Artikel 23 / De juf geeft geen les, ze begeleidt

Moet de vrijheid van onderwijs op de helling? Trouw bezoekt scholen van verschillende richtingen. Vandaag: de montessorischool in Huizen.

HUIZEN - Nog voordat Ruby haar juf, Monique Post, een hand gegeven heeft, draait ze in de gang een rondje. ,,Mijn haar is geknipt juf'', vertelt ze enthousiast. De meeste kinderen voeren tijdens dit dagelijkse begroetingsritueel een gesprekje met de juf.

De theorie werkt dus in de praktijk, vertelt Post, docent middenbouw (groep 3, 4 en 5) van basisschool De Gouden Kraal in Huizen. ,,Op een montessorischool geven alle kinderen ons bij binnenkomst een hand. Even persoonlijk contact, een goed begin van de dag.'' Er zijn meer regels. Niet op de tafel zitten bijvoorbeeld. ,,Een tafel is om aan te zitten, een stoel is om op te zitten'', licht de juf toe. Ze vertelt graag over deze en andere regels, buitenstaanders hebben immers al gauw de indruk dat een montessorischool wat chaotisch is. ,,Als elk kind wat anders doet, lijkt het soms een rommel.''

Zelfstandig werken is een van de belangrijkste kenmerken van het montessorionderwijs. In de visie van grondlegster Maria Montessori zijn kinderen op bepaalde momenten gevoeliger voor informatie dan op andere momenten. Waar het ene zevenjarige kind graag en goed leest, stort een ander zich liever op een telraam of de kaart van Drenthe.

Op De Gouden Kraal is het motto 'help mij het zelf te doen' daarom hét uitgangspunt tijdens de lessen. Het is de taak van de leerkracht, liever gezegd: begeleider, om elk kind zoveel mogelijk de vrijheid en gelegenheid te bieden om zijn eigen gevoeligheden te ontdekken en te ervaren. Vandaar dat Casper op deze maandagochtend de omtrek van diverse Europese landen mag tekenen, Julian op eigen initiatief het aantal lettergrepen van 'stuitje' en 'bil' telt en Quinty driftig de balletjes van een telraam heen en weer schuift.

Het is opvallend hoe weinig Monique Post 'lesgeeft' en hoeveel ze begeleidt. Op deze maandag roept ze de kinderen alleen even bij zich om de spellingopgaven toe te lichten. De rest van de dag beslissen haar kinderen zelf wat ze gaan doen en hoe lang. Monique Post helpt daar waar het nodig is.

,,Juf, ik heb echt last van de anderen'', wenkt Ruby ongeduldig. Ze wijst op de vier andere kinderen uit haar groepje, die eerst druk aan het praten waren maar nu weer stil over hun werk gebogen zitten. ,,Leg je rode kaart maar neer'', adviseert Post, die al eerder een paar kinderen uit hetzelfde hoekje waarschuwde. Ruby grabbelt in haar la en legt het rode kaartje goed zichtbaar op haar tafel. Tien minuten later steekt ze opnieuw haar vinger op: ,,Hij doet het weer juf''. Waarop Post haar aanraadt het witte concentratiescherm te pakken. Dat helpt: achter dit scherm, dat haar tafeltje aan het zicht onttrekt, heeft ze in een mum van tijd haar rekenwerk af.

Gelukkig is dit scherm maar zelden nodig. Op een montessori-school is het immers de bedoeling dat kinderen elkaar helpen. Alle tafeltjes zijn daarom zo gerangschikt dat steeds een klein aantal kinderen van verschillende leeftijden bij elkaar zit. In de drie jaar dat een kind bij Post zit, is hij één jaar de jongste, één jaar de middelste en één jaar de oudste.

Alle kinderen weten precies waar het lesmateriaal zich bevindt. Sommige kinderen halen wel zes keer op een ochtend een nieuw 'werkje' uit de kast. Voor Post kan dat wel eens lastig zijn; zij bekijkt elke dag wat haar kinderen hebben gedaan.

Formeel is De Gouden Kraal een bijzondere school, maar ze noemt zichzelf 'algemeen toegankelijk': net als in het openbaar onderwijs is iedereen welkom. Bestuurlijk is de school gefuseerd met onder andere openbare scholen. De leerlingen worden regelmatig getest om hun ontwikkeling te kunnen volgen. Niet alleen hun reken- en taalniveau wordt getoetst, maar ook hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Bij kinderen uit groep acht zijn deze observatiegegevens een belangrijk onderdeel van het advies voor de middelbare school. Aan de Cito-eindtoets doet De Gouden Kraal, evenals veel andere montessorischolen, bewust niet mee.

,,Eigenlijk houden wij niet zo van testen, omdat deze vaak zo eenzijdig zijn'', licht Post toe. ,,Wij willen kinderen leren rekenen, maar hopen hen ook te stimuleren om eigenwijs te zijn. Ook ouders moeten deze zelfstandigheid van hun kind bevorderen: een ouder die zijn kind tot in groep 8 met de auto naar school brengt, heeft niet gesnapt wat een montessorischool beoogt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden