Arrestatie topspion in ontvoeringszaak brengt Kohl in verlegenheid

Van onze correspondent BERLIJN - De Duitse regering zit in haar maag met het optreden van één van haar vroegere topspionnen die sinds enkele weken in een Colombiaanse gevangenis verblijft. De oppositie vraagt zich hardop af of de man, Werner Mauss, bijgenaamd 'de Duitse 007' danwel 'de man zonder gezicht', in opdracht van Bonn bezig was met een mysterieuze zaak in het Zuid-Amerikaanse land.

CO WELGRAVEN

Bernd Schmidbauer, chef van de Duitse geheime dienst, moet zich vandaag in de Bondsdag verantwoorden voor de affaire die steeds meer vragen oproept. Schmidbauer, zelf getooid met de bijnaam '008', heeft de status van minister en is lid van de persoonlijke staf van bondskanselier Helmut Kohl.

Zowel in de Duitse als de Colombiaanse pers verschijnen de wildste speculaties over de zaak. De superagent Mauss zou op last van de Duitse regering bezig geweest zijn met een uiterst geheime missie in Colombia, met als doel een eind te maken aan de jarenlange strijd van de linkse guerrillabeweging ELN tegen de Colombiaanse regering. Hij liep tegen de lamp omdat lang niet alle machthebbers in het Zuid-Amerikaanse land overtuigd waren van de goede bedoelingen van de Duitser.

De 56-jarige Werner Mauss en zijn 35-jarige vrouw Ida werden ruim twee weken geleden gearresteerd op het vliegveld van de Colombiaanse drugsstad Medellín. In hun gezelschap bevond zich de veertigjarige Brigitte Schöne, echtgenote van de man die tot voor kort filiaalchef van het chemieconcern Basf in Colombia was. Schöne was drie maanden gegijzeld geweest door de guerrillagroep ELN. Voor haar vrijlating zou Mauss 1,8 miljoen mark losgeld hebben betaald.

De topspion bleek in het bezit van de modernste apparatuur, zoals een satelliettelefoon, een hele serie zaktelefoons en een geavanceerde laptop. Bovendien bezat hij enkele officiële Duitse paspoorten, met drie verschillende namen. Bij zijn arrestatie maakte hij gebruik van de naam Jürgen Seidel. De Colombiaanse politie herkende Mauss aan het ontbreken van een vingertopje.

De grote vraag is hoe de Duitser aan die vervalste paspoorten kwam. Het ministerie van buitenlandse zaken in Bonn zegt daarop ook geen antwoord te hebben. Inmiddels is toegegeven dat Mauss door de Duitse regering 'positief begeleid' werd bij zijn 'activiteiten', en dat hij ook gesprekken heeft gehad met minister Bernd Schmidbauer. Maar er bestaat geen dienstverband, en Mauss is door Bonn ook niet betaald. Mauss was in Colombia als privé-detective. Via het consulaat in Medellín probeert de regering hem nu vrij te krijgen. Maar daar mag niets achter worden gezocht, want iedere Duitser heeft bij gevangenneming recht op bijstand, luidt de officiële lezing.

Wat waren dan de activiteiten van Mauss? Volgens de Duitse, maar vooral de Colombiaanse pers gaat de bemoeienis van de regering in Bonn heel ver. Mauss zou niet naar Colombia gereisd zijn om Brigitte Schöne vrij te kopen. Integendeel: hij zou maanden geleden zelf betrokken geweest zijn bij haar ontvoering. Mauss moest het vertrouwen zien te winnen van de guerrillagroep ELN. In opdracht van de regering in Bonn moest hij bemiddelen tussen de Colombiaanse regering en de ELN, die al jarenlang strijd voert tegen het bewind in Bogotá. Sterker nog: hij moest ook een akkoord zien te bereiken tussen de regering en de Colombiaanse drugsbazen.

Mauss, ooit begonnen als detective die in opdracht van bedrogen echtgenotes overspelige mannen moest zien te betrappen, heeft een aantal spectaculaire zaken tot een al even spectaculaire oplossing gebracht, waarbij hij niet vies bleek te zijn van onconventionele methoden. Zo wist hij in 1975 een groot deel van het gestolen goud uit de Dom van Keulen op te sporen. Mauss deed zich voor als heler en leverde de drie daders over aan de Duitse politie. Enkele jaren later achterhaalde hij in Frankrijk verdwenen vaten met het Seveso-gif dioxine.

In 1987 slaagde Mauss erin in Libanon twee ontvoerde medewerkers van Siemens en Hoechst vrij te krijgen. In datzelfde jaar werd zijn naam in verband gebracht met de dood van Uwe Barschel, de CDU-minister-president van de deelstaat Sleeswijk-Holstein die zijn SPD-opponent Björn Engholm zwartgemaakt had. Mauss verbleef in de nacht dat Barschel dood in de badkamer van zijn hotel in Genève werd gevonden in een nabijgelegen hotel. Vorig jaar nog wist Mauss twee Italiaanse zakenlieden, die in Colombia ontvoerd waren door de ELN, vrij te krijgen.

Begin dit jaar werd Mauss onder de schuilnaam Atlanta ingeschakeld bij pogingen om drie ontvoerde medewerkers van een Argentijns staalconcern vrij te krijgen. Het weekblad Der Spiegel publiceert deze week documenten waaruit blijkt dat minister Schmidbauer daarover contact heeft gehad met de Argentijnse ambassadeur in Bonn. Bij zijn recente missie in Colombia had Mauss een vrijbrief van de Duitse ambassade in Bogotá. In deze brief stond dat Mauss en zijn vrouw op 'een officiële missie' waren.

Onduidelijk is wie dat losgeld van 1,8 miljoen mark voor de vrijlating van Brigitte Schöne heeft betaald. Haar echtgenoot Ulrich zegt van niets te weten.

Werner Mauss komt deze week in een gesprek met Der Spiegel (redacteuren hebben hem opgezocht in de zwaarbewaakte gevangenis in Medellín) met een verrassende mededeling. Er is helemaal geen losgeld betaald. De ELN wilde met de 'gratis' vrijlating van Schöne een gebaar van goede wil maken en de steun van de Duitse regering proberen te winnen voor vredesbesprekingen met het Colombiaanse bewind.

Met die verklaring neemt de oppositie geen genoegen. SPD en de Groenen willen precies weten wat Mauss aan het uitspoken was en wat minister Schmidbauer daarvan wist. En omdat de chef van de geheime dienst zo dicht bij Helmut Kohl staat, willen de partijen ook een antwoord op de vraag of de bondskanselier op de hoogte was van deze bizarre Duitse 007-affaire.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden