Argentinië maakt einde aan douanemaffia

corruptie | Voormalig adviseur van ex-president Kirchner gaf leiding aan bende. Geheime dienst graaide gretig mee.

Een groot corruptieschandaal bij de Argentijnse douane leest als een jongensboek. Zeshonderd uur getapte telefoongesprekken en een klikkende kroongetuige waren fataal voor de leden van de 'containermaffia', zoals de bende van corrupte douaniers in Argentinië wordt genoemd. Ze zitten inmiddels achter slot en grendel, behalve Claudio Minnicelli, de capo die voortvluchtig is. Minnicelli was adviseur van oud-president Cristina Kirchner.

De Argentijnse geheime dienst profiteerde mee van de corruptie bij de douane door dure spelcomputers en smartphones in te voeren. Deze werden vervolgens op de zwarte markt voor een zacht prijsje verkocht: een bijzonder lucratieve bijverdienste voor de corrupte ambtenaren.

Ook de Argentijnse consument was in toenemende mate afhankelijk van die zwarte markt, sinds in 2012 toenmalig president Kirchner de pakketbezorging vanuit het buitenland aan banden legde. Zij noemde de internetaankopen 'landverraad' omdat de met name uit Azië afkomstige producten oneerlijke concurrentie vormden voor de lokale industrie en middenstand.

"De nationale industrie wordt op die manier en dankzij allerlei belastingvoordeeltjes beschermd", legt econoom Diego Finchelstein uit. Het heeft de poortwachter van die politiek, de Argentijnse douane, oppermachtig gemaakt. "De douaneambtenaar staat tussen de Argentijn en zijn felbegeerde iPhone of dure handtas", vervolgt de econoom.

Argentijnen moesten zich voortaan in persoon melden bij de douane om de in het buitenland bestelde aankopen op te halen en flinke heffingen betalen. Tot wel 50 procent bovenop de aangegeven waarde van het pakket. Daarnaast was de gemiddelde wachttijd in het douanekantoor drie uur. Genoeg om de meeste Argentijnen te demotiveren. Maar deze omstandigheden waren ideaal voor de bende van Minnicelli.

De containermaffia harkte volgens onderzoeksrechter Marcelo Aguinsky naar schatting tientallen miljoenen euro's per jaar binnen. Reacties op het schandaal waren dan ook fel. Het parlement eiste onmiddellijk ingrijpen van president Macri. Die stelde op 13 oktober oud-majoor Juan José Gómez Centurión aan om schoon schip te maken. De Falkland-veteraan zei drie jaar nodig te hebben om de douane op te schonen.

In september herstelde Macri de pakketbezorging uit het buitenland. De rechts-liberale president, die in december 2015 het stokje overnam van de links-populistische Kirchner, wil de deur naar vrijhandel op een kier zetten. Het staatshoofd vindt dat de Argentijnse industrie op eigen benen moet leren staan en wil de Argentijnse consument tegemoetkomen. Tot onvrede van de lokale industrie en middenstand die de president waarschuwden voor massa-ontslagen in textielfabrieken en winkels.

Maar alle goede bedoelingen van de president ten spijt werkt de douane weer tegen. Veel douaniers zijn hun belangrijkste bron van neveninkomsten kwijt nu de containermaffia is verdwenen. Die nemen dat Macri kwalijk en staan niet te springen alle pakketten door te laten zonder vergoeding. Sinds de bezorgdienst op 1 september werd hervat, kwamen 200.000 pakketten Argentinië binnen. Op 1 november stonden nog 120.000 bij de douane vanwege 'administratieve redenen', een pesterijtje. Argentijnse online koopjesjagers zullen dus nog geduld moeten hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden