Arm in arm met Wil Schuurman

Marjolijn van Heemstra is theatermaker en schrijver. Ze vertelt over ontmoetingen in de echte en de virtuele wereld. Reacties naar info@marjolijnvanheemstra.nl

Als iemand mij vijftien jaar geleden had verteld dat ik ooit de weduwe van Hans Janmaat zou omhelzen, had ik die persoon voor gek verklaard. De vrouw van Janmaat Rassenhaat? Nooit.

Maar vorige week lag ik in haar armen.

Met collega Sadettin Kirmiziyuz maakte ik een voorstelling waarin we aan de hand van de geschiedenis van Janmaat laten zien hoe het politieke klimaat in Nederland de afgelopen dertig jaar veranderde. Toen Janmaat zei dat hij de multiculturele samenleving wilde afschaffen, werd hij door een rechter veroordeeld en door de hele samenleving verketterd. Hij werd getreiterd, monddood gemaakt en de BVD infiltreerde in zijn partij. Dertig jaar later kijkt niemand van zo'n uitspraak op en zou Janmaat nooit meer dezelfde morele verontwaardiging oproepen.

Zijn weduwe, Wil Schuurman, zat tijdens de première op de eerste rij. Dat ze vooraan zat had niets te maken met status of dure kaarten; sinds Wil in 1986 een been verloor bij een aanslag van antifascisten zit ze in een rolstoel. En rolstoelplekken zijn er in de meeste theaters alleen op de eerste rij.

Ze was samen met haar half Surinaamse kleinzoon, ze lachte veel en af en toe fluisterde ze iets in zijn oor. Toen we de aanslag naspeelden, keek ze naar de grond.

Na de voorstelling zat ik naast haar. Ze pakte mijn hand. "Ik heb gelachen en gehuild", zei ze, "dank je wel voor de avond." Het verbaasde me dat ze zo enthousiast was, want we sparen haar niet in onze voorstelling. Maar voor Wil was het genoeg dat een zaal vol linkse Amsterdammers ook de andere kant van het verhaal hoorde.

Mensen kwamen om ons heen staan, eerst op afstand, toen voetje voor voetje dichterbij. Behoedzaam, alsof ze een zeldzame diersoort naderden. "We hebben misschien een beetje overdreven", zei een vrouw van Wils leeftijd die vroeger tegen Janmaat had gedemonstreerd en de aanslag in 1986 nog goedkeurde. Wil glimlachte vriendelijk, niemand durfde naar de stomp in de rolstoel te kijken.

Plotseling sloeg Wil een arm om mij heen en precies op dat moment pakte iemand een telefoon en maakte een foto die binnen twee seconden op Twitter stond.

Moreel dilemma.

Het voelde goed, die arm om mijn schouder. Wil is op het eerste gezicht een vriendelijke oude vrouw en ik heb oprecht met haar te doen om het onrecht dat haar is aangedaan. Bovendien vond ik het dapper dat ze zich in het hol van de leeuw begaf en haar vroegere tegenstanders (het linkse theaterpubliek) zo open tegemoet trad.

Maar arm in arm op de foto? En dan ook nog op Twitter? Ik dacht aan de Hollandse stagiaire die werd gefotografeerd terwijl ze lachend op de schoot van Bouterse zat en hoe die foto via sociale media terechtkwam in kranten en boeken.

Ik besloot voor de lafste optie te gaan. De arm laten liggen en straks aan de twitteraar vragen de foto weer te verwijderen.

Nog een minuut lang zat ik gearmd met de vrouw die ooit pro-apartheid was en door links Nederland werd omschreven als 'de bloeddorstige vriendin van Janmaat'. Toen haar taxi eindelijk arriveerde en wij haar hadden uitgezwaaid, was de twitteraar verdwenen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden