ARTHUR FINKELSTEIN - Goeroe die geen sporen achterlaat

Interviews geeft hij nooit, zich laten fotograferen is er nimmer bij. De laatste foto-afbeeldingen die er van hem in omloop zijn, stammen van een jaar of twintig terug. Er is een minimaal stukje filmmateriaal voorhanden waarop hij staat met één van zijn cliënten.

In de Verenigde Staten weet niemand hoe oud hij is. Soms wordt hij begin vijftig genoemd, soms schat men hem zelfs zestig jaar oud. Hij zou de zoon zijn van een taxichauffeur uit Brooklyn en een dochtertje hebben dat Molly heet. Een blad in Boston 'outte' hem vorige maand als samenwonende homoseksueel, wat hij daarna heeft bevestigd. Hij loopt overal op zijn sokken rond en noteert aantekeningen met een potloodje in een opschrijfboekje. Zijn adviezen mogen nooit worden vastgelegd.

Geen politieke adviseur in de Verenigde Staten is zo geheimzinnig als Arthur Finkelstein. En toch heet hij verantwoordelijk te zijn voor tal van Republikeinse successen. Of hij heeft er een wezenlijke bijdrage aan geleverd. En ook buiten het Amerikaanse grondgebied heeft hij zijn sporen verdiend met de campagne, die Benjamin Netanjahoe het premierschap van Israël heeft bezorgd.

Finkelstein zegt een goede reden te hebben voor het schuwen van de publiciteit: het dient het belang van zijn cliënten niet. “Een goede adviseur laat geen vingerafdrukken achter”, noemt hij het.

Zijn invloed op de politiek begon in 1972 met de verkiezingscampagne van de oerconservatieve senator Jesse Helms, die ironisch genoeg als een homohater eerste klas bekend staat. En onlangs kwam hij via de achterdeur weer binnen bij presidentskandidaat Bob Dole. In het verkiezingsteam van de Republikein heerste al enige tijd een 'machtsstrijd' tussen de gematigde mediadeskundigen en de radicale campagneleiders. Die laatsten wonnen en haalden gelijkgezinden binnen om de politieke reclameboodschappen van Dole te gaan bedenken. 'Arthurs boys' wordt het team nu genoemd, want allemaal zijn ze begonnen bij Finkelstein.

Het is een zoete wraak voor de goeroe uit Irvington, een van de 'uptown' voorsteden van New York City. Want volgens 'The Choice', het jongste boek van Watergate-journalist Bob Woodward, vertrok Finkelstein eerder dit jaar via de achterdeur uit het kantoor van Dole, nadat deze had geweigerd hem de totale promotie van de presidentskandidaat in handen te geven. Dole ging af op het negatieve advies van zijn toenmalige team, waarvan één van de leden Finkelstein als 'uitschot' betitelde.

De man, die Finkelstein bij Dole geintroduceerd had, was de senator de zijn hele politieke ziel en zaligheid sinds 1980 met een blind vertrouwen in handen heeft gesteld van de mysterieuze adviseur: Alfonse D'Amato, senator voor New York. Senator Pothole (gat in de weg) zoals zijn bijnaam luidt, is weinig gewaardeerd door zijn collega's omdat hij een scharrelaar eerste klas en een rasintrigant is. Maar hij is ook een van de machtigste mannen achter de schermen bij de Republikeinen en de 'absolute monarch' van de invloedrijke Newyorkse afdeling van de partij.

D'Amato was tot 1980 een onbetekenende wethouder op Long Island. Tot verbijstering van diens getrouwen en tot verbazing van de rest van de Republikeinse leiding daagde hij in de voorronde zijn partijgenoot en zeer geziene Republikeinse senator Jacob Javits uit. Finkelstein mocht de mediaklappen uitdelen en stelde in televisieboodschappen onvermoeibaar het vooruitstrevende stemgedrag en de gezondheidstoestand van de 76-jarige Javits aan de orde. Javits verloor, na 23 jaar senator te zijn geweest.

Twee jaar eerder leidde Finkelstein de meest beruchte campagne uit zijn carrière. Carroll Campbell trachtte achttien jaar geleden een zetel in het Huis van Afgevaardigden te veroveren. Zijn tegenstander was de in Oostenrijk geboren Democraat Max Heller.

Volgens een publicatie eind juli in de MetroWest Jewish News, een blad van de joodse gemeenschap in New Jersey, liet Finkelstein als campagneleider van Campbell het publiek bewerken met een lijst waarop de vraag stond: 'Wie hebt u liever: een joodse immigrant (Heller) of een geboren en getogen South Carolinian?' Ook werd Heller verweten dat hij Jezus Christus niet als zijn Verlosser erkende. Finkelstein heeft altijd ontkend achter de lijst te hebben gezeten.

Finkelstein, die stelt iedere campagne te willen leiden behalve die van Democraten en vooruitstrevende Republikeinen, heeft zijn cliënten doorgaans aangeleverd gekregen via D'Amato, die voorzitter is van de National Republican Senatorial Committee (NRSC). De New Yorkse senator heeft in die functie onder meer de verkiezingskas te verdelen.

Verscheidene Republikeinse kandidaten voor de Senaat hebben onder druk van Finkelstein en D'Amato hun oude team ontslagen en varen sindsdien helemaal blind op de adviseur, wiens boodschap heel simpel is maar effectief: Je moet er op blijven hameren dat de tegenstander niet zomaar een 'liberal' is, maar een hopeloze- of een ultraliberal. Of gewoon: te liberal met uw centen.

Via de New Yorkse zakenman Ronald Lauder, erfgenaam van het cosmetica-imperium, raakte Finkelstein begin dit jaar betrokken bij de campagne van Benjamin Netanjahoe. Die lag, na de dramatische moord op Jitschak Rabin, in de peilingen een eind achter op zijn rivaal Sjimon Peres. Maar er zat al flink beweging in de cijfers. Bij aankomst in Jeruzalem schreef hij zich onder een gefingeerde naam in bij zijn hotel. De besprekingen met het team van de Likoedleider waren geheim en na afloop stelde Netanjahoe: Deze bijeenkomst heeft nooit plaatsgevonden. De prijs voor Finkelsteins consulten, naar wordt beweerd: 1750 gulden per uur. Hij ging met tussen de acht ton en 1,7 miljoen gulden weer naar de VS terug.

In de weken voor de verkiezingen van 30 mei bombardeerde Finkelstein de Israëliërs met één boodschap: Peres bedreigt uw en Israëls veiligheid. De tv-boodschap liet Peres zien, samen met PLO-leider Jasser Arafat en de mededeling: “Een gevaarlijke combinatie voor Israël”. Een week voor de verkiezingen beweerde hij in zijn overleg met Netanjahoe's campagneteam: '“Bibi wint met 50,26 procent.” Hij zat er nog geen half procent naast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden