Arts en patiënt worden op grote schaal belazerd

In Trouw verschenen twee reacties op Peter Gotzsche's boek 'Dodelijke Medicijnen en georganiseerde misdaad'. Mijn bange vermoedens omtrent wat er echt gaande is als een dokter een pil voorschrijft, blijken onschuldige fantasietjes naast de smerige werkelijkheid die Gotzsche blootlegt. We moeten dit natuurlijk niet overdrijven. Er zijn immers heel veel werkzame en heilzame geneesmiddelen: insuline, pijnstillers, slaapmiddelen, plastabletten, de anticonceptiepil, huidsmeersels, antibiotica, anti-HIVmiddelen, malariapillen, angstremmers, Parkinsonmiddelen, chemotherapeutica enz. enz. Gotzsche is niet gek. Hij heeft niets tegen werkzame middelen die tegen een redelijke prijs worden verkocht.

Waar hij tegen vecht, is troep die gesleten wordt tegen idiote prijzen. En waar hij boosaardig van wordt is schadelijke, soms zelfs dodelijke troep, die verkocht wordt als heilzaam.

In deze krant kwam Henk Jan Out, oud-hoogleraar aan het Radboudmc, met de tegenwerping die farmaceuten al jaren rondbazuinen: ja, zo ging het vroeger, maar we hebben de zaak nu op orde. Gotzsche's boek toont aan dat dat een leugen is. Out kan het nog wel opbrengen om te zeggen: "Veel van de voorbeelden die Gotzsche noemt sieren de bedrijven niet." Dat is geloof ik het lulligste understatement dat ik in jaren heb gehoord. De louche activiteiten waarmee Big Pharma artsen koopt, onderzoeksresultaten verdoezelt en zinloze medicaties van een markt weet te voorzien, kun je niet wegzetten als een onfortuinlijk aspect dat de branche niet siert.

In Letter&Geest van afgelopen zaterdag schrijft Adam Cohen over wat hij noemt 'het geschreeuw' van Gotzsche. En gaat vervolgens feiten langs waarover ik wel wat geschreeuw aan zou kunnen. Hij vertelt dat je bij geneesmiddelenonderzoek ook rekening moet houden met de aandeelhouders die het geld ervoor leveren. 'Zij willen eerst en vooral rendement op hun ingezette vermogen, wat kan betekenen dat onderzoek langer gaat duren dan noodzakelijk, of dat onderzoekers niet testen op mogelijke bijwerkingen.'

Waarom langer onderzoek geld oplevert snap ik niet. Maar nog onbegrijpelijker vind ik dat Cohen dat niet testen op bijwerkingen noemt zonder het als zorgwekkend te kwalificeren. Hij herhaalt wat Gotzsche vertelt over het schandalige gedrag van GlaxoSmithKline rond het antidepressivum seroxat. Gedrag waarvoor de firma een boete kreeg van 3 miljard dollar. 'Enigszins cynisch kun je er wel van worden', zegt Cohen hierover. Ik word niet cynisch van wat GlaxoSmithKline uitvreet. Ik constateer dat cynisme kennelijk hun levensmotto is.

Tenslotte zegt Cohen: 'Natuurlijk heeft Gotzsche óók gelijk, want er gaat van alles mis. Maar er gaat ook veel goed. Zijn belang is om wat misgaat aan te dikken en over wat goed gaat niet zo hard te praten anders koopt niemand zijn boek.' Dat is van een beschamende flauwiteit die niet past bij de ernst van de zaak. Gotzsche toont onomstotelijk aan dat wij, artsen en patiënten, op grote schaal wordne belazerd door de farmaceutische industrie, die daarmee miljarden binnenhaalt en niet alleen onze bankrekening maar niet zelden ook ons lichaam veel hinder en soms ernstige schade berokkent.

Voorbeeldje? Tienduizenden Nederlanders slikken die verrekte cholesterolverlagers die vaak vervelende spierpijn geven, soms zeer ernstige bijwerkingen hebben (lees de bijsluiter) maar waarvan niemand goed weet hoeveel maanden je er langer door leeft. Het cholesterolcircus is een van de meest succesvolle hypes sinds de Verrijzenis. Vooral de STER-spotjes over dit onderwerp bieden je een blik in de allerlaagste regionen van het geestesleven van de mens.

Henk Jan Out wijst er overigens wel op dat dit allemaal staat of valt met de arts die de pillen voorschrijft. Zijn die zo stom dan? Hier volgt een weifelend 'ja'. Wij artsen zijn afhankelijk van de voorlichting die we in onze wetenschappelijke tijdschriften aantreffen. En over de aard van die tijdschriften laten we Marcia Angell aan het woord, oud hoofdredacteur van The New England Journal of Medicine, wereldwijd bekend als een van de meest toonaangevende medische tijdschriften. Zij schreef dit: 'Het is gewoonweg niet langer mogelijk om geloof te hechten aan veel klinisch onderzoek dat gepubliceerd wordt. Of om af te gaan op het oordeel van artsen die je vertrouwt of gezaghebbende medische richtlijnen. Ik kom niet graag tot deze conclusie die mij heel geleidelijk en met aanzienlijke tegenzin duidelijk werd na twee decennia als redacteur.' Het is veel erger dan Out en Cohen willen weten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden