel om ze te laten draaien hielden de ziekenhuizen in het donker. Op sociale media verschenen beelden van operaties bij het licht van mobiele telefoons.

Chronisch en inmiddels algemeen bekend is het tekort aan medicijnen. Artsen moeten ze bij elkaar ritselen op de zwarte markt, patiënten wordt aangemoedigd ze zelf op te sporen. "Er is bij het academisch ziekenhuis nog maar één operatiekamer die functioneert, zonder airconditioning," zegt Vegas en hij bekijkt een foto die vorige week op sociale media rondging. Daarop worden patiënten bij de Eerste Hulp verbonden, liggend op een smerige ziekenhuisvloer, een enkeling compleet naakt. "Soms zijn de omstandigheden nog extremer," zegt hij. "Op deze foto is tenminste nog ruimte om te lopen."

Wie de wantoestanden naar buiten brengt, kan problemen verwachten. “Een collega van mij is fysiek aangevallen door de beruchte colectivos, regeringsgetrouwe knokploegen," vertelt Vegas. "In Maracaibo, de tweede stad van Venezuela, zijn leiders van de artsenvereniging letterlijk het ziekenhuis uit gesleept en 48 uur gevangengezet." Tijdens het bezoek van de Hoge VN-Commissaris voor de Mensenrechten Michelle Bachelet, vorige week, werden artsen die haar probeerden te spreken met geweld door bewakers verwijderd. Een dokter die met de pers sprak moest onderduiken, de politie haalde zijn huis overhoop.

Ook Vegas kon zijn mond niet houden. Hij gaf zelfs persconferenties. Kreeg hij daar dan geen problemen mee? "Dat was begin 2017, toen kon dat nog. Nu is dat ondenkbaar. De repressie tegen artsen neemt met de dag toe." Uiteindelijk werd de kritiek ook hem fataal. Er zaten al tijden ratten in de operatiekamer, maar toen vorig jaar een slang tussen zijn voeten kronkelde, zette hij een foto op de sociale media. Een week later stond hij op straat. Hoe komt hij sindsdien dan aan informatie over de misstanden? "Ik loop soms met mijn vrouw mee die daar nog werkt. Wat ik zelf niet zie, hoor ik van haar en van tientallen co-assistenten met wie ik heb gewerkt."

In de film is Vegas nog te zien als de man die - ondanks het vertrek van zijn collega's naar het buitenland - standvastig blijft vechten voor zijn patiënten. Maar nu houdt ook hij het voor gezien. Met zijn reis naar Nederland voegt hij zich bij de 20.000 vooral jonge artsen die hem volgens de Medische Federatie voorgingen. Eind deze maand reist hij door naar Chili. "Om waardig te kunnen werken, en mijn vervolgde collega's een stem te kunnen geven."

Lees ook:

Langzaam rot alles weg in Venezuela

Na vijf dagen zit Venezuela nog altijd zonder stroom. Inwoners van het land improviseren om te overleven. Vicente Fernandez heeft zijn vriezer nog niet open durven maken. ‘Ik ben bang dat alles verrot is.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden