Armpje drukken voor een nieuwe grondwet

De regels staan Aung San Suu Kyi in de weg om president te worden

HPA-AN, OOST-BURMA - "Eigenlijk is de verkiezingscampagne al begonnen", grinnikt een arts met een blik op de ruimte waar patiënten door elkaar krioelen. Buiten het gebouw staan nog honderden anderen te dringen voor de gratis medische hulp van de Nationale Liga voor Democratie (NLD), de partij van oppositieleider Aung San Suu Kyi. Al wekenlang trekken teams van artsen, tandartsen en verpleegsters, allen lid van de NLD, door het land.

De gang naar de stembus staat pas gepland voor 2015, maar de NLD windt er geen doekjes om dat ze denkt te gaan winnen. Aung San Suu Kyi heeft na maanden van terughoudendheid officieel verklaard dat ze het presidentschap ambieert. Maar achter al dat optimisme gaat een groot obstakel schuil.

Volgens de huidige grondwet kan een persoon die een buitenlandse partner of kinderen met een niet-Burmese nationaliteit heeft, geen president of vice-president worden. De 68-jarige Suu Kyi is de weduwe van een Engelsman en haar twee zoons zijn Brits. De Burmese nationaliteit werd de jongens in de jaren negentig tijdens het huisarrest van Suu Kyi ontzegd.

De grondwet werd vijf jaar geleden onder het militaire bewind na een ondemocratisch referendum aangenomen. Voor een aanpassing is meer dan 75 procent van de stemmen in het parlement nodig. Het leger bezit een kwart van de zetels in de volksvertegenwoordiging en veel van de parlementariërs uit de regerende Union Solidarity Development Party (USDP) zijn ex-militairen.

Suu Kyi en een deel van het politieke establishment voeren een taaie strijd met elkaar over de grondwetswijziging. In het besef dat zij de militairen en hun sympathisanten nodig heeft voor een aanpassing, koos Suu Kyi bij haar aantreden in het parlement in 2012 voor een verzoenende aanpak. Op 27 maart, de jaarlijkse Dag van de Strijdkrachten, zat ze op de eerste rij. En ze onthield zich grotendeels van commentaar op de acties van de Tatmadaw (het Burmese leger) tegen etnische minderheden.

Deze aanpak leverde resultaat op. Ze kwam op goede voet te staan met de invloedrijke spreker van het parlement, de ex-stafchef en derde man in de vroegere junta, Thura Shwe Mann. Er circuleerden zelfs geruchten over een machtsdeling tussen de twee. Met zijn steun kwam er een commissie die bekijkt of de grondwet aangepast kan worden.

Maar de rapportage van die commissie zijn uitgesteld, het proces lijkt nu te stagneren. Daarom heeft Suu Kyi besloten de druk op te voeren. In november peilde haar partij de bevolking over de aanpassing van de grondwet. De resultaten tonen dat Suu Kyi steun heeft voor haar plannen, maar critici noemen de enquêtes niet representatief.

Ook haar toespraken zijn scherper van toon. Burma is een nepdemocratie tot die beperking in de grondwet is opgeheven en het leger minder invloed krijgt, luidt haar boodschap. Tijdens een rally in het hol van de leeuw - de hoofdstad Naypyitaw - half november, waarschuwde zij de duizenden toehoorders niet te stemmen op "diegenen die proberen met sluwe trucjes en een nepglimlach alleen de minder belangrijke zaken in de grondwet aan te pakken".

Tegenover de talloze buitenlandse delegaties die Burma bezoeken laat ze geen gelegenheid onbenut om te verkondigen dat ze hun steun verwacht om een democratischer grondwet voor elkaar te krijgen.

In de lagere regionen van het leger is Suu Kyi populair. Dat blijkt ook uit de verkiezingen die haar partij won in districten waar veel militairen wonen. En als dochter van de vermoorde volksheld en oprichter van het Burmese leger Aung San geniet ze bij het hogere kader eveneens respect.

Maar deskundigen waarschuwen dat dat nog niet betekent dat het leger werkelijk bereid is politieke invloed af te staan. Min Aung Hlaing, de opperbevelhebber van de Tatmadaw, verklaarde opnieuw dat 'het veiligstellen van de grondwet de belangrijkste taak van het leger is'.

De Burmese analist Min Zin die regelmatig met ingewijden uit de politieke en militaire top spreekt, zegt: "De kans op een wijziging van de grondwet is heel erg klein."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden