Arrestatie RPF-kopstuk lijkt geregisseerd

De arrestatie van Rose Kabuye, de rechterhand van de Rwandese president, leidt in Rwanda tot geregisseerde volkswoede. Maar ook haar aanhouding zou opzet zijn.

En weer golfde een mensenmenigte door de straten van de Rwandese hoofdstad Kigali. Nadat de regering vorige week twee dagen lang per sms had opgeroepen om te protesteren tegen de arrestatie van Rose Kabuye, chef protocol van president Paul Kagame, piepten woensdag door heel het land weer de mobiele telefoons. Scholen, bedrijven en overheidsdiensten gingen dicht en door het hele land scandeerden de menigten: ’Rose is onschuldig’. Het was de dag dat Duitsland de Rwandese diplomate uitleverde aan Frankrijk.

De arrestatie van Kabuye (47), vorige week zondag op de luchthaven van Frankfurt op verdenking van medeplichtigheid aan moord op de voormalige Rwandese president Habyarimana, leidt in Rwanda tot volkswoede. Geregisseerd door de regering, maar toch. Kabuye is niet zomaar iemand. Ze is Kagame’s vertrouweling. Samen vochten ze in het begin van de jaren negentig een guerrillaoorlog tegen het Hutu-regime van Habyarimana. Kagame als leider van het Rwandese Patriotic Front (RPF) .

Op donderdagavond 6 april 1994 keek Kagame in zijn rebellenhoofdkwartier naar de voetbalwedstrijd Zambia-Mali toen het vliegtuig van Habyarimana uit de lucht werd geschoten. Daags daarop begon de genocide, waaraan Kagame’s RPF een einde maakte. Zijn partij is sindsdien aan de macht.

Op verzoek van de dochter van een van de Franse piloten van het ongeluksvliegtuig onderzocht de Franse rechter Jean Louis Bruguière de aanslag. Zijn conclusie in 2006 leidde tot een internationaal arrestatiebevel tegen negen leiders van de RPF, onder wie president Kagame – en tot een diplomatieke breuk tussen Frankrijk en Rwanda.

Exact twee jaar na Bruguières rapport werd Kabuye als eerste van de negen gearresteerd. De Rwandese regering reageerde woedend: er was een diplomate opgepakt die immuniteit zou genieten. De Duitse ambassadeur werd naar huis gestuurd. Maar los van alle boze emoties en verklaringen komen er steeds meer elementen naar boven die erop wijzen dat Rwanda zelf in deze affaire een actieve rol speelt.

Daar was allereerst Abdul Joshua Ruzibiza, een gevluchte Rwandese ex-officier, die zichzelf als belangrijkste getuige in Bruguières rapport presenteerde. Daags na Kabuye’s arrestatie trok hij publiekelijk zijn verklaring in – ook al was die vijf jaar geleden gedaan en heeft hij er nadien zelfs het boek ’L’Histoire Secrète’ over geschreven. Ruzibiza zei ’gemanipuleerd’ te zijn door de Fransen. Veel zal het niet uitmaken want zijn getuigenis heeft nu juist geen betrekking op Kabuye.

Tegelijkertijd maakte de Rwandese justitie bekend ’op het punt te staan’ 23 Franse hoge militairen en politici te willen vervolgen voor medewerking aan de genocide. En vervolgens verklaarde president Kagame in het Duitse weekblad Der Spiegel dat de arrestatie een set-up is geweest. Kabuye wist welk risico ze liep, daarom verleende ze ook prompt medewerking aan uitlevering naar Frankrijk. Op die manier zegt ze te willen bewijzen dat ze onschuldig is en daarmee kan dan het hele rapport van Bruguière worden opgeblazen.

Kabuye neemt in het onderzoek van de Franse onderzoeksrechter inderdaad geen vooraanstaande plaats in. Ze wordt ervan beschuldigd onderdak te hebben verleend aan de twee RPF-officieren die enkele dagen later de raketten afvuurden. Tegelijk is ze voor de Franse justitie een grote vangst omdat ze zo dicht bij Kagame staat dat ze zijn rol in deze aanslag moet kennen.

Kabuye is in staat van beschuldiging gesteld en voorlopig vrijgelaten. ’We hebben gewonnen!’, scandeerde haar aanhang in Parijs. Dat was wat voorbarig, zei haar advocaat Bernard Maingain. „Het is pas een hele kleine stap.”

(Trouw) Beeld AP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden