Armstrong vloog te dicht bij de zon

sportOPERA - Het is een echt paasverhaal, dat over de gevallen wielerheld Lance Armstrong. Vanuit de gedeelde liefde voor de fiets van de schrijver Bert Wagendorp en de muzikant JW Roy ontstond een heuse rockopera over de Amerikaanse dopingzondaar.

Het is Faust, Icarus, en de lijdensweg van Christus ineen. Het leven van gevallen sportheld Lance Armstrong heeft álles. Een prachtig paasverhaal, bezweren journalist Bert Wagendorp en muzikant JW Roy. En dat maakt uitstekend materiaal voor een rockopera, vinden ze. Wat toevallig goed uitkwam, want ze waren op zoek naar een opvolger voor hun muziekproject De Sint Willebrord Sessies.


Hij verscheen afgelopen vrijdag: 'Sint Willebrord Sessies Vol. II: Lance, een rockopera'. Veertien luisterliedjes over de opkomst en neergang van Amerikaanse wielrenner. Strikt genomen weinig opera, wel veel Americana-muziek: Armstrong is immers volbloed Texaan, en in Americana schuilt het muzikale hart van musical director JW Roy, die het gros van de liedjes schreef. Wagendorp schreef bijbehorende liedteksten en het libretto over de Amerikaanse wielrenner die kanker overwon, vervolgens onvoorstelbaar genoeg zeven keer achtereen de Tour de France won, om uiteindelijk ontmaskerd te worden als het brein achter een van de grootste dopingnetwerken uit de sportgeschiedenis.


Oud-renner Peter Winnen tekende voor de ouverture, er zijn bijdragen van Rick de Leeuw, Frank Lammers, Alex Roeka, Guus Meeuwis en Lea Kliphuis, in de bijbehorende theatervoorstelling is een rol weggelegd voor Eric Corton. Gemene deler: de liefde voor de fiets. Daaruit was vijf jaar eerder al de Sint Willebrord Sessies Vol. I ontstaan - een liedjesverzameling over wielrennen. Volume I, inderdaad: dat er ooit een vervolg zou komen was onvermijdelijk.


Maar het moest dit keer wel anders, besloten initiatiefnemers Wagendorp, Roy en sportjournalist Nando Boers toen ze elkaar aan de borreltafel tegenkwamen, op de theaterpremière van Wagendorps wielerroman 'Ventoux'. Daar begonnen de oogjes weer te twinkelen. Er moest dit keer één verhaal zijn, geen losse fietsliedjes. En die liedjes moesten dit keer in het Engels. Gewoon, dat zou het ook anders maken. "We dachten eerst aan de renner Tom Simpson - dit jaar is het vijftig jaar geleden dat die dood neerviel op de Ventoux. En we zouden het niet in een wielerwerkplaats in het Brabantse Sint Willebrord doen, maar in Chalet Reynard, op de flanken van de Ventoux in Zuid-Frankrijk. We hadden allemaal wilde plannen. Die natuurlijk allemaal niet doorgingen", zegt Wagendorp.


Iemand zei: niemand kent Simpson, neem Lance Armstrong. En eigenlijk was het ook wel wat praktischer om de liedjes op te nemen in theater Walhalla te Rotterdam ('toch een beetje Sint Willebrord-Noord') dan op een berg in Zuid-Frankrijk.


"Rotterdam paste bovendien mooi in het verhaal", zegt Wagendorp over de stad waar Lance Armstrong in 2010 aan zijn laatste Tour de France begon, en waar hij daags voor de proloog een bezoek bracht aan de Daniel den Hoedkliniek. Deze gelijknamige stichting is tevens het goede doel waar de opbrengsten van de rockopera naartoe gaan.


Wagendorp debuteert als songschrijver, zijn liedteksten gaan over sleutelmomenten in de carrière van Armstrong. Het wereldkampioenschap in Oslo, 1993. De kanker. Zijn trouwe secondant George Hincapie. De Ierse journalist David Walsh die alseen bloedhond achter Armstrong aanjoeg. Het duel met de Italiaanse klimgeit Pantani, in opereteske stijl bezongen door Rick de Leeuw. Lea Kliphuis vertolkt in een prachtige ballade de soigneur Emma O'Reilly, die Armstrong verried - of hij haar.


Zeker was er enige discussie onder de fietsvrienden van Sint Willebrord. Want was het nou wel een goed idee om muziek te maken over zo'n controversieel figuur, een oplichter, een maffiabaas die voor velen de prachtige sport kapot heeft gemaakt. Wagendorp: "Alex Roeka is ons morele kompas. Die heeft er nog steeds moeite mee. Dat hoor je wel in z'n liedjes. En we merkten het in de crowdfunding. Wat dat betreft was Joop Zoetemelk makkelijker geweest. Maar ja, dat was een minder goed verhaal."


Roy moet even nadenken, maar het is niet zo dat het schandaal-Armstrong zijn liefde voor de sport heeft veranderd. "Ik weet nog goed dat Floyd Landis op een dag zes minuten verloor en dat de dag erop weer goedmaakte. Ik dacht, tjonge, wat goed! Maar ergens wist ik altijd wel dat het niet kon. Net als bij Armstrong. Ik wilde heel graag geloven dat het allemaal echt was. Het is allemaal entertainment. Armstrong blijft wat dat betreft een groot sportman."


Maar dit project is daarmee zeker geen verheerlijking van Armstrong, haasten de twee zich te zeggen. "We wilden vertellen over diens rise maar nadrukkelijk ook zijn fall. Wij weten ook wel dat hij zich honds heeft gedragen heeft. De zwarte kanten komen zeker aan bod."


Talloze elementen uit het leven van Armstrong spreken tot de verbeelding. In de eerste plaats dat hij als 22-jarige vanuit het niets wereldkampioen werd in 1993. "Je wist meteen dat dit een bijzonder geval was. Dit was een Amerikaan die geen verlies accepteert", herinnert Wagendorp zich, destijds aanwezig in Oslo als sportverslaggever voor de Volkskrant. Dan was er de kanker, waarvan hij genas, waarna hij tijdens zijn carrière een half miljard voor kankeronderzoek zou ophalen met zijn stichting Livestrong. Er is dopingdokter Michele Ferrari, aan wie Armstrong vrij letterlijk zijn ziel verkocht om maar te kunnen winnen. En daarbij, zeven keer een van de zwaarste sportwedstrijden ter wereld winnen, doping of niet, is ook geen kattepis. Wagendorp: "Er was altijd een vloek: na vijf tours kon je niet meer winnen. Armstrong probeerde het zelfs nog een achtste keer." Roy: "Werd-ie derde. Ook niet gek."


Die comeback was pure hubris. Armstrong vloog te dicht bij de zon. Frankrijk was klaar met de Amerikaan. Hij moest en zou aan het kruis. Was hij gewoon in Texas op de golfbaan gebleven, was er niks aan de hand geweest.


Een prachtverhaal, kortom. En het verhaal is altijd mooier dan de sport zelf. "Sport zonder verhalen is waardeloos" zegt Wagendorp. "Want sport is eigenlijk een volstrekt overbodig iets. Wat maakt het uit wie het hardste de honderd meter kan lopen, of tweehonderd meter kan zwemmen? Volstrekt onbelangrijk. Wint Ajax van Heracles? Who cares. Maar als er persoonlijk drama van één van de spelers om de wedstrijd hangt, en die scoort ook nog eens - dan wordt het interessant."


De liedjes bezingen de honger van Armstrong, het maniakale, zijn drive om te winnen, koste wat kost. Wielrennen eens te meer als spiegel van het echte leven. Waarin je ook wel eens concessies moet doen aan moraliteit. Of dat nu in sport, de muziekindustrie of het bedrijfsleven is - grenzen vervagen als je de top wil bereiken. "Dat komt in sport extreem naar voren omdat sport nu eenmaal extreem is: je wint, of je verliest."


De fietsvrienden van Sint Willebrord willen met de rockopera de gevallen renner niet verdedigen, herwaarderen, of verheerlijken - maar ze willen het publiek wel meegeven niet met te gemakkelijke oordelen te komen. Want Wagendorp was erbij, toen Armstrong vlak voor de Tourstart de Daniel den Hoedkliniek bezocht. "Je zou zeggen dat de renner die dag wat anders aan z'n hoofd had. Maar hij nam alle tijd voor de patiënten. Dat was niet voor de bühne. De wereldster gaf zich helemaal, vol empathie." Ook dat was Armstrong.


Lance - Een Rockopera is verschenen bij Excelsior. Komend Paasweekend, 15 en 16 april, wordt de opera uitgevoerd in de Verkadefabriek in Den Bosch.

De fietsvrienden van Sint Willebrord

Zes jaar terug ontstond er vanuit de redactie van het literaire wielerblad De Muur het idee een verzameling wielrenliedjes op te nemen. Voor het goede doel, en initiatiefnemers Nando Broers, Bert Wagendorp en Dirk-Jan Roeleven vonden gelijkgestemden in onder anderen JW Roy, Guus Meeuwis, Tim Krabbé, Frank Lammers, Guido Belcanto, Joost Prins en Alex Roeka. Allemaal wielrenliefhebbers. Sport verbroedert, bleek tijdens de opnamesessies in de oude wielerwerkplaats van de befaamde mechanicien Hubert van Hooijdonk in het Brabantse Sint Willebrord, de onofficiële wielerhoofdstad van Nederland. "Het was een spontaan idee dat verbazend goed uitpakte", zegt Volkskrant-journalist Wagendorp nu. "Die keuken van Hubert van Hooijdonk zat elke avond vol, ook mensen die niet hoefden te zingen kwamen elke dag terug", herinnert JW Roy zich. "Oud-renner Rini Wagtmans kwam ook langs. Die wist wel een fanfare waar ik wat mee wilde doen. Een half uurtje later kregen we een telefoontje van de plaatselijke blaaskapel die twee dagen later in vol ornaat stond te toeteren. Alles lukte." Wagendorp: "En professioneel, hè. Frans Hagenaars deed de productie, JW had de muzikale leiding, Ferry Rosenboom van Excelsior stond erachter." Beslist geen pannekoeken, om in wielertermen te spreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden