Argentinië rekent af met het verleden

Alfredo Astiz (met boeken) in de rechtszaal. Beeld EPA

Tientallen mensen zijn deze week in Buenos Aires veroordeeld tot lange celstraffen wegens hun misdaden tijdens de ‘vuile oorlog’. En er zullen nog meer processen volgen.

De Nederlands-Argentijnse ex-piloot Julio Poch mag dan zijn vrijgesproken voor het plegen van misdaden tijdens de Argentijnse junta (1976-1983), dat geldt niet voor 53 andere verdachten. Liefst 29 mannen kregen een levenslange gevangenisstraf opgelegd voor hun betrokkenheid bij de misdaden van het militaire regime. Nog eens 19 kregen een gevangenisstraf van tussen de 8 en 25 jaar voor hun rol bij de begane misdaden.

De rechtse staatsterreur van het militaire regime kostte aan zo’n 30.000 mensen het leven. Tegenstanders van het regime werden gemarteld, veelal in de beruchte marinebasis ESMA, en vaak later ter dood gebracht. Veel slachtoffers werden eerst gedrogeerd en daarna uit vliegtuigen boven de Atlantische Oceaan geworpen. Baby’s van zwangere gevangenen werden meegenomen en aan kinderloze militairen geschonken.

Twee piloten werden woensdag tot levenslang veroordeeld voor het uitvoeren van de zogenoemde ‘dodenvluchten’. Mario Daniel Arrú en Alejandro Domingo D’Agostino werkten in opdracht van de kustwacht, waarbij vaststaat dat zij op de nacht van 14 december 1977 12 mensen in de oceaan hebben gedumpt terwijl zij nog in leven waren. Dat zij de piloten waren van deze vlucht blijkt uit logboeken die zijn teruggevonden van die dag. Het derde bemanningslid, Enrique José de Saint George, overleed tijdens het proces.

Babydiefstal

Een van hun slachtoffers was Esther Careaga, die toen toentertijd goed bevriend was met paus Franciscus. Careaga was een dubbel slachtoffer. Haar zestienjarige, zwangere dochter Ana Maria was in 1977 ontvoerd door het regime. Toen ze de hulp van de media inschakelde en de autoriteiten verantwoordelijk hield voor Ana Maria’s verdwijning, werd haar dochter vrijgelaten. Maar deze actie kwam Careaga duur te staan: ze verdween kort daarop zelf. Ze werd tijdens de vlucht van 14 december 1977 boven de oceaan uit het vliegtuig gegooid. Haar lichaam werd pas in 2005 geïdentificeerd.

Een ander kopstuk dat woensdag terechtstond was Alfredo Astiz. De 66-jarige ex-militair, die ook wel bekendstaat onder de bijnaam ‘engel des dood’, vanwege zijn destijds blonde haar en babyface, werd tot levenslang veroordeeld voor zijn aandeel in de ontvoeringen, martelingen, moorden en babydiefstallen. De uitspraak heeft echter weinig gevolgen: hij zat al een levenslange gevangenisstraf uit voor de ontvoering, marteling en dood van twee Franse nonnen en een journalist.

Astiz infiltreerde onder meer in mensenrechtenbewegingen en onder nabestaanden. Om hun vertrouwen te winnen deed hij zich ook voor als slachtoffer van het bewind. Hij zei dat hij onder meer een broer had verloren.

Astiz werd geloofd en was ook zeer geliefd onder nabestaanden en activisten. Veel van hen liet hij later arresteren en martelen, onder wie Esther Careaga.

De voormalige inlichtingenofficier toonde geen berouw tijdens het proces en zei dat hij het slachtoffer is van ‘mensenrechtenbewegingen die vervolging en wraak willen’. “Ik zal nooit mijn excuses aanbieden”, liet hij weten.

Dwaze Moeders

Er zullen de komende tijd nog meer processen volgen, maar het nieuwe politieke klimaat in Argentinië kan die bemoeilijken. De rechtse Argentijnse president Mauricio Macri is geen voorstander van verdere vervolgingen, hoewel hij officieel zijn steun uitsprak voor de eerdere processen.

Macri weigerde vlak na zijn aantreden de nabestaanden te ontmoeten. Toen hij burgemeester van Buenos Aires was, zette hij de subsidie stop voor de Dwaze Moeders (de bekendste nabestaandenorganisatie) en bezuinigde hij op monumenten ter ere van de ‘vuile oorlog’.

President Macri begon ook een lastercampagne tegen de hoofd­aanklager, Alejandra Gils Carbó, die belast is met de vervolging van de voormalige junta-leden. Zij kondigde vorige maand haar ontslag aan, en zal op 31 december worden vervangen.

Lees ook: Na acht jaar voorarrest: vrijspraak voor piloot Poch

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden