Arnhem doet uitlaat in de ban

Laadpalen voor elektrische auto's schieten uit de grond in Arnhem, de trolleybus 2.0 is op komst. De stad streeft naar emissievrije mobiliteit in 2035.

Genodigden kijken verschrikt op bij de Jumbo-supermarkt in Arnhem-Zuid. Kraamverzorgster Els van der Weijden rijdt met haar elektrische Renault regelrecht af op de wethouder en de directeur van Alliander Mobility Services. Zij staan pal voor de laadpaal. Maar het doek zit er nog omheen voor de onthulling. Van der Weijden parkeert elders, doet boodschappen en viert daarna het feestje mee. Als ze dit had geweten, dan had ze die vogelpoep even van de auto gewassen.

Arnhem wil zich opnieuw uitvinden als de stad van de elektrische mobiliteit. Iedereen kent natuurlijk de elektrische trolleybussen die al sinds 1949 aan de bovenleiding schoon en stil door de hoofdstad van de provincie Gelderland rijden. "Maar we zijn de trolley een tijdje vergeten", vertelt wethouder Margreet van Gastel (VVD, milieu). "We waren niet met ons elektriciteitsprofiel bezig. Maar als je erover nadenkt: Kema, Tennet en Alliander zitten gewoon hier in de stad."

Veel steden poetsen hun groene imago en ambities op vanwege het wereldprobleem: de uitputting van fossiele brandstoffen. Maar Arnhem moet ook een urgent en lokaal probleem oplossen. Want de luchtkwaliteit in de binnenstad voldoet niet aan de Europese richtlijnen. Arnhem moet er snel iets aan doen. Net als Amsterdam, Rotterdam en Utrecht vraagt de stad om rijksgeld voor verbetering van de luchtkwaliteit. De stad onderhandelt daarover met staatssecretaris Van Mansveld.

De centrumring is het probleem. In de naoorlogse jaren werd het stadscentrum helemaal ingericht op een generatie nieuwe automobilisten met Kevers, Mini's en Fiats 500. Grote verkeerspleinen en brede wegen konden probleemloos worden aangelegd. Het stadshart was bij de Slag om Arnhem in 1944 toch vrijwel helemaal weggevaagd. Anno 2013 rijden de auto's nog steeds dwars door Arnhem. "Daarnaast is er onze witte vloot", zegt Van Gastel. "De cruiseschepen."

Dieselschepen op de Nederrijn maken de centrumring vol vuil verkeer rond. "Elk jaar weer groeit de cruisevloot met 10 procent", zegt Van Gastel. Aangemeerde schepen gebruiken generatoren die draaien op rode diesel om scheepsvoorzieningen, tot aan jacuzzi's toe, te laten werken. Het levert samen met de auto's luchtkwaliteitsproblemen op die uiterlijk in 2015 moeten zijn verholpen. Daarom timmert Arnhem nu aan de weg met een ambitieus groen mobiliteitsprogramma.

De recente erkenning van Arnhem als Europese voorbeeldstad voor de elektrische mobiliteit, samen met Stockholm en Frankfurt am Rhein, is een grote opsteker. Van Gastel mag als bestuurslid van de stadsregio Arnhem-Nijmegen regionaal een laadpalennetwerk uitrollen en innovatieve ideeën testen om het elektrisch vervoer te stimuleren. Met het EU-programma 'Electric Vehicles for Alternative City Transport Systems' is zo'n 200.000 euro innovatiegeld gemoeid.

De komende jaren staan veel nieuwe projecten op stapel. Maar Arnhem wil niet wachten op de rest. De stad telt 25 openbare laadpalen. De gemeente laat Alliander er momenteel snel dertig bijplaatsen; de vraag zwelt immers aan. Die bij de Jumbo is daarvan de eerste, bedoeld voor mensen als Els van der Weijden. "Ik vind mijn elektrische Renault heerlijk", zegt zij. "Ik heb hem anderhalve maand. Voor mijn werk rijd ik alleen maar in Arnhem. Er staat een laadpaal, net bij mij in de buurt."

Binnenkort komt het elektrische-automerk Tesla met een verkoopvestiging naar de regio Arnhem. Er gaat een snellaadstation open, net buiten de stad. Tijdens de komende raadsverkiezingen staan extra laadpalen hoog op de wensenlijstjes in Arnhems buursteden- en dorpen. Daarom hebben stadsregio Arnhem-Nijmegen en regio FoodValley (Wageningen, Ede) samen een grote aanbesteding uitgedaan voor meer laadpalen. De eerste moeten komend voorjaar worden geplaatst.

Elektrisch vervoer houdt niet op bij de gemeentegrenzen, legt Van Gastel uit. Sinds de plaatsing van de openbare laadpalen in 2012 door het Rijk maar aan de markt is overgelaten, zien gemeenten als Arnhem nu een taak. De gezamenlijke aanbesteding door de Gelderse gemeenten moet het snel groeiende park van stekkerauto's opvangen. "Arnhem redeneert niet alleen vanuit autobezitters", haast Van Gastel te zeggen. "Je kunt ook aan andere vervoersvormen denken."

"We hebben onder meer zeshonderd elektrische fietsen gesubsidieerd", zegt ze. "Onze subsidie voor elektrische scooters loopt vreemd genoeg minder hard. Wie een oude, vieze scooter inruilt voor een nieuwe elektrische, krijgt 750 euro subsidie. Die regeling is niet alleen voor eigen inwoners, maar vanwege het woon-werkverkeer ook voor inwoners van de gemeenten om ons heen. Zo werken we naar buiten aan ons elektriciteitsprofiel."

Arnhem broedt nu op plannen om van het stadscentrum een milieuzone te maken. Dan kunnen veel vervuilende auto's worden geweerd. Het verkeer dat overblijft, moet sneller kunnen doorrijden over de stadssingels. Samen met Nijmegen wordt een project voorbereid voor het laden en lossen in het centrum door elektrische voertuigen. Voor cruiseschepen moet aan de Rijnkade walstroom komen, zodat de schepen en hun generatoren niet stationair blijven ronken en roet braken.

Nog in de kinderschoenen staan de plannen voor een trolleybus 2.0. Die moet 'van het lijntje' kunnen om zelfstandig verder te rijden. Dat kan dankzij een brandstofcel die uit waterstof elektriciteit maakt. Arnhem is de waterstofstad van Nederland met het eerste waterstoftankstation en gespecialiseerde bedrijven. Hyundai presenteerde mede daarom de eerste waterstofauto in Nederland dit voorjaar in Arnhem, al staat het model door fiscale wijzigingen nu niet in de showroom.

"We proberen allerlei vormen uit om uiteindelijk tot een emissievrije mobiliteit te komen", zegt Van Gastel. Ooit moeten de groengasbussen weer verdwijnen. "De stadsregio Arnhem-Nijmegen heeft de groenste openbaar-vervoerconcessie van Nederland", claimt ze. "We zetten 225 bussen in die rijden op elektriciteit, groen gas en waterstof. De trolleys rijden op waterkracht-elektriciteit. We hebben nu één bus die op waterstof rijdt. Dat moeten er meer worden."

De emissievrije mobiliteit in Arnhem laat nog wel even op zich wachten. In 2035 moet het zo ver zijn. "De ontwikkelingen op het gebied van elektrische mobiliteit gaan niet zo snel. Je hebt een tussenstap nodig, zoals groen gas, om emissievrij te bereiken. Elektrisch rijden is een middel om dat te bereiken. Wil je nu al emissievrij rijden, dan moet je plat gezegd overstappen op atoomenergie. Zonne-energie zou uiteindelijk echt veel zoden aan de dijk zetten."

Arnhems nieuwste laadpaal voor elektrische auto's staat bij de Jumbo.

Energie Made in Arnhem
Arnhem noemt zijn groene plannen 'Energie Made in Arnhem'. Het bevorderen van groene energie is goed voor de leefbaarheid, het klimaat en de regionale bedrijvigheid, stelt het stadsbestuur. Arnhem telt van oudsher elektriciteitsbedrijven en ook laboratoria als Kema. De stad kent grote opleidingen in de autotechniek. Het stadsbestuur wil groene initiatieven (onderzoek, opwekken, opleidingen en besparing) in Arnhem zoveel mogelijk verknopen.

Sinds 2011 werken 100 scholen, bedrijven en instellingen aan 200 projecten. Er zijn drie doelen. Ten eerste werken ze aan de besparing van 3 procent per jaar op het totale energieverbruik van de stad, gerekend vanaf ijkjaar 2009. Dat lukt nog niet. Daarnaast moet in 2014 van alle gebruikte energie in Arnhem 7 procent duurzaam zijn. Dat lukt alleen als in de uiterwaarden bij Arnhem nog snel nieuwe windmolens komen en extra zonneparken. Ten slotte stelt Arnhem zich ook economische doelen.

Arnhem doet verder mee in regioprojecten, zoals de Groene Hub. In de concessieperiode 2013-2023 zijn dieselbussen verboden in de regio Arnhem-Nijmegen. Als ze niet elektrisch zijn, moeten ze rijden op groen gas, gemaakt uit vergist groen- of gft-afval en rioolslib uit de eigen stadsregio. Busreizigers rijden er sinds deze maand op eigen afval.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden