Armlastig maar vrij Ghana biedt Afrika hoop

Ruim tien miljoen Ghanezen gaan vandaag naar de stembus. Krijgt John Agyekam Kufuor een tweede termijn als president of wordt het toch zijn eeuwige tegenstrever John Evans Atta Mills? Het is een strijd tussen burgers met de bijnamen 'Gentle Giant' en de 'Professor'. En dat is voor Afrika een hoopvol teken.

AMSTERDAM - ,,Wanneer ik aan de macht kom, zal ik zo snel mogelijk de geloofwaardigheid van de regering herstellen. Dat moet tot gevolg hebben dat het zakenleven weer interesse in Ghana heeft”, zo sprak John Kufuor in 1996. De verkiezingen van dat jaar zou hij verliezen van de voormalige couppleger en luchtmachtofficier Jerry Rawlings, zijn beloften mocht hij vier jaar later wel waarmaken.

Anno 2004 moet worden vastgesteld dat Kufuor zijn eerste belofte is nagekomen, zijn tweede niet of nauwelijks.

In de dagen van Rawlings was er in Ghana amper sprake van een vrije pers. Waar Rawlings kwam, verscheen ook een legertje getrouwen met pen en papier en een camera. Wat Rawlings zei werd opgetekend, naar zijn tegenstanders werd wel geluisterd maar de pen beroerde nooit het papier. Kufuor heeft sinds zijn campagne van 2000 gezorgd voor het uitgeven van licenties voor radiostations. En daarmee de democratie een stevige impuls gegeven. Zeker naar West-Afrikaanse maatstaven gemeten is Ghana een oase van rust. De conflicten worden zoveel mogelijk via onderhandelingen opgelost en de 20 miljoen Ghanezen zijn er de afgelopen jaren wat betreft gezondheidszorg en onderwijs op vooruit gegaan.

Als ergens in arm Afrika bezuiden de Sahara voorwaarden aanwezig zijn om het continent een lichtend voorbeeld te geven dan is het wel in Ghana. De inflatie is van grofweg 80 procent op jaarbasis naar beneden de 10 procent gebracht. Met IMF en Wereldbank is een reductie van de schuldenlast afgesproken, het land kent een meerpartijenstelsel, een redelijk goed opgeleide bevolking, fraaie stranden en heeft met de verkoop van cacao en goud de deviezenvoorraad redelijk kunnen oppoetsen. En toch wil het economisch niet echt lukken. Nog altijd leeft bijna vijftig procent van de bevolking van een inkomen van minder dan een dollar per dag. Per jaar ontvangt het land 30 dollar per hoofd van de bevolking aan hulp en Kufuor doet er alles aan om die hulpafhankelijkheid te verminderen. Maar ondanks de vijf procent die het land economisch groeit, daalt de armoede maar nauwelijks en blijven buitenlandse investeerders weg.

Ghana is, zoals veel landen in Afrika, in een vicieuze cirkel terechtgekomen: armoede genereert armoede oftewel bij een laag inkomen zijn er nauwelijks besparingen, dat leidt tot een gebrek aan investeringen en dus stokt de arbeidsproductiviteit en dat leidt weer tot een laag inkomen. Kufuor heeft die cirkel in de eerste vier jaar van zijn presidentschap niet kunnen doorbreken. Met hulp van onder meer de econoom Jeffrey Sachs, speciaal adviseur van VN-baas Kofi Annan en verbonden aan Columbia University's Earth Institute, heeft hij wel voor elke sector een plan opgesteld. Het aantal aanbieders van telefoondiensten is fors gestegen en in de hoofdstad Accra zijn alleen al 400 internetcafés.

Drie jaar geleden streek het Amerikaanse Affiliated Computer Services neer in Ghana. Dat bedrijf leek de stoot te gaan geven aan de opbouw van een dienstensector. Affiliated verwerkt data voor Amerikaanse verzekeraars en credit-card maatschappijen. Op zoek naar goed opgeleid, Engels sprekend en vooral goedkoop personeel leken bedrijven als Affiliated van Ghana een leverancier van diensten te kunnen maken. Helaas voor Kufuor is het bij dat ene bedrijf gebleven.

Of Kufuor (bijgenaamd de Gentle Giant) of Mills (met de bijnaam de Professor) nu president wordt maakt economisch gezien niet veel uit. Beiden zullen buitenlandse investeerders moeten aantrekken om de welvaart op te krikken. Beiden moeten daartoe is staat worden geacht. Kufuor studeerde aan de universiteit van Oxford. Mills aan de Universiteit van Londen en gaf in Nederland les aan Universiteit van Leiden. Maar hij verkeert nog steeds in de invloedssfeer van Rawlings en dat kan net als in 2000 de doorslag geven. Toen won Kufuor met 57 procent van de stemmen, tegen 47 procent voor Mills.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden