Argwaan boeren tegen varkenscluster Markelo

door Onno Havermans

Boeren in het Twentse Markelo zien op tegen de komst van vier tot zes grote varkensbedrijven, die nauw gaan samenwerken.

In de glastuinbouw is het heel gewoon voordeel te halen uit bundeling van krachten, maar in de veeteelt ligt clustering nog gevoelig.

Wim Baan heeft dubbele gevoelens. Zijn nieuwe stallen aan de Visschersdijk in Markelo zijn bijna klaar. De aankondiging dat vlakbij een cluster komt van vier tot zes andere varkenshouders, maakt hem wat nerveus. Zoveel zeugen en biggen bij elkaar kunnen een haard van ziektes vormen.

Aan de andere kant: als hij dit eerder had geweten, had hij wel mee willen doen. Baan verhuist zijn gemengd bedrijf vanuit Rijssen naar het landbouwontwikkelingsgebied in Markelo. Hij past precies in het plaatje, alleen is hij te vroeg.

Voor deelname aan het cluster komen alleen boeren uit reconstructiegebieden in Twente en Salland in aanmerking, die elders plaats maken voor de natuur of behoud van het landschap. Met steun van de provincie Overijssel heeft de Dienst landelijk Gebied een voormalige melkveehouderij met 40 hectare grond aangekocht in een omgeving waar de landbouw juist mag groeien. Bij de Stichting Gezinsbedrijf Plus, die voor dit doel is opgericht, hebben zich al diverse belangstellenden gemeld. De nieuwe bedrijven krijgen een omvang van zo’n 300 zeugen en 2500 vleesvarkens. Door mestverwerking, milieumaatregelen, energie en inkoop samen aan te pakken, zijn zij goedkoper uit dan zelfstandige boeren.

En door samen preventieve maatregelen te nemen, zijn de varkenshouders straks juist beter voorbereid op eventuele ziektes, stelt Gé Backus, onderzoeker bij het Landbouw Economisch Instituut (LEI) van de Wageningse universiteit. ,,Door de clustering zijn de economische gevolgen bij ziekte groter, maar de kans dat er iets gebeurt is veel kleiner dankzij een betere preventie.’’

Backus verwijst naar de varkenspest in 1997. ,,In West-Brabant is de dierdichtheid minder, maar door de spaghettistructuur waarmee bedrijven en verwerking met elkaar zijn verbonden, was de ziekte daar lastiger te bestrijden dan in Oost-Brabant en Noord-Limburg.’’

Gezinsbedrijf Plus is een initiatief van boerenorganisatie LTO Noord en de veevoedercoöperatie ForFarmers, gesteund door de Rabobank en vleesverwerker VION. De provincie doet mee omdat de intensieve veehouderij nog altijd van belang is voor de Overijsselse economie, terwijl 35 boerenbedrijven door hun vestiging in de buurt van kwetsbare natuur in aanmerking komen voor verplaatsing. Maar ondanks die brede overeenstemming, zorgen in de buurtschap Markelose Broek voor onrust. Buurtbewoner en VVD-kamerlid Gert-Jan Oplaat vraagt via de vaste Kamercommissie Landbouw zelfs om een brief van minister Veerman over het project. ,,Boeren in verzet tegen boeren is ongebruikelijk. Maar veel buurtbewoners zijn bang dat hun bedrijven door de komst van een varkensboulevard op slot gaan. En ik wil weten of het klopt dat de helft van de varkensrechten zijn geschonken.’’

Gedeputeerde Jansen reageert gepikeerd. ,,Waarom heeft Oplaat mij niet even gebeld? Door clustervorming is minder ruimte nodig en kan de helft van het terrein juist worden gebruikt voor herverkaveling onder andere boeren.’’ Een woordvoerder van het ministerie bevestigt dat het gebied kan rekenen op extra varkensrechten, afhankelijk van de omvang van de bedrijven en de rechten die al door de boeren worden ingebracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden