Arts mag Seselj geen dwangvoeding geven

De kans is erg klein dat er een arts te vinden is die de van oorlogsmisdaden verdachte Vojislav Seselj dwangvoeding wil geven. De Nederlandse wet alsmede de medische beroepsethiek staan dat in de weg.

Dat zegt Johan Legemaate, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Vrije Universiteit. Eergisteren gaf het Joegoslavië-tribunaal de Nederlandse autoriteiten opdracht maatregelen te nemen om de gezondheid van de Servische gedetineerde Seselj te beschermen. Zonodig door middel van dwangvoeding. Seselj is sinds 10 november in hongerstaking. Hij wil geen kunstmatige voeding.

Primair is het Joegoslavië-tribunaal verantwoordelijk voor de gezondheid van de gedetineerden in Scheveningen. De uitvoering van de medische verzorging is uitbesteed aan gastland Nederland. Complicatie is dat Seselj niets te maken wil hebben met Nederlandse artsen.

Volgens Legemaate is dwangvoeding een medische handeling die valt onder de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst. Volgens die wet moeten patiënten van tevoren en bewust instemmen met een medische behandeling. Legemaate: „De wet verbiedt dus dwangvoeding als de patiënt die bij volle verstand weigert.” Ook de medische beroepsethiek verbiedt dwang als een patiënt niet wil.

Legemaate trekt een parallel met de discussie in 2002 toen de moordenaar van Pim Fortuyn, Volkert van der G., zeventig dagen niet at. De Inspectie voor de gezondheidszorg verzette zich toen tegen dwangvoeding. Maar minister Donner van Justitie beriep zich op de Penitentiaire Beginselenwet die bepaalt dat een gevangenisdirecteur een gedetineerde mag dwingen een geneeskundige behandeling te accepteren. Volgens Legemaate betekent dit nog niet dat de directeur een medicus tot handelen kan dwingen. Een arts is autonoom in zijn afwegingen.

Het tribunaal beroept zich op zijn verantwoordelijkheid voor de gezondheid van de gedetineerden en op het belang van het doorgaan van het proces tegen Seselj. De rechters wijzen op Europese jurisprudentie waaruit blijkt dat dwangvoeding niet gelijk staat aan marteling of inhumane behandeling, als er medische noodzaak is. Anderzijds stelt het tribunaal dat niet gehandeld mag worden in strijd met medische ethiek of met bindend internationaal recht. Legemaate wijst op het standpunt van de World Medical Association, een onafhankelijke artsenorganisatie, dat dwangvoeding verboden is als de patiënt niet wil.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden