Armen van geest

Mijn verzuchting vorige week dat de literatuur zo weinig domme hoofdpersonen telt, leverde nogal wat reacties op. Zo riep iemand op de krant, nog voor mijn column de persen had verlaten: Franz Biberkopf! En inderdaad, de held uit Alfred Döblins roman 'Berlin Alexanderplatz' maakt een niet al te snuggere indruk, als hij, net uit de gevangenis ontslagen, weer opnieuw de onderwereld induikt. Die houden we er zeker in. Even later meldde een lezeres zich met het dienstmeisje Sissy uit 'Hard Times' van Charles Dickens: wel een goede imborst trouwens, zij brengt zon in het leven van al die tobberige denkers. En schrijfster Renate Dorrestein meldde me per mail dat ze geloofde het boek te hebben geschreven waarnaar ik op zoek was, te weten: 'Is er hoop'.

Ik ben nu bezig de diverse IQ's te meten. Overigens moeten we natuurlijk wel een onderscheid maken tussen domme mensen en mensen die domme dingen doen. Van die laatste zou je René Leegte een voorbeeld kunnen noemen, die z'n naam natuurlijk ook niet mee heeft. Het Tweede Kamerlid voor de VVD bezocht onlangs aardbevingsgebied Groningen en deelde op de terugweg in de trein uitgebreid en voor iedereen hoorbaar zijn trouweloze gedachten omtrent Groningen telefonisch met zijn voorlichter. Zo verklapte hij onbeschaamd hoe de Groningers verder om de tuin geleid moesten worden. Dom, René, hopelijk resteert er elders meer slimmigheid in je liberale brein.

Zelf had ik als klein jochie een paar domme vriendjes, althans ik meende ze als zodanig te mogen betitelen. Ik zal hun namen niet noemen want misschien zijn ze inmiddels ergens directeur of hoogleraar astronomie. De een kon de verschillende schalen autootjes waarmee wij speelden niet uit elkaar houden en speelde dus met grote en kleine autootjes door elkaar, wat mij betreft een vroeg hoogtepunt van domheid. De ander kreeg voor zijn verjaardag een racebaan en ontwikkelde in de jaren daarna de gewoonte om met zijn hoofd de autootjes te volgen, ook als ze er niet waren. Maar goed, bij mijn weten zijn zij nooit hoofdpersoon in een verhaal geworden. Dat geldt niet voor Domme Hans, uit het sprookje van Andersen. Maar deze Hans blijkt helemaal niet zo dom want hij is zijn twee intelligente broers die ook naar de hand van de koningsdochter dingen, te slim af en wordt tenslotte koning. Overigens heeft ook in sprookjes slimheid de overhand, ik noteerde bij de gebroeders Grimm onder andere 'Slimme Hans' (!) , 'Het slimme boerenmeisje', 'Het snuggere snijdertje' en 'De wijze lieden'.

Om mijn onderzoek naar de domme mens te verdiepen vroeg ik tenslotte aan een bevriend psychiater wat hij eigenlijk onder domme mensen verstond. Dat zijn mensen die niet goed kunnen nadenken, zei hij eenvoudig. En hoe ik ook aandrong, meer wilde hij er namens de psychiatrie niet over zeggen. Dan kun je beter in de Bijbel terecht met zijn 'Zalig zijn de armen van geest'. Een mooi eufemisme, enigszins in de trant van het tegenwoordige 'verstandelijk beperkt'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden