Interview

Arie Slob: 'Het is nu niet de tijd voor politieke spelletjes'

Arie Slob:'De houding van D66, SGP en ChristenUnie is altijd zo geweest, dat de VVD en PvdA de echte gedogers zijn.' Beeld Jacqueline de Haas, HH

Arie Slob is de dag na de zorgcrisis een gewild man. Menig volger van de Haagse politiek wil hem spreken. Geen wonder, want de fractieleider van de ChristenUnie was het afgelopen jaar steeds bereid het kabinet te helpen, ook bij de plannen voor beperking van de vrije artsenkeuze . Maar in het nachtelijk debat over de afloop van de zorgcrisis - "Ik lag half zes in bed" - zette hij premier Rutte voor het blok. Ook al vindt hij het nieuwe compromis goed, hij zal tegen stemmen als het kabinet geen afstand neemt van de ontsnappingsroute die het heeft ingebouwd.

Deze week strandde de zorgwet die onder meer beperking van de vrije artsenkeuze regelt in de Eerste Kamer. Dat stortte het kabinet in een crisis. VVD en PvdA kwamen na drie dagen spanning met een nieuw compromis en als de Eerste Kamer opnieuw dwarsligt, wil de coalitie de vrije artsenkeuze regelen via een zogeheten algemene maatregel van bestuur (AMvB). Voor zo'n zelfstandig kabinetsbesluit is de steun van Tweede noch Eerste Kamer nodig. Slob: "Dat is voor mij een no-go."

Waarom is dat zo kwalijk?
"Toen donderdagavond het woord AMvB viel in het Torentje, was ik onmiddellijk gealarmeerd. Dat het kabinet zegt wat het gaat doen als een voorstel niet wordt aangenomen, heb ik nog nooit meegemaakt. Het is staatsrechtelijk onzuiver. Hier is zo'n zelfstandig kabinetsbesluit niet voor bedoeld. Dat is bedoeld voor een nadere invulling van een wet, en wat het kabinet wil is een fundamenteel andere manier van werken."

Wat zegt dit over het vertrouwen binnen de coalitie?
"Het kabinet stond aan de rand van de afgrond. Ik ontzeg hun natuurlijk niet het recht om een oplossing te verzinnen, en de top van VVD en PvdA heeft dit eensgezind gedaan, merkte ik in het Torentje. Maar wat er is bedacht, zegt iets over hoe zij met het regeerakkoord omgaan; een lastige Eerste Kamer wordt omzeild. Dat is principieel onjuist. Hoe meer ik erover praat, hoe meer ik mij erover verbaas dat men dit als een oplossing heeft gezien voor een politiek probleem."

De coalitiepartijen in de Kamer zeggen de veranderingen eventueel via zo'n maatregel te willen regelen. Rutte neemt geen stelling, maar zegt ook niet dat hij het niet zal doen.
"Dat het kabinet het nu openhoudt, is op zich winst. Rutte had in het debat ook iets anders kunnen zeggen, zoals Diederik Samsom (PvdA) en Halbe Zijlstra (VVD) deden. Maar als Rutte deze route straks niet wil uitsluiten, en de Tweede Kamer vindt dat goed, dan weet ik wat het stemgedrag van de ChristenUnie zal zijn. Ik wil echt dat die route wordt uitgesloten."

Wat betekenen de ontwikkelingen van de afgelopen week voor uw samenwerking met de coalitie?
"We - D66, SGP en ChristenUnie - worden wel eens gedogers genoemd, maar onze houding is altijd zo geweest dat de VVD en PvdA de echte gedogers zijn. Dat is geen woordspelletje. Zíj zullen ruimte moeten bieden voor onze opvattingen."

Maar is er nu meer afstand tussen u en de coalitie?
"Als het nodig is, neem ik afstand. Wij vinden het asielbeleid van het kabinet kil. Maar als ik de inhoud kan dragen, stem ik voor. De problemen in het land zijn groot. Dat hoort dat ons bezig te houden en ik wil niet in politieke spelletjes verwikkeld raken. Dus niet: er komen verkiezingen aan, ik ga nu eens even wat stevige dingen roepen voor wat politieke kleur op de wangen."

De drie PvdA-senatoren hebben meer toezeggingen gekregen dan u in eerdere onderhandelingen over de vrije artsenkeuze. Is dat zuur?
"Wij voelen met het kabinet mee dat de beheersing van de zorgkosten een belangrijke verantwoordelijkheid is. Als we zo doorgaan, dan zijn de kosten echt niet houdbaar en moeten we het basispakket kleiner maken of het eigen risico verhogen. Dan krijgt de burger een enorme rekening gepresenteerd en dat wilden we koste wat kost voorkomen, dus kom je uit bij beperking van de vrije artsenkeuze. Je kunt in de hangmat blijven liggen, zoals het CDA doet, maar dat is niet onze keuze. We hebben de vrije keuze weten te behouden voor een indrukwekkende lijst zorgverleners zoals huisarts, fysiotherapeut, verloskundige en hebben paal en perk gesteld aan de macht van de verzekeraars. Het is goed als dat in het nieuwe voorstel terugkomt, maar het mag niet ten koste gaan van democratisch optreden."

Vandaag in Trouw meer over de nieuwe plannen van minister Schippers. Abonnees lezen ook een analyse van de verhouding tussen VVD en PvdA na de zorgcrisis in het kabinet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden