Argwaan voor schoonheid

¿Bright Solitude¿. ¿Ik wil de betrekkelijkheid van roem laten zien¿, verklaart Anne Wenzel. (FOTO'S STEDELIJK MUSEUM SCHIEDAM) Beeld
¿Bright Solitude¿. ¿Ik wil de betrekkelijkheid van roem laten zien¿, verklaart Anne Wenzel. (FOTO'S STEDELIJK MUSEUM SCHIEDAM)

De fascinatie van Anne Wenzel voor geweld en (natuur)rampen leidt tot beelden die overwegend zwart en grijs zijn, met af en toe een oplichtend stukje glazuur.

’Hellehonden’ heeft Anne Wenzel de kluwen vechtende zwarte honden genoemd. In één van de zalen van het Stedelijk Museum Schiedam trekken de agressieve beesten meteen de aandacht. Ze klauwen zich in elkaar vast. Uit de massa steekt hier en daar een poot, zwiept een staart of grijnst je een opengesperde bek toe met het schuim op de vlijmscherpe, glinsterende tanden. Het is een angstaanjagend beeld, maar de tomeloze agressie die eruit spreekt is ook fascinerend om te zien.

Kunstenaar Anne Wenzel (Schüttorf, Duitsland, 1972) kreeg het idee voor ’Höllenhunde (Hell Hounds)’ toen ze een schilderij zag waarop een meute honden tijdens de jacht een edelhert aanvalt. Het hert heeft ze weggelaten, waardoor het doel voor de honden is verdwenen. „Alleen de tomeloze agressie blijft zo over en dat vond ik een mooi uitgangspunt voor een beeld”, zegt Wenzel. „Agressie heeft per slot van rekening altijd iets doelloos.” Ze hoopt dat mensen zich bij het zien van dit beeld vragen stellen over de zin van de razernij van deze honden, die tegelijkertijd ook nog eens dader en slachtoffer zijn, omdat de ene hond de andere verscheurt.

Zomaar een lief, idyllisch of vrolijk beeld komt er niet uit de handen van Wenzel, die sinds ze in 1997 afstudeerde aan de AKI in Enschede in Rotterdam woont en werkt. Ze ’argwaant’ schoonheid en onschuld, zegt ze. Want hoe mooi en aangenaam de wereld ook kan lijken, er zit altijd een keerzijde aan. „Schoonheid en gruwelijkheid gaan vaak samen. Agressie en geweld stoten af, maar mensen hebben er ook een fascinatie voor. Bijna elke dag ontstaan er files doordat mensen niet snel voorbij rijden aan een vreselijk ongeluk, maar het toch willen zien. Die twee uitersten probeer ik in mijn beelden te leggen.”

Haar fascinatie voor geweld en (natuur)rampen leidt tot beelden die overwegend zwart en grijs zijn, met af en toe een oplichtend stukje glazuur. Maar dat zwart moeten we niet alleen zien als een keuze tegen lichte en vrolijke kleuren, het is ook een middel om haar beelden abstracter te maken. „Mijn beelden verwijzen altijd naar de realiteit. Als ik ze ook nog eens ga kleuren, worden ze te illustratief.” Voor haar beelden van gebakken klei baseert Wenzel zich vaak op nieuwsfoto’s van (natuur)rampen. Zo maakte ze eerder een desolaat landschap met geblakerde bomen en autowrakken, dat gedachten opriep aan bosbranden, maar ook aan orkanen en overstromingen.

Ook met het hert dat ontsnapt leek aan de meute jachthonden, loopt het niet goed af. Het krachtige dier staat iets verderop in de museumzaal. Op het eerste gezicht beantwoordt het aan het klassieke idee dat er bestaat over een edelhert. Maar het dier wordt door een ondefinieerbare druipende massa naar beneden getrokken. Het beest probeert er zich aan te ontworstelen, maar ook hier lijkt het noodlot onafwendbaar.

Een nieuwe ontwikkeling in het werk van Wenzel vormen de bokalen en trofeeën, die ook in het Schiedamse museum worden getoond (Bright Solitude). Op tafels staan een stuk of twintig prijsbekers en bokalen en ook hangt er een burgemeestersketting. Sommige glimmen nog een beetje, maar de meeste zien eruit alsof er een verzengende brand over de prijzenkast heen is gegaan. Wenzel: „Prijzen en onderscheidingen associëren we met succes, macht en rijkdom. Ik wil de betrekkelijkheid van roem laten zien, want wat levert het uiteindelijk op? Waarom hunkeren we zo naar succes?”

Dit thema biedt nog veel aanknopingspunten voor nieuwe beelden. De afgelopen maanden bezocht ze onder meer herdenkingsmonumenten in Berlijn, militaire begraafplaatsen, de slagvelden en het oorlogsmuseum in het Belgische Iper en het legermuseum in Brussel. „Oorlog wordt vaak afgespiegeld als glorie, of we krijgen juist een heel clichématig beeld te zien over de tragiek en de slachtoffers. Ik graaf me nu helemaal in in dit onderwerp om te proberen de essentie eruit te halen.”

Ze werkt met klei, maar een keramiekopleiding heeft ze nooit gevolgd, met uitzondering van een verblijf van drie maanden bij het Europees Keramisch Werkcentrum in ’s-Hertogenbosch. „Beeldhouwen is mijn vak. Daardoor doe ik dingen met klei die niet gebruikelijk schijnen te zijn bij mensen die zijn opgeleid tot keramist.” Meestal heeft keramiek een decoratieve uitstraling. Wenzel laat zien dat klei zich ook leent voor totaal andere beelden. Zelf constateert ze nuchter: „Ik gebruik het vooral omdat het zo’n flexibel materiaal is. Je kunt heel lang blijven trekken en scheuren aan zo’n homp klei. Dat is voor mij ook noodzaak om zo’n kluwen vechtende honden te krijgen zoals ik het wil.”

De beelden van Wenzel worden in Schiedam getoond met het werk van drie andere kunstenaars. Conservator Diana Wind heeft ze bij elkaar gebracht, omdat ze alle vier betoverende of magische werelden scheppen door virtuoos materiaalgebruik of door bijzondere materialen te kiezen, waarbij ze de grenzen van de toepasbaarheid aftasten.

Saskia Olde Wolbers (1971, Breda) maakt zinsbegoochelende video’s. Soms bouwt ze meer dan een jaar aan een maquette om deze vervolgens te filmen. Op de tentoonstelling zijn twee video’s te zien, waaronder haar meest recente werk ’Deadline’, een combinatie van video en foto’s van verschillende verhalen, mythes en gebeurtenissen die Olde Wolbers hoorde in een vissersdorp in Gambia. David Thorpe (1972, Londen) componeert van steensoorten, boombast en houtsplinters beelden, installaties, tekeningen en collages. Elmar Trenkwalder (1959, Weissenbach am Lech, Oostenrijk) imponeert met stupa- en kathedraalachtige beelden van gebakken en geglazuurde klei. Ze doen denken aan de keramische tegelkachels in Oostenrijkse en Scandinavische huizen.

¿Edelhert¿. Het noodlot lijkt onafwendbaar voor dit dier. (Trouw) Beeld
¿Edelhert¿. Het noodlot lijkt onafwendbaar voor dit dier. (Trouw)
(Trouw) Beeld
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden