Armenië stevent af op nieuwe crisis

Supporters van de Armeense oppositie  geven gehoor aan een oproep van leider Pasjinijan om de straat op te gaan.  Beeld REUTERS
Supporters van de Armeense oppositie geven gehoor aan een oproep van leider Pasjinijan om de straat op te gaan.Beeld REUTERS

De geliefde Armeense oppositieleider Nikol Pasjinijan wordt toch geen premier. De Armeniërs reageren woedend en gaan opnieuw de straat op.

Janne Chaudron

De vreedzame revolutie in Armenië verandert van karakter. Geheel onverwacht is oppositieleider Nikol Pasjinijan dinsdagavond na een acht uur durend debat in het parlement, niet tot premier gekozen. Dat zorgt voor woedende reacties binnen de oppositie en op straat.

Eerder waarschuwde Pasjinijan dat de Armeense elite rekening moet houden met een "tsunami" aan woede als zijn premierschap zou worden geblokkeerd. De oppositieleider hield woord en organiseerde een dag van burgerlijke ongehoorzaamheid. De belangrijkste wegen en overheidsgebouwen in en rondom de hoofdstad Jerevan werden geblokkeerd met vuilnisbakken, auto's en bankjes. Tienduizenden demonstranten liepen door de straten en scandeerden: "Nikol! Overwinning!"

Fluwelen revolutie

Pasjinijan, een voormalig onderzoeksjournalist, leidt al weken het protest in Armenië. In eerste instantie richtten de demonstraties zich op de benoeming van Serzj Sargsjan tot premier, de man die al sinds 2008 aan de macht is. Hij luisterde naar de grieven van de demonstranten en trad geheel onverwacht af. De buitenwereld keek met verbazing toe hoe de 'fluwelen revolutie' zich zonder bloedvergieten en bemoeienis vanuit Moskou, voltrok in het drie miljoen inwoners tellende land.

De charismatische oppositieleider Pasjinijan, zeer geliefd onder jonge Armeniërs, was de gedoodverfde kandidaat voor het premierschap. Zelfs de regerende Republikeinse Partij kon niet om hem heen en beloofde in eerste instantie steun. Tijdens het acht uur durende debat van dinsdagavond, dat de meeste Armeniërs in zijn geheel volgden, veranderde de regeringspartij van mening. Pasjinijan kreeg tal van verwijten naar zijn hoofd geslingerd variërend van het gebrek aan politieke en militaire ervaring tot de afkeer van het T-Shirt met camouflagekleuren dat hij tijdens protesten draagt.

(Tekst gaat verder onder kaart)

Het blijft gissen naar een verklaring voor de plotselinge ommezwaai. Wellicht gaat het de machthebbers te ver om uitgerekend Pasjinijan, die zich ter gelegenheid van het debat dit keer wel in pak had gestoken, aan te stellen als premier. De oppositieleider en zoon van een sportleraar is al jaren een doorn in het oog van de regerende elite. Sinds 1995 schrijft hij over corrupte politici en uitte bovendien regelmatig kritiek op Robert Kotsjarijan en Serzj Sarksijan, de mannen die al sinds de jaren negentig de dienst uitmaken in Armenië.

In 2009 werd Pasjinijan gevangen gezet omdat hij verantwoordelijk werd gehouden voor het uit de hand gelopen verkiezingsprotest waarbij tien doden vielen. Pas twee jaar later kwam hij onder een amnestieregeling vrij. Sinds die tijd ontpopt Pasjinijan zich als een populair politicus die zich hard maakt voor "een eerlijke politiek."

Rol van Rusland

Het is de vraag hoeveel ruimte hij krijgt van de regering om zijn tot nu toe vreedzame protesten voort te zetten. Voorlopig deinst Pasjinijan nergens voor terug. Hij gaat ervan uit dat de militairen die mogelijk door de regering worden ingezet om een eind te maken aan de demonstraties, zich bij zijn beweging aansluiten.

Maar de Armeense regering is niet de enige speler die roet in het eten kan gooien. Op de achtergrond speculeren analisten over de rol van Rusland - een belangrijke bondgenoot van de voormalige Sovjetstaat Armenië. Anders dan in het geval van Georgië en Oekraïne, beschouwt het Kremlin de Armeense crisis voorlopig als een interne aangelegenheid. "De situatie ontwikkelt zich niet destabiliserend", zei Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov. Maar die uitspraak dateert van voor de nieuwe protesten die Pasjinijan zo zelfverzekerd afkondigde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden