Arthur Ashe 1943-1993

Van onze sportredactie

Op 8 april van het vorig jaar maakte Ashe op een emotionele persconferentie bekend dat hij seropositief was. De enige zwarte tennisser die ooit de US Open (1968) en Wimbledon (1975) won, wilde het feit dat hij ziek was aanvankelijk buiten de publiciteit houden. Uit angst dat het 'nieuws' toch zou uitlekken, bracht hij het zelf naar buiten. Ashe werd besmet door het aids-virus tijdens zijn tweede hartoperatie in 1983. Vier jaar eerder was Ashe door een hartaanval gedwongen zijn loopbaan te beeindigen.

Als tennisser boekte Ashe, op 10 juli 1943 geboren in Richmond, zijn eerste grote succes in 1968. Hij won in de finale van de US Open in vijf sets van Tom Okker, maar omdat Ashe destijds de status van amateur had, ging de Nederlander er met het prijzengeld vandoor. De overwinning bracht Ashe op de bovenste plaats van de wereldranglijst en tevens was hij dat jaar de grote inspirator achter de Davis Cup-zege van de Verenigde Staten op het toen toonaagevende Australie. Twee jaar later won Ashe de open Australische titel en in 1975 was hij in de eindstrijd op Wimbledon te sterk voor Jimmy Connors.

Na dat historische wapenfeit (nooit eerder won een zwarte tennisser op het heilige Londense gras) leek er een voortijdig einde te komen aan de carriere van Ashe. Een ernstige hielblessure en een oog-ontsteking hielden hem bijna een jaar van de tennisbaan. Op de ranglijst zakte hij naar de 257ste plaats en volgens velen zou Ashe nimmer meer terugkeren in de top van het mondiale tennis. Zij hadden het mis. Met een enorme vechtlust knokte hij zich over de tegenslagen heen en in 1978 stond zijn naam weer in het rijtje van de beste tien spelers van de wereld. Een jaar moest hij vanwege een hartaanval zijn briljante loopbaan wel beeindigen.

In april 1980 maakte Ashe officieel bekend dat hij definitief niet meer zou spelen. Tot grote opluchting van de Amerikaanse tennis-liefhebbers aanvaardde hij wel de functie van Davis Cupbondscoach. Ook in die hoedanigheid was Ashe succesvol. Met spelers als Jimmy Connors en John McEnroe leidde hij de Verenigde Staten tweemaal op rij naar de Davis Cup-winst. Na de blamerende nederlaag in 1984 in de finale in Gothenburg tegen Zweden, hield Ashe het voor gezien. In dat duel misdroegen Connors en McEnroe zich voortdurend en voor de gentleman Ashe was dat not done. In 1985 kreeg Ashe een welverdiende plaats in de International Tennis Hall of Fame.

Op de tennisbaan was Ashe door zijn persoonlijkheid een vriend van al zijn opponenten. Het meest verbeten vocht Ashe in zijn strijd voor de rechten van de zware sportmensen. Hij was er mede verantwoordelijk voor dat Zuid-Afrika vanwege zijn apartheids-politiek in 1970 verbannen werd uit het Davis Cup-toernooi. Op 11 januari 1985 werd hij samen met 46 anderen gearresteerd tijdens een anti-apartheids-demonstratie voor de Zuidafrikaanse ambassade in Washington. "Ieder mens heeft een contract met de maatschappij" , zei hij in die dagen. "Iedereen speelt op zijn terrein, zo hard hij kan, totdat het voorbij is."

Na het bekend worden van zijn overlijden gingen in New York de vlaggen aan de openbare gebouwen op gezag van burgemeester David Dinkins halfstok. "Ik heb een vriend verloren" , treurde Dinkins. "De maatschappij een groot man." Billie Jean King, houdster van twintig Wimbledontitels en feministe van het eerste uur, herinnerde Ashe als een kruisvaarder en een pionier voor de rechten van de zwarten en in de strijd tegen aids. "Arthur zei altijd dat het moeilijker was een zwarte te zijn dan aids te hebben."

Sports Illustrated, het toonaangevende Amerikaanse sportblad, noemde hem ooit het eeuwige voorbeeld voor moed, trots en klasse. Afgelopen vrijdag werd Ashe in het New York Hospital opgenomen. Hij bezat geen afweerstoffen tegen de longontsteking. In april 1992 stichtte hij de Arthur Ashe Foundation, die voorop ging in de strijd tegen aids. "Ik heb meer werk dan ooit" , zei Ashe in november. "Ik voel me goed, maar plannen maken doe ik niet. Tenminste niet langer dan voor drie maanden. Dat zou irreeel zijn met mijn ziekte."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden