Arnhem ruziet met rijk over winterbed

DEN HAAG, ARNHEM - Het wordt buigen of barsten: Arnhem houdt vast aan lang gekoesterde bouwplannen, terwijl de rijksoverheid ferm en gestreng de bouwstop voor het winterbed van de rivier handhaaft. Een woordvoerder van Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieu reageert zelfs bruusk op de Arnhemse vasthoudendheid: “Het rijk wil die locatie niet, punt uit. Einde bericht”.

Sinds de Tweede Kamer zich woensdag achter de door de ministers Jorritsma (waterstaat) en De Boer (milieu, ruimtelijke ordening) met verve uitgedragen beleidslijn Ruimte voor de rivier heeft gesteld, morren Limburgse en Gelderse instanties. Nota bene in regio's die tijdens het hoge water van 1993 en 1995 klaagden over het in gebreke blijven van Den Haag ten aanzien van de veiligheid.

Om de spiraal van het almaar verhogen van de rivierdijken te doorbreken, heeft Rijkswaterstaat dit jaar definitief gekozen voor verbreding en verdieping van Rijn, Maas, Waal, Lek en IJssel. Het winterbed, de uiterwaarden, waarin tot dusver lustig werd gebouwd, zullen worden vrijgemaakt om de bergings- en afvoercapaciteit te verbeteren. Een tegenvaller voor gemeenten of projectontwikkelaars die iets wilden met woningen, bedrijfsgebouwen of recreatie-optrekjes op wat oogt als normale bouwgrond, maar gevaar loopt bij hoogwater.

Ramp

Limburgse en Gelderse autoriteiten hebben hierop tamelijk teleurgesteld gereageerd. Volgens burgemeester L. Frissen van het Limburgse Arcen en Velden zal Ruimte voor de rivier een economische ramp over de provincie brengen. In het Gelderse voelt vooral Arnhem zich kind van de rekening. In het geding is een zogeheten VINEX-locatie voor 900 woningen waarvoor rijk, provincie, gemeente Arnhem en naburige 'bouw'-gemeenten zich contractueel hadden vastgelegd. Het convenant werd getekend op 24 april 1995. Dus nà de wateroverlast die al gauw tot een publieke discussie leidde over het excessieve bouwen in het rivierbed.

Het begrip VINEX-locatie heeft een geur van heiligheid en onaantastbaarheid. De ontsteltenis in Arnhem over de weigering van Den Haag om het convenant nog na te komen, is ook daarom begrijpelijk. Volgens de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening moet zo'n locatie een groei-impuls aan een stedelijk gebied geven. Het is een taakstelling voor de periode 1995-2005 met een forse financiële tegemoetkoming, terwijl betrokken gemeente of regio een 'prestatie-verplichting' krijgt.

Allure

Het Arnhemse bouwplan met de naam Stadsblokken/Meinerswijk wordt in de Gelderse hoofdstad beschreven als een 'centraal stedelijk woongebied ten zuiden van de Rijn' met allure. Het had de barrière door de Rijn tussen het huidige centrum (Arnhem-Noord) en tussen Zuid moeten doorbreken. Bestond er geen overstromingsgevaar voor de toekomstige bewoners, omdat het zou verrijzen in het zomerbed van de Rijn? Wethouder Henri Lenferink (volkshuisvesting) zegt: “We hebben met het oog op onze verantwoordelijkheid voor de burgers een onderzoek laten verrichten. Daaruit bleek dat een meter zand op de locatie voldoende veiligheid zou kunnen geven. Ook werd vastgesteld dat er in Arnhem en omgeving toereikende alternatieven tot verruiming voor de rivier zijn. Alleen indien de locatie wordt afgegraven is dat een bijdrage aan de afvoercapaciteit van de Rijn. In juni onderkenden beide bewindslieden nog voluit het maatschappelijk belang van Stadsblokken/Meinerswijk. Maar ze waren toen al zover dat ze eigenlijk niet meer wilden.”

Jorritsma kreeg eind oktober een scherpe brief van het college van B en W van Arnhem met 'volledige instemming' van de provincie, met als kern dat Arnhem doorgaat met het plan. Ook nu de Kamer het beleid van de ministers heeft aanvaard, volhardt Lenferink. Hij meent dat er een 'groot verschil' is met andere in de prullenmand verdwijnende plannen. “De regering zit hieraan vast omdat ze het convenant heeft getekend.” Hij wacht op juridische stappen van Den Haag om op grond van artikel 23 (onvoorziene omstandigheden) het contract te laten openbreken. “Maar eerst komt er nog bestuurlijk overleg, een contractuele verplichting, voordat de ministers naar de rechter kunnen stappen.” Arnhem hoopt nog op een door de Haagse rechtbank aangedragen uitweg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden