Arm Iraans dorp blijft hopen op betere tijden

Iraanse jongens op een oude vrachtwagen met tarweoogst. Beeld Hollandse Hoogte
Iraanse jongens op een oude vrachtwagen met tarweoogst.Beeld Hollandse Hoogte

Iran gaat vrijdag een nieuwe president kiezen. Maar in een kwijnend dorp als Barg-e Djahan vinden ze de verkiezingen voor de plaatselijke raad belangrijker. Rohani wordt toch weer president, zeggen ze daar.

Blad van de wereld, zo heet het dorpje in het Perzisch. Het dankt deze naam aan de groene omgeving waarin het is gelegen. Het weer is aangenaam. Een beekje klatert langs heldergroen gras en zoals het een goed dorp betaamt, lopen er overal ezels. Alles mag in Barg-e Djahan dan wel paradijselijk en probleemloos lijken, dat is zeker niet het geval. Het Iraanse dorp kampt namelijk met leegloop, vergrijzing, armoede en werkloosheid. Het gebrek aan voorzieningen drijft jongeren naar - het op bijna 60 kilometer verderop gelegen - Teheran of andere steden. De weinige dorpelingen die wel zijn gebleven, hebben slechts een zeer bescheiden inkomen, voornamelijk uit de teelt van appels, kersen en walnoten.

Maar deze dag kan men even zijn zorgen vergeten, want het is feest. Iran viert de verjaardag van de twaalfde imam Mahdi, die volgens de sjiitische gelovigen in het jaar 941 de verborgenheid inging, maar aan het eind der tijden weer terug zal keren naar de aarde om rechtvaardigheid te brengen. Voor de dorpsmoskee staan wat auto's en een aftands busje geparkeerd. In koor klinken vanuit het gebedshuis groeten en zegeningen aan het adres van de profeet en diens familie. De bescheiden gemeenschap van het dorp leeft zeer vroom.

Morteza Koesjkestani(37) - een in het zwart gekleed bodybuilderstype voorzien van gouden ketting met bijpassend horloge - past nu niet direct in het standaardplaatje van vrome dorpeling. Maar schijn bedriegt. Hij schenkt voor de ingang van de moskee met twee van zijn vrienden alvast de plastic bekertjes vol met een mierzoete saffraandrank en legt koekjes klaar, waar de moskeegangers zich straks tegoed aan mogen doen.

Tekst loopt door onder afbeelding

Moskee aan de rand van het dorp met vermeend graf van Ismaïl, broer van imam Reza in Balg-e Djahan, Iran. Beeld Carolien Omidi
Moskee aan de rand van het dorp met vermeend graf van Ismaïl, broer van imam Reza in Balg-e Djahan, Iran.Beeld Carolien Omidi

Helemaal niet zo spannend

Morteza werkt niet in de tuinbouw, maar is makelaar. Zijn inkomen is echter ook minimaal, omdat de huizenmarkt al jaren stilligt. Zullen de presidentsverkiezigen hier verandering in kunnen brengen? Kiezers zullen beslissen of de gematigde en internationaal georiënteerde Rohani voor een tweede termijn mag aanblijven of dat er een nieuwe president komt die wellicht een totaal andere economische en sociale koers zal varen. Voor Morteza, die even later weer op zijn werkplek - het kleine makelaarskantoortje tegenover de moskee - zit, zijn die verkiezingen echter helemaal niet zo spannend. "Ach, de uitslag is toch al lang bekend? Natuurlijk wordt Rohani weer gekozen. Alle Iraanse presidenten zijn herkozen, het zou wel heel raar lopen als dat voor Rohani niet zou gelden."

Voor de makelaar en veel van zijn dorpsgenoten zijn de lokale verkiezingen voor de dorpsraad, die tegelijk worden gehouden, nog belangrijker dan de presidentsverkiezingen. "Daar worden de beslissingen genomen die direct invloed hebben op ons dorp. Het is natuurlijk geen toeval dat de autoriteiten hebben besloten de lokale verkiezingen tegelijk met de presidentsverkiezingen te houden. Zo wordt de opkomst veel hoger. Want bijna iedereen kent wel een oom, buurman of nicht die kandidaat staat voor de lokale verkiezingen en gaat alleen daarom al stemmen. De opkomst wordt op die manier een stuk hoger dan wanneer de presidentsverkiezingen apart zouden worden gehouden."

Morteza's oom Asgar (70) komt ook het kantoortje binnen. Een vriendelijk ogende man met een witte baard. Hij zit in de dorpsraad en vindt dat het grootste probleem waar Iran en ook Barg-e-Djahan mee te kampen hebben, zonder twijfel de economie is. "Die is volledig kapot", stelt hij laconiek vast. Bijna iedereen in dit arme dorp krijgt een bescheiden staatsuitkering van zo'n twaalf euro, die voormalig president Mahmoed Ahmadinejad had ingevoerd als compensatie voor de opheffing van staatssubsidies op onder meer water, brood, gas en elektriciteit. Aanvankelijk kreeg een redelijk grote groep deze uitkering, ook mensen die het niet nodig hadden. Onder Rohani is die groep beduidend kleiner gemaakt.

Tekst loopt door onder afbeelding

In Barg-e Djahan ('Blad van de wereld') lopen overal ezels, zoals het een goed dorp betaamt. Beeld Carolien Omidi
In Barg-e Djahan ('Blad van de wereld') lopen overal ezels, zoals het een goed dorp betaamt.Beeld Carolien Omidi

Favoriete kandidaat

Uitdager van Rohani is de conservatieve geestelijke Ebrahim Raïesi. Hij is de favoriete kandidaat van de Iraanse geestelijkheid en de Revolutionaire Garde. Raïesi is hoofd van de Astan Qods Razawi, Irans machtige en rijkste liefdadigheidsorganisatie die ook het heiligdom van imam Reza in Masshad beheert en een belangrijk deel van de economie in deze stad, de een na grootste van Iran, in handen heeft. Net als Ahmadinejad heeft gedaan, werpt hij zich op als redder van de armen. De meeste steun zou hij dan ook van arme en religieuze kiezers van het platteland mogen verwachten. In zijn verkiezingscampagne heeft hij beloofd om de staatsuitkering te verdrievoudigen. Zou dat geen reden zijn voor de bewoners van Barg-e-Djahan om op Raïesi te gaan stemmen?

Stellig, zegt Asgar: "Nee, helemaal niet. Wij geloven hem namelijk niet. Het is heel makkelijk om allerlei dingen te beloven in verkiezingstijd, maar verschillende economen hebben op de staatstelevisie uitgelegd dat een verdrievoudiging van de staatsuitkeringen helemaal niet haalbaar is. En dat de inflatie daarmee bovendien weer zou stijgen. Ook parlementsvoorzitter Laridjani heeft dit heel overtuigend uitgelegd. Raïesi geeft ook helemaal niet aan waar hij dat geld vandaan wil halen. Het is een loze belofte. Bij Rohani duurt het economisch herstel wel lang, maar hij is tenminste eerlijk en realistisch."

De gematigde Rohani staat een visie voor van een open economie waarbij Iran volop handel drijft met andere landen. Het economisch herstel moet voor een groot deel gerealiseerd worden door export en buitenlandse investingen. De inkomsten uit export van onder meer olie zouden weer geïnvesteerd moeten worden in de economie en het creëren van werkgelegenheid. Uitdager Raïesi wil juist de binnenlandse productie vergroten en de import van buitenlandse artikelen minimaliseren. De geschiedenis heeft volgens hem bewezen dat buitenlandse machten onbetrouwbaar zijn en er alleen maar op uit zijn zichzelf te verrijken ten koste van Iran. Daarom moet de islamitische republiek het heft in eigen handen nemen en zorgen zo onafhankelijk mogelijk te zijn. Deze protectionistische 'verzetseconomie' wordt ook gepropageerd door geestelijk leider ayatollah Khameneï.

De moskeegangers stromen naar buiten en kletsen nog wat. Onder hen is ook Mohammed Reza Jannesari (56). Deze gepensioneerde bankdirecteur is kandidaat voor de dorpsraad en heeft veel ambities. Zo wil hij de lokale school, die nu leegstaat, nieuw leven inblazen en een badhuis openen.

Tekst loopt door onder afbeelding

Omgeving van Balg-e Djahan, Iran. Beeld Carolien Omidi
Omgeving van Balg-e Djahan, Iran.Beeld Carolien Omidi

Bankwezen kapotgemaakt

Jannesari : "Ahmadinejad heeft veel kapotgemaakt in het bankwezen. Mismanagement, corruptie, noem maar op. Rohani probeert dat te herstellen maar dat kost tijd. Net als de economie in zijn geheel. Volgens mij is er geen andere oplossing dan die Rohani voorstelt. De economie verbeteren door deze open te stellen. Door betrekkingen aan te gaan met zowel het Oosten als het Westen, handelscontracten te sluiten. In de verzetseconomie zie ik geen enkel heil. Rohani's politieke opponenten verwijten hem dat de economie nauwelijks is hersteld, maar ik ben er zeker van dat als Rohani er niet was geweest, de Iraanse economie er nog veel slechter voor had gestaan."

"Die politieke tegenstanders zoals de Revolutionaire Garde (Irans eliteleger - red.) hebben Rohani's beleid ook gesaboteerd door bijvoorbeeld die testen met ballistische raketten met anti-Israëlische leuzen erop. Wat Rohani's regering middels diplomatie en het nucleaire akkoord aan goodwill in de wereld heeft opgebouwd, breken zij weer af. Rohani heeft ons gered. De economie is ook heus wel wat verbeterd maar slechts weinigen merken daar nu al wat van."

In Barg-e Djahan blijven de meesten Rohani toch trouw. Al zijn ook hier wel Raïesi-fans te vinden. Eén van hen op een bijzondere plek: een wat luguber ogende moskee aan de rand van het dorp. Deze is omcirkeld door graven en binnen bevindt zich een waar heiligdom. Volgens de dorpelingen zelf zou hier Ismaïl, een broer van imam Reza, begraven liggen. De schrijn van imam Reza in Masshad, de een na grootste stad van Iran, wordt beschermd door presidentskandidaat Raïesi.

Hier is het echter vrij rustig. Misschien is niet iedereen er zo zeker van dat de begraven heilige echt de broer van imam Reza is. Maar Davoud (45) heeft hierover geen enkele twijfel. Op het rode tapijt voor de gouden tralies van het heiligdom zit hij op zijn knieën. Een kleine koran ligt voor zijn knieën. Hij praat snel en nerveus.

"Rohani heeft helemaal niets gedaan voor ons. Ik ben zelf een jaar geleden werkloos geraakt en kan geen werk meer vinden. Dat is voor mij vervelend genoeg maar nog erger vind ik dat hetzelfde geldt voor de jongeren. Ik ga zeker op Raïesi stemmen. Die man is zo eerlijk en zuiver. Een vroom mens. En hij is natuurlijk een seyyed, een afstammeling van de profeet Mohammed. Alleen daarom al is hij te verkiezen boven Rohani. "

Van de kritiek op Raïesi's rol als rechter bij de executies van duizenden politieke gevangenen in de jaren tachtig, heeft hij nog nooit gehoord.

"Maar mevrouw, er worden zoveel leugens verteld." Dawoed krijgt ook een staatsuitkering maar van Raïsi's plannen deze te verdrievoudigen, heeft hij eveneens geen weet. "Dat is voor mij van ondergeschikt belang. De zuiverheid van Raïesi, dat is genoeg voor mij."

Economie onder Rohani: gegroeid of niet?

Onder de regering van Rohani is de inflatie fors verminderd. Bedroeg de inflatie bij zijn aantreden in augustus 2013 nog tegen de 40 procent, nu is die gezakt naar ongeveer 10 procent. De werkloosheid daarentegen is flink gestegen naar 12.7 procent (zo'n 3.3 miljoen mensen) waarbij de jeugdwerkloosheid zelfs een toename van 20 naar 30 procent laat zien.

Na de implementatie van het nucleaire akkoord en de opheffing van sancties in januari 2016 heeft zich een economische groei van ruim 6 procent voorgedaan. Omdat de groei voornamelijk is veroorzaakt door een forse toename van de olie-export, heeft deze niet geleid tot verhoging van inkomens van gewone burgers noch tot nieuwe banen. De lagere en middenklasse hebben dan ook geen economische verbetering kunnen merken en zijn teleurgesteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden