Artikel 23 / Geen levensbeschouwing, wel 'lessen in leefstijl'

Moet de vrijheid van onderwijs op de helling? Trouw bezoekt scholen van verschillende richtingen. Vandaag: openbare basisschool De Duizendpoot in Stramproy.

STRAMPROY - Het is woensdagochtend halfnegen. Het schoolplein van De Duizendpoot in het Limburgse Stramproy stroomt vol met ouders en kwetterende leerlingen. In de klaslokalen staan docenten klaar voor het 'inloopkwartiertje'.

Ouders praten met docenten over de recente griepepidemie. Een aantal kinderen laat hun moeder zien waar ze mee bezig zijn. Communicatie met ouders en kinderen vindt de school belangrijk, want iedereen heeft recht van spreken. ,,De drempel naar de docent is laag hier'', vertelt docent Peter Poel.

Maatschappelijke voorbereiding is één van de richtlijnen van het openbaar onderwijs. De school met 170 leerlingen tilt ook zwaar aan de eigen verantwoordelijkheid van kinderen. Een andere richtlijn is de afspiegeling die de school moet zijn van de echte samenleving, waarin iedereen respect voor elkaar heeft. ,,Een klas is een bos met verschillende bomen. Je kunt ook nooit één speciale boom weghalen, want dan moet je iedereen weghalen'', zegt Harry Coolen, die de zieke directeur deze middag vervangt, poëtisch.

Met vier procent allochtone leerlingen is De Duizendpoot geen volledige afspiegeling van de samenleving. De leerkrachten zien dit lage percentage als groot nadeel aan hun school. Poel: ,,Wij zitten nu eenmaal in een gat aan de Belgische grens waar weinig allochtonen wonen.''

Juf Leila van Lierop van groep zes/zeven knikt instemmend. ,,Wij hebben één jongen van allochtone afkomst in de klas. Afgelopen november was het ramadan. Om de kinderen meer over de islamitische cultuur te leren zijn we naar de moskee geweest en hebben daar meegegeten. Zo krijgen ze toch een beetje van een andere cultuur mee.''

Naar haar zin gebeurt dat te weinig op school. In het overwegend katholieke Limburg valt dat niet altijd mee. ,,Je besteedt in de les aandacht aan andere culturen en benadert ze positief, maar veel leerlingen horen thuis weer heel wat anders. Stramproy is best een racistisch dorp.''

Of de meesters en juffen op een bijzondere school zouden kunnen werken? Sijben: ,,Dat ligt aan hun visie, uitgangspunt en de sfeer op de school.'' Poel geeft de voorkeur aan het openbaar onderwijs. ,,Het is belangrijk om je aan de eigen identiteit vast te houden.''

Een vak als levensbeschouwing wordt niet gegeven op de basisschool. Lessen in leefstijl daarentegen wel. Hoe ga je met elkaar om, hoe leg je contact, hoe ga je om met pesten en verdriet en seksuele voorlichting. Belangrijk in deze lessen is het oog voor elkaars verschillen, respect voor anderen en verdraagzaamheid.

Religieuze feestdagen worden, op kerst na, niet gevierd. In de twee andere, katholieke, scholen is dat wel anders. Toch zijn er op De Duizendpoot wel kinderen die hun eerste heilige communie doen. ,,Wij bemoeien ons daar alleen niet mee'', zegt Poel. ,,Wij stellen ruimte en tijd beschikbaar in de vrije keuze-uren, maar ouders zijn verantwoordelijk voor de inhoud. Dat geldt overigens voor elke ouder die iets op het gebied van geestelijke stroming wil doen.''

Op het bureau van meester Poel in de combinatiegroep zeven/acht liggen de werkplannen klaar die de leerlingen in de bovenbouw zelf samenstellen. In groepjes van vijf werken ze aan hun opdrachten. Zelfstandig werken staat hoog in het vaandel bij De Duizendpoot en wordt vanaf groep één aangeleerd. Volgens Poel kunnen de meeste leerlingen het prima aan. ,,Als iemand niet meekomt, pakken we de oorzaak aan'', zegt hij ferm.

Terwijl de kinderen buiten spelen in de zandbak en op het grote klimrek, geeft juf Marjo Sijben uitleg over het werkbord van de kleuters. ,,Als een kind echt niets anders doet dan knutselen proberen wij de activiteiten uit te breiden, bijvoorbeeld iets met knutselen en tellen.''

In de klas van meester Poel is de één bezig met rekenen, de ander met taal. De groep werkt rustig door. Twee meisjes zitten bij de tafel van de meester. Zij willen niet in groepjes werken vanwege de onrust. Zij willen naar eigen zeggen serieus aan het werk. ,,Zelfsturing'', noemt Poel dat.

Coolen, die directeur is op een openbare school in het nabijgelegen Weert, vindt het individu zo belangrijk dat hij overweegt om aan de kinderen zelf te gaan vragen wat ze willen leren. Hij is absoluut tegenstander van kant-en- klare lesprogramma's. Coolen: ,,Het gaat op onze scholen om natuurlijk leren.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden