Arme Afrikaan kan niet zonder tweedehandsjes

Oost-Afrikaanse Gemeenschap wil af van invoer gebruikte kleding, schoeisel en auto's om lokale industrieën meer kansen te geven

"Als er een verbod komt op geïmporteerde tweedehandskleding ben ik mijn inkomen kwijt. Het is het enige werk dat ik kon vinden sinds ik zeventien jaar geleden van school kwam", vertelt Joshua Otieno. Hij verkoopt samen met een partner kleurige, gebruikte kleding en tweedehands laarzen. De blouses en rokken hangen aan rekken en de laarzen zijn uitgestald op een houten stellage.

De handel staat aan de rand van een parkeerterreintje bij het winkelcentrum in Karen, een welgestelde wijk van de Keniaanse hoofdstad Nairobi. In de kleding en het schoeisel hangt de geur van uitlaatgassen.

De Oost-Afrikaanse Gemeenschap (EAC) wil geleidelijk een verbod invoeren op geïmporteerde tweedehands kleding, schoeisel en auto's. Kenia, Tanzania, Oeganda, Rwanda en Burundi, lidstaten van de gemeenschap, willen daardoor kansen creëren voor lokale industrieën.

In 2013 exporteerden Canada en Zuid-Korea tweedehandskleding naar Tanzania ter waarde van bijna zestig 60 miljoen euro. Groot-Brittannië voerde voor ruim 40 miljoen aan gebruikte kleren uit naar Kenia. En 80 procent van alle kleding die in Oeganda wordt gekocht, is tweedehands

"Onze klanten zijn personeelsleden van de rijke buurtbewoners, en inwoners van een wijk hier vlakbij waar mensen met een kleine portemonnee wonen", vertelt Otieno. "Zij kunnen zich geen nieuwe kleding permitteren."

Otieno verkoopt, na flink afdingen, blouses voor 2 tot 3 euro en laarzen gaan voor rond 10 euro. Nieuwe laarzen kosten in een winkel zo'n 30 euro. Voor de 40 procent van de Kenianen die moet rondkomen van 1 euro per dag is dat onhaalbaar.

John Mark, Otieno's zakenpartner, gelooft niets van de plannen voor de industrialisering in eigen land. "Alle regeringen in Afrika maken deals met China. Chinezen voeren goedkope T-shirts in en onze spullen zijn concurrentie. Als wij niet meer mogen verkopen, hebben zij vrij spel met hun spullen." Alleen al in Gikomba, een enorme openluchtmarkt voor gebruikte kleding en schoenen in Nairobi, werken naar schatting 65.000 mensen.

Mitumba, het Swahili-woord voor tweedehandskleding, deed zijn intrede in de jaren tachtig. In de westerse wereld werd gebruikte kleding ingezameld voor armen in Afrika. Maar al spoedig zagen sommigen er handel in. Ze verscheepten de gebruikte spullen en verkochten ze aan handelaren zoals Otieno en Mark.

Die levendige handel eiste zijn tol. In 1984 telde Kenia meer dan vijftig katoenfabrieken. Nu zijn dat er nog maar vijftien en die draaien slechts op zo'n 40 procent van hun capaciteit. De goedbedoelde hulp maakte de katoenindustrie kapot.

"Misschien is het allemaal een storm in een glas water", oppert Mark hoopvol terwijl hij het stof van de voorraad cowboylaarzen veegt.

"De importeurs van de mitumba zijn hoge pieten. Zij willen zeker niet hun handel verliezen en zullen proberen de regering op andere gedachten te brengen."

Een paar kilometer verderop staan tweedehandsauto's te koop achter een geëlektrificeerd hekwerk. Van een Ford pick-up en een Landrover Discovery tot een kleine Suzuki. Handelaar Ali Odinga slentert tussen de auto's door en noemt de prijzen, er direct aan toevoegend: "Altijd open voor onderhandeling".

Ook hij is geschrokken van de aankondiging door de EAC. "Mijn vrouw en drie kinderen zijn van mij afhankelijk. Ik betaal de huur, het eten en het schoolgeld."

In Kenia mogen alleen auto's jonger dan acht jaar worden ingevoerd. In Tanzania is dat tien jaar en Oeganda kent geen limiet.

Maar de controle laat te wensen over. Bovendien zijn Keniaanse en Tanzaniaanse havens vermaard om hun corruptie. Met wat smeergeld hier en daar worden auto's ongezien door de douane geloodst en loopt de belastingdienst invoerrechten en btw mis.

"Als de regering doorzet kunnen misschien banen worden gecreëerd maar zeker is dat er meer verloren gaan. Er worden weinig auto's geassembleerd in Kenia en bovendien kan slechts een piepkleine groep mensen kan zich een nieuwe permitteren", zegt Odinga en voegt er dan met een zuur lachje aan toe: "Maar het zou wel ons beruchte fileprobleem oplossen"

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden