'Arts, houd vaker handen op de rug'

Soms kan een arts beter niets doen, luidt het advies van NFU, de koepel van acht academische ziekenhuizen. Zij overhandigden gisteren een lijst met dertienhonderd onnodige medische verrichtingen aan minister Schippers van volksgezondheid.

Gert Westert, hoogleraar kwaliteit van zorg aan de Radboud Universiteit, coördineert het programma 'Doen of Laten? Terugdringen van onnodige zorg'. De lijst, die meer een database voor artsen is, hoort hierbij.

De helft van wat artsen in ziekenhuizen doen, is niet gebaseerd op wetenschappelijk bewijs, meldde de NFU al een paar jaar geleden. Dan zijn deze 1366 onnodige verrichtingen best weinig.

"Dat klopt, deze verrichtingen zijn het tipje van de ijsberg. Om de lijst op te stellen, hebben we de bestaande richtlijnen van medisch specialisten doorgenomen, en gekeken naar de behandelingen die al zinloos genoemd worden. Dat staat vaak in de kleine lettertjes, en de richtlijnen zijn complete boekwerken. Met de lijst brengen we dus oude kennis voor het voetlicht."

Als de 1366 onnodige verrichtingen al bekend zijn, waarom voeren dokters die dan uit?

"Het Nederlandse zorgsysteem is erg gericht op medische verrichtingen. Artsen nemen het zekere voor het onzekere. Ze zouden vaker hun handen op de rug moeten houden, wij hopen dat ze dat nu gaan doen. We geven ze de informatie via de database, en willen het liefst dat ze zich morgen al bijscholen. Over een jaar gaan we kijken of het lukt.

"Ook zorgverzekeraars spelen daar een rol in. Je zou kunnen zeggen dat deze lijst voor hen een goudmijn is. Een deel van de verrichtingen vergoeden ze al niet. Met de rest kunnen ze stoppen. Zo kan ook de prikkel bij dokters om altijd maar verrichtingen te doen, weggehaald worden."

Waarom vinden dokters het zo lastig de handen op de rug te houden?

"Patiënten kunnen veeleisend zijn en zeggen: 'Ik ga wel naar een andere dokter'. De dokter moet de tijd nemen, die hij misschien niet heeft, om ze uit te leggen waarom een behandeling niet noodzakelijk is. Dat kost de nodige inspanning. Daarbij zijn patiënten ook mondiger geworden: doordat ze informatie op internet kunnen opzoeken, geloven ze de dokter minder snel. Toch kan dat ook een voordeel zijn. Het gesprek wordt nu van twee kanten gevoerd, en patiënten kijken misschien zelf ook op de lijst."

Umc's hebben er toch baat bij zoveel mogelijk behandelingen te blijven doen? Hoe meer verrichtingen, hoe meer inkomsten.

"We willen niet in mensen gaan snijden als dat geen toegevoegde waarde heeft. Dat maakt de kwaliteit van de zorg er niet beter op. We willen dat er een beweging op gang komt, waarin artsen en patiënten kritisch kijken of een behandeling wel iets toevoegt. We moeten af van de productiekramp."

overbodige zorg

1. Eindeloos diagnosticeren

Bloedtestje hier, scan of foto daar. Artsen willen precies weten wat er aan de hand is, maar doen veel overbodige diagnostiek. Ze kunnen soms een stap overslaan, maar doen dat uit gewoonte niet.

2. Kijkoperatie maag

Kramp in je maag? Erg vaak laat de arts een inwendig onderzoek doen, dat slechts in de helft van de gevallen nodig is.

3. Knieklachten

Bij knieklachten worden vaak onnodige kijkoperaties of MRI-scans gedaan.

4. COPD

Patiënten met de longziekte COPD krijgen te vaak zware medicijnen, die helemaal niet goed werken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden